Σοκ προκαλεί έρευνα του BBC η οποία αποκαλύπτει ότι το Instagram πρόβαλλε διαφημίσεις που οδηγούσαν σε υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών μέσω Telegram, παρά τους ελέγχους της Meta. Η υπόθεση προκάλεσε την παρέμβαση της ινδικής κυβέρνησης και άνοιξε νέο κύκλο ερωτημάτων για την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών εποπτείας της πλατφόρμας.
Διαφημίσεις που οδηγούσαν σε παράνομο υλικό
Σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ελέγχου της Meta εγείρει έρευνα του BBC Eye, σύμφωνα με την οποία το Instagram εμφάνιζε επί πληρωμή διαφημίσεις που παρέπεμπαν σε υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, οδηγώντας τους χρήστες σε κανάλια του Telegram όπου το παράνομο περιεχόμενο διατίθετο προς πώληση.
Οι δημοσιογράφοι του BBC World Service εντόπισαν διαφημίσεις που χρησιμοποιούσαν φράσεις όπως «rape video» (βίντεο βιασμού) και «child video» (βίντεο με παιδιά), ενώ οι σύνδεσμοι οδηγούσαν σε ομάδες του Telegram όπου το υλικό μπορούσε να αγοραστεί έναντι μόλις 99 ρουπιών, δηλαδή λίγο περισσότερο από ένα ευρώ.
Η αποκάλυψη προκάλεσε άμεση αντίδραση από την κυβέρνηση της Ινδίας, η οποία κάλεσε εκπροσώπους της Meta να δώσουν εξηγήσεις λίγες μόλις ώρες μετά τη δημοσίευση της έρευνας.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς, σε αντίθεση με τις απλές αναρτήσεις χρηστών, οι διαφημίσεις που εμφανίζονται στο Instagram υποβάλλονται σε διαδικασία ελέγχου πριν εγκριθούν και δημοσιευθούν.
Μάλιστα, όταν το BBC κατήγγειλε μία από τις συγκεκριμένες διαφημίσεις στην πλατφόρμα, το Instagram απάντησε ένα 24ωρο αργότερα ότι, έπειτα από αξιολόγηση, διαπιστώθηκε πως «η διαφήμιση δεν παραβιάζει τα Πρότυπα της Κοινότητας».
Όταν οι δημοσιογράφοι ζήτησαν στη συνέχεια επίσημο σχόλιο από τη Meta, η εταιρεία υποστήριξε ότι είχε ήδη αφαιρέσει αρκετές από τις επίμαχες διαφημίσεις, είχε αναστείλει τους λογαριασμούς που τις δημοσίευαν και, μετά τα ευρήματα της έρευνας, προχώρησε σε επιπλέον διαγραφές διαφημίσεων, απενεργοποίηση λογαριασμών και αποκλεισμό συνδέσμων που οδηγούσαν σε περιεχόμενο το οποίο παραβίαζε τις πολιτικές της.
Από την πλευρά του, το Telegram ανέφερε ότι μόνο μέσα στο 2026 έχει διαγράψει περισσότερες από 274.000 ομάδες και κανάλια που σχετίζονταν με υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Πώς λειτούργησε ο αλγόριθμος
Για να διαπιστώσουν πώς προτείνονταν οι συγκεκριμένες διαφημίσεις, οι δημοσιογράφοι δημιούργησαν έναν νέο λογαριασμό στο Instagram με ψευδή στοιχεία, χωρίς προηγούμενο ιστορικό αναζητήσεων.
Αρχικά παρατήρησαν ότι η πλατφόρμα προωθούσε περιεχόμενο με έντονα σεξουαλικά υπονοούμενα, παρότι ο χρήστης δεν είχε αναζητήσει αντίστοιχο υλικό.
Στη ροή του λογαριασμού εμφανίζονταν αναρτήσεις γυναικών από την Ινδία που δημοσίευαν στιγμές από την καθημερινότητά τους, όπως βίντεο για το φαγητό, τον καιρό ή την προσωπική τους ζωή, φορώντας όμως αποκαλυπτικά ρούχα και χρησιμοποιώντας σεξουαλικά υπονοούμενα στις αναρτήσεις τους.
