Μια σημαντική μετατόπιση συντελείται στην παγκόσμια αγορά τεχνητής νοημοσύνης, καθώς ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις εγκαταλείπουν, έστω και εν μέρει, τα αμερικανικά μοντέλα AI και στρέφονται σε κινεζικές εναλλακτικές λύσεις.
Η αλλαγή αυτή δεν οφείλεται μόνο στο χαμηλότερο κόστος, αλλά και στις αυξανόμενες γεωπολιτικές ανησυχίες που προκαλεί η εξάρτηση από αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, σημειώνουν οι Financial Times.
Εταιρείες όπως οι DoorDash, Siemens και Airbnb έχουν ήδη ενσωματώσει κινεζικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης στις λειτουργίες τους, αξιοποιώντας λύσεις που προσφέρουν εταιρείες όπως οι DeepSeek, Z.ai, Moonshot AI και Alibaba. Τα μοντέλα αυτά θεωρούνται πλέον αρκετά ώριμα ώστε να ανταποκρίνονται στις περισσότερες επιχειρησιακές ανάγκες, ενώ το κόστος χρήσης τους είναι σημαντικά χαμηλότερο από εκείνο των αμερικανικών ανταγωνιστών.
Σύμφωνα με στοιχεία της πλατφόρμας OpenRouter, η κατανάλωση «tokens» – δηλαδή των μονάδων κειμένου, κώδικα ή δεδομένων που επεξεργάζονται τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα – από κινεζικά συστήματα έχει ξεπεράσει μέσα στο 2026 εκείνη των αμερικανικών μοντέλων, γεγονός που αποτυπώνει τη ραγδαία αύξηση της χρήσης τους.
Ο βασικός λόγος είναι οικονομικός. Τα τελευταία δύο χρόνια οι δαπάνες των επιχειρήσεων για υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης έχουν εκτοