Η Ευρώπη βιώνει το μεγαλύτερο κύμα επενδύσεων σε ψηφιακές υποδομές της ιστορίας της, τροφοδοτούμενο σχεδόν εξ ολοκλήρου από την έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και τις απαιτήσεις του Cloud Computing. Υπολογίζεται ότι η αθροιστικά οι επενδύσεις σε ευρωπαϊκά data centers θα ξεπεράσουν 170 δισ. ευρώ με τις ετήσιες επενδύσεις κατασκευής και εξοπλισμού κινούνται πλέον σε επίπεδα άνω των 25 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, τα παραδοσιακά κέντρα της Ευρώπης — γνωστά ως FLAP-D (Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι, Δουβλίνο) — αντιμετωπίζουν σοβαρό κορεσμό στο ηλεκτρικό δίκτυο και αυστηρούς πολεοδομικούς περιορισμούς. Αυτό οδηγεί τους επενδυτές σε νέα γεωγραφικά μέτωπα: στη νότια Ευρώπη (Μαδρίτη, Μιλάνο, Μασσαλία και Αθήνα) όπου υπάρχουν Ταχύτερες αδειοδοτήσεις, διαθεσιμότητα δικτύου, κομβικά υποθαλάσσια καλώδια.
Άλλη εναλλακτική είναι η Σκανδιναβία (δηλαδή Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία) όπου υπάρχει αφθονία πράσινης ενέργειας (υδροηλεκτρικά/ αιολικά) αλλά και δυνατότητα φυσικής ψύξης λόγω κλίματος. Μία τρίτη γεωγραφική επιλογή είναι η ανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη (Πολωνία, Ρουμανία, Βουλγαρία) όπου η αγορά χαρακτηρίζεται από χαμηλότερο κόστος γης και κατασκευής ενώ θεωρούνται αναδυόμενοι κόμβοι τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως αναφέρει και σε σχετικό δημοσίευμα το Reuters, οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές κέντρων δεδομένων για τεχνητή νοημοσύνη αναζητούν λιγότερο παραδοσιακές τοποθεσίες μακριά από τις μεγάλες πόλεις, όπου μπορούν να επωφεληθούν από φθηνότερη ενέργεια και γη και ταχύτερους χρόνους σύνδεσης.
Η JLL, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες εμπορικών ακινήτων και υπηρεσιών ακινήτων στον κόσμο, κοινοποίησε δεδομένα σχετικά με τα σχέδια για υπερκλίμακα κέντρα δεδομένων που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία γρήγορα τα επόμενα δύο χρόνια. Τα κέντρα, τα οποία δεν χρειάζεται να βρίσκονται τόσο κοντά στους τελικούς χρήστες, θα βρίσκονται πάνω από τρεις φορές πιο μακριά από τις μεγάλες πόλεις σε σχέση με εκείνα που κατασκευάστηκαν τα προηγούμενα τρία χρόνια.
Η JLL δεν αποκάλυψε τα ονόματα των εταιρειών που αναπτύσσουν τα κέντρα, αν και οι μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο, όπως η Meta , η Google και η Microsoft επενδύουν παγκοσμίως.
Κάποιες τοποθεσίες σπανίζουν
Μεταξύ 2026 και 2028, η μέση απόσταση των τοποθεσιών από έναν μεγάλο κόμβο θα είναι 175 χιλιόμετρα σε σύγκριση με 46 χιλιόμετρα για έργα που παραδόθηκαν μεταξύ 2022 και 2025, καθώς η ηλεκτρική ενέργεια και η γη σε πόλεις όπως το Λονδίνο και η Φρανκφούρτη θα παρουσιάζουν έλλειψη.
Τα έργα σε αναξιοποίητη φάση αντιπροσωπεύουν το 39%, σε σύγκριση με μόνο το 8% των έργων που έχουν ολοκληρωθεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της JLL. Ταυτόχρονα, το μερίδιο των έργων σε τοποθεσίες στο κέντρο των πόλεων αναμένεται να μειωθεί στο 5% από 13%, ενώ τα υπόλοιπα σε βιομηχανικές τοποθεσίες ή περιοχές στα περίχωρα των πόλεων.
Η μετατόπιση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις εγκαταστάσεις εκπαίδευσης τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και νερό για ψύξη.
«Ο καθοριστικός παράγοντας είναι ολοένα και περισσότερο το πού μπορεί να εξασφαλιστεί επαρκής ισχύς, και όχι απλώς το πού υπάρχει ζήτηση», δήλωσε στο Reuters ο Άσαντ Νούρι, επικεφαλής των κέντρων δεδομένων της JLL στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. «Τα κέντρα δεδομένων μεταφέρονται εκεί που υπάρχει ισχύς, όχι το αντίστροφο».
Η JLL εκτιμά ότι οι τέσσερις μεγαλύτεροι πάροχοι υπηρεσιών cloud στον κόσμο θα δαπανήσουν 725 δισεκατομμύρια δολάρια το 2026, σημειώνοντας αύξηση 77% από τα 410 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, κυρίως σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και κέντρων δεδομένων.
Μέχρι το 2030, τα φορτία εργασίας τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ της παγκόσμιας χωρητικότητας των κέντρων δεδομένων, πρόσθεσε.
Από τα εννέα προτεινόμενα κέντρα δεδομένων χωρητικότητας άνω των γιγαβάτ σε όλη την Ευρώπη, μόνο ένα σχεδιάζεται κοντά σε μια μεγάλη πόλη – το Παρίσι – ενώ τα υπόλοιπα είναι διάσπαρτα σε περιοχές από την αγροτική Ισπανία έως τη βόρεια Σουηδία, σύμφωνα με δεδομένα της DC Byte που παρακολουθούν έργα σε αρχικό στάδιο.