Στο πλαίσιο της έρευνας, ο δοκιμαστικός λογαριασμός ακολούθησε συνολικά δέκα τέτοιους λογαριασμούς.
Μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, το Instagram άρχισε να προβάλλει διαφημίσεις με γυναίκες που προσέφεραν βιντεοκλήσεις, αλλά και βίντεο στα οποία εμφανίζονταν γυμνά ζευγάρια να κάνουν σεξ.
Λίγες ημέρες αργότερα, όμως, οι προτάσεις της πλατφόρμας έγιναν ακόμη πιο ακραίες. Στη ροή του λογαριασμού εμφανίστηκαν διαφημίσεις με παιδιά και ενήλικες σε σκηνές με έντονα σεξουαλικά υπονοούμενα, οι οποίες οδηγούσαν απευθείας σε κανάλια του Telegram.
Περίπου 30 διαφορετικές διαφημίσεις που προωθούσαν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών εμφανίστηκαν συνολικά στον δοκιμαστικό λογαριασμό, ενώ αρκετές από αυτές προβάλλονταν από περισσότερους από έναν λογαριασμούς. Παράλληλα, εμφανίστηκαν και περίπου 20 διαφημίσεις με πορνογραφικό περιεχόμενο ενηλίκων.
Η διακίνηση τόσο υλικού σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων όσο και πορνογραφικού υλικού για ενήλικες αποτελεί ποινικό αδίκημα στην Ινδία, ενώ η πολιτική της Meta ορίζει ότι οι διαφημίσεις δεν πρέπει να περιέχουν γυμνό ενηλίκων, γεννητικά όργανα ή περιεχόμενο που εκμεταλλεύεται σεξουαλικά ή θέτει σε κίνδυνο τα παιδιά. Το BBC έχει αναφέρει όλες τις διαφημίσεις και τα κανάλια του Telegram στις ινδικές αρχές.
«Κάντε κλικ για να δείτε περισσότερα», ανέφερε μια διαφήμιση, παραπέμποντας σε ένα κανάλι του Telegram. Η εν λόγω διαφήμιση έδειχνε άνδρα να έχει περάσει το χέρι του γύρω από ένα κορίτσι με το συνοδευτικό κείμενο να αναφέρει ότι ο άνδρας ήταν 52 ετών, ενώ το κορίτσι 12. Σε άλλη διαφήμιση, σύμφωνα με το βρετανικό μέσο, προβάλλονται δύο παιδιά περίπου 12 ετών να συμμετέχουν σε σεξουαλική πράξη. Σε μια άλλη φαίνεται ένα πολύ νεαρό κορίτσι – περίπου 7 ετών – να κλαίει, ενώ το κείμενο που συνόδευε την εικόνα υποδείκνυε ότι είχε υποστεί σεξουαλική κακοποίηση. Το BBC κατήγγειλε την τελευταία στο Instagram με την πλατφόρμα να του απαντά μετά από 24 ώρες ότι δεν είχε αφαιρέσει τη διαφήμιση επειδή «η ομάδα αξιολόγησής μας διαπίστωσε ότι η διαφήμιση του διαφημιζόμενου δεν αντιβαίνει στα πρότυπα της κοινότητάς μας».
REUTERS/Francis Mascarenhas/File Photo/File Photo
Τα κενά στους μηχανισμούς ελέγχου
Μετά την επικοινωνία του BBC, η Meta παραδέχθηκε ότι «κανένα σύστημα δεν είναι τέλειο», αναγνωρίζοντας πως οι αυτοματοποιημένοι μηχανισμοί ελέγχου ενδέχεται να μην εντοπίζουν όλες τις παραβιάσεις των κανόνων της. Η εταιρεία υποστήριξε ότι οι διαφημίσεις συνεχίζουν να παρακολουθούνται και μετά τη δημοσίευσή τους και ότι οι χρήστες μπορούν να αναφέρουν οποιοδήποτε περιεχόμενο θεωρούν προβληματικό.
Παράλληλα, ανέφερε πως όταν εντοπίζονται ενδείξεις πιθανής σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, οι σχετικές πληροφορίες διαβιβάζονται στο Εθνικό Κέντρο για τα Εξαφανισμένα και Κακοποιημένα Παιδιά των ΗΠΑ (NCMEC), το οποίο αποτελεί τον βασικό διεθνή φορέα συγκέντρωσης και διαβίβασης τέτοιων αναφορών στις αρμόδιες αρχές.
Το BBC κατήγγειλε επίσης δύο κανάλια του Telegram που διακινούσαν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Το ένα αφαιρέθηκε από την πλατφόρμα και αντικαταστάθηκε από μήνυμα ότι παραβίαζε τους όρους χρήσης, ωστόσο το δεύτερο συνέχισε να λειτουργεί και να αναρτά νέο παράνομο υλικό.
Η εταιρεία με έδρα το Ντουμπάι έχει δεχθεί επανειλημμένα επικρίσεις για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τέτοιου είδους περιεχόμενο. Δεν συμμετέχει ούτε στο NCMEC ούτε στο Internet Watch Foundation, τον οργανισμό που συνεργάζεται με πολλές μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες για τον εντοπισμό και την απομάκρυνση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Απαντώντας στο BBC, το Telegram υποστήριξε ότι χρησιμοποιεί τόσο αυτοματοποιημένα συστήματα όσο και ανθρώπινους συντονιστές για τον εντοπισμό του παράνομου περιεχομένου και ισχυρίστηκε ότι έχει «σχεδόν εξαλείψει» τη δημόσια διακίνησή του.
Τα διαφημιστικά έσοδα και η χρήση τεχνητής νοημοσύνης
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ο ρόλος της διαφήμισης στο επιχειρηματικό μοντέλο της Meta. Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που ανακοίνωσε η εταιρεία, σχεδόν το 98% των εσόδων της για το οικονομικό έτος 2025, ύψους περίπου 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προήλθε από τη διαφημιστική δραστηριότητα. Αναλυτές εκτιμούν ότι περισσότερο από το 90% των εσόδων του Instagram βασίζεται επίσης στις διαφημίσεις.
Σε αντίθεση με τις απλές αναρτήσεις των χρηστών, οι διαφημίσεις υποβάλλονται σε έλεγχο πριν δημοσιευθούν. Η διαδικασία βασίζεται κυρίως σε αυτοματοποιημένα συστήματα που αναλύουν εικόνες, βίντεο, κείμενο, ήχο, το κοινό στο οποίο απευθύνεται η διαφήμιση και τους συνδέσμους στους οποίους οδηγεί.
Όταν το σύστημα δεν μπορεί να αποφασίσει με βεβαιότητα αν μια διαφήμιση παραβιάζει τους κανόνες, η υπόθεση παραπέμπεται σε ανθρώπινο ελεγκτή.
Τον Μάρτιο, η Meta ανακοίνωσε ότι περιορίζει ακόμη περισσότερο τη χρήση εξωτερικών συντονιστών περιεχομένου και επενδύει περισσότερο σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, υποστηρίζοντας ότι οι ειδικοί της εταιρείας θα συνεχίσουν να εκπαιδεύουν και να επιβλέπουν τα νέα συστήματα.
Οι επικρίσεις πρώην στελέχους της Meta
Τα ευρήματα της έρευνας σχολίασε και ο πρώην αντιπρόεδρος του Facebook, Μπράιαν Μπόλαντ, ο οποίος εργάστηκε στην εταιρεία από το 2009 έως το 2020 και συμμετείχε στην ανάπτυξη του διαφημιστικού της μοντέλου.
Ο ίδιος δήλωσε ότι αισθάνθηκε «σοκαρισμένος, αλλά όχι έκπληκτος», υποστηρίζοντας πως ο αλγόριθμος του Instagram έχει σχεδιαστεί ώστε να κρατά τους χρήστες όσο το δυνατόν περισσότερο στην πλατφόρμα, προβάλλοντάς τους όλο και πιο ακραίο περιεχόμενο.
Όπως είπε, το πρόβλημα δεν είναι ότι ο αλγόριθμος «θέλει» να προωθήσει παράνομο υλικό, αλλά ότι όταν η βασική επιδίωξη είναι τα κλικ και τα διαφημιστικά έσοδα, χωρίς επαρκή ανθρώπινη εποπτεία, μπορούν να προκύψουν τέτοιου είδους αποτελέσματα.
Ο Μπόλαντ αποκάλυψε ακόμη ότι τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Facebook είχε αναλάβει πρόγραμμα για την αφαίρεση παραπλανητικών διαφημίσεων, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε απώλεια σημαντικών εσόδων για την εταιρεία. Όπως υποστήριξε, με την πάροδο των χρόνων η ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια των χρηστών και στα διαφημιστικά έσοδα μεταβλήθηκε.
Ο ίδιος διέγραψε τον λογαριασμό του στο Instagram το 2025 και εκτίμησε ότι μόνο μια μαζική αποχώρηση χρηστών θα μπορούσε να αναγκάσει την εταιρεία να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στο ζήτημα.
Η απάντηση της Meta και οι αντιδράσεις στην Ινδία
Σε ανακοίνωσή της, η Meta χαρακτήρισε τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών «φρικτό έγκλημα» και απέρριψε ως «κατηγορηματικά ανακριβή» τον ισχυρισμό ότι στοχεύει σκόπιμα χρήστες με τέτοιου είδους διαφημίσεις.
Η εταιρεία ανέφερε ακόμη ότι μέσα στο 2025 απενεργοποίησε αυτόματα περισσότερους από τέσσερα εκατομμύρια λογαριασμούς που παρουσίαζαν ενδείξεις ύποπτης συμπεριφοράς και υποστήριξε ότι οι ομάδες ασφαλείας της αναπτύσσουν συνεχώς νέες τεχνολογίες, αποκλείουν συνδέσμους προς ιστοσελίδες που παραβιάζουν τους κανόνες και συνεργάζονται με άλλες εταιρείες για την ανταλλαγή πληροφοριών.
Ο Μπόλαντ, πάντως, είχε καταθέσει νωρίτερα μέσα στη χρονιά ως μάρτυρας εναντίον της Meta σε δίκη στο Νέο Μεξικό, όπου η εταιρεία κατηγορήθηκε ότι παραπλανούσε τους χρήστες σχετικά με την ασφάλεια των παιδιών στις πλατφόρμες της. Το δικαστήριο επιδίκασε αποζημίωση ύψους 375 εκατομμυρίων δολαρίων, με τη Meta να δηλώνει ότι θα ασκήσει έφεση.
Στην Ινδία, ο πρώην δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου Μαντάν Λοκούρ χαρακτήρισε τα ευρήματα της έρευνας εξαιρετικά ανησυχητικά, υποστηρίζοντας ότι η υπόθεση θα μπορούσε ακόμη και να εξεταστεί αυτεπαγγέλτως από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας. Όπως σημείωσε, παρότι η ινδική νομοθεσία προστατεύει τις πλατφόρμες από ευθύνη για το περιεχόμενο που αναρτούν οι χρήστες, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούν να αποποιηθούν την ευθύνη τους για την αντιμετώπιση τέτοιων εγκληματικών πρακτικών.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, το 2025 η Ινδία έλαβε περίπου 1,9 εκατομμύρια αναφορές μέσω του NCMEC για περιστατικά σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών στο διαδίκτυο, αριθμός που είναι ο δεύτερος υψηλότερος παγκοσμίως μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αξιωματούχοι της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και οργανώσεις προστασίας των παιδιών υποστηρίζουν ότι οι εγκληματίες εκμεταλλεύονται τη μετάβαση των χρηστών από το Instagram στο Telegram για να διακινούν το παράνομο υλικό, ενώ τονίζουν πως η αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί στενότερη διεθνή συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διωκτικών αρχών.
- in.gr