Ενώ οι βασικές αγορές της Φρανκφούρτης, του Λονδίνου, του Άμστερνταμ, του Παρισιού και του Δουβλίνου παραμένουν οι μεγαλύτερες και συνεχίζουν να έχουν ζήτηση, αντιμετωπίζουν ολοένα και περισσότερο ελλείψεις γης, πολεοδομικούς περιορισμούς και μεγάλες αναμονές για συνδέσεις στο δίκτυο.
«Οι βασικές αγορές της Ευρώπης θα παραμείνουν κρίσιμες, επειδή η ζήτηση από τις επιχειρήσεις δεν πρόκειται να μειωθεί», δήλωσε στο Reuters ο Μάρτιν Γένσεν, πρόεδρος του τμήματος κέντρων δεδομένων EMEA της JLL. «Η υποδομή τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί εντελώς διαφορετική κλίμακα ισχύος και γης», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με την JLL, το κόστος της ηλεκτροδοτούμενης γης είναι κατά μέσο όρο 2,36 εκατομμύρια ευρώ ανά μεγαβάτ φορτίου πληροφορικής στις βασικές αγορές, 978.000 ευρώ σε πόλεις που θεωρούνται δευτερεύουσες, συμπεριλαμβανομένων της Κοπεγχάγης, της Βαρσοβίας και του Μιλάνου, και 512.000 ευρώ σε τριτογενείς περιοχές όπως το Μπορντό, όπου το κόστος μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 200.000 ευρώ.
Το Άμστερνταμ παραμένει η πιο ακριβή αγορά με περίπου 2,7 εκατομμύρια ευρώ ανά μεγαβάτ, ακολουθούμενο από το Λονδίνο με 2,6 εκατομμύρια ευρώ και τη Φρανκφούρτη με 2,5 εκατομμύρια ευρώ.
Αυστηροί κανόνες και Ψηφιακή Κυριαρχία
Σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο σημαντικές προκλήσεις για τη δημιουργία νέων data centers : οι αυστηροί ευρωπαϊκοί κανόνες αλλά και οι ευρωπαϊκές αποφάσεις για Ψηφιακή Κυριαρχία (Digital Sovereignty). Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει αυστηρές οδηγίες βιωσιμότητας. Τα νέα κέντρα υποχρεούνται να χρησιμοποιούν σχεδόν 100% ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ επεκτείνεται η υποχρεωτική επανάχρηση της θερμότητας (heat recovery) για τη θέρμανση γειτονικών πόλεων ή θερμοκηπίων.
Η τάση αυτή μπορεί να σημαίνει επενδύσεις σε μειονεκτούσες περιοχές όπου οι κυβερνήσεις προσπαθούν να τονώσουν την απασχόληση και την ανάπτυξη, αλλά οι κατασκευαστές διατρέχουν επίσης τον κίνδυνο να αντιμετωπίσουν την αντίθεση των κατοίκων που ανησυχούν για τη συρρίκνωση των φυσικών πόρων και τον ανταγωνισμό για ενέργεια και νερό.
Την ίδια ώρα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και η ΕΕ ενισχύουν την κατασκευή εγχώριων υποδομών (AI Factories) ώστε τα δεδομένα των πολιτών και των επιχειρήσεων να αποθηκεύονται και να επεξεργάζονται εντός ευρωπαϊκού εδάφους.
Η ελληνική προοπτική
Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο της ανάπτυξης data centers εξελισσόμενη σε περιφερειακό ψηφιακό κόμβο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η γεωγραφική της θέση, σε συνδυασμό με την απόβαση νέων υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών, την καθιστά φυσική πύλη εισόδου δεδομένων στην Ευρώπη.
Η Microsoft τρέχει το έργο «GR for Growth» ύψους σχεδόν 1 δισ. για τη δημιουργία ενός συμπλέγματος τριών μεγάλων data centers στην Ανατολική Αττική (Σπάτα και Κορωπί). Η Digital Realty διατηρεί ηγετική θέση στην εγχώρια αγορά με συνεχή επέκταση των εγκαταστάσεων της (Athens 3 & 4 στο Κορωπί) και επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ (δημιουργία νέου data center στο Ηράκλειο Κρήτης). Στη δημιουργία data centers στην Αττική έχει προχωρήσει και η γαλλική Data4, ενώ η ιταλική Sparkle δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια στη χώρα.
Η Google έχει ανακοινώσει την ανάπτυξη Cloud Region στην Ελλάδα. Η ΔΕΗ εισήλθε δυναμικά στον κλάδο μέσω κοινοπραξίας με τον κολοσσό DAMAC από τα ΗΑΕ, κατασκευάζοντας data center στα Σπάτα, ενώ δρομολογεί τη δημιουργία γιγαντιαίου κέντρου δεδομένων στη Δυτική Μακεδονία. Η Lancom επεκτείνει το Balkan Gate στη Θεσσαλονίκη και δημιουργεί νέο κέντρο στο Ηράκλειο Κρήτης (κομβικό σημείο διασύνδεσης), ενώ διεθνείς εταιρείες όπως η Apto Data Centers προχωρούν σε επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων στην Αττική.
Την ίδια ώρα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου EuroHPC, η Ελλάδα αναπτύσσει τον νέο εθνικό υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» (Daedalus) στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, ο οποίος αποτελεί την καρδιά του ελληνικού Pharos AI Factory. Πρόκειται για υποδομή σχεδιασμένη ειδικά για την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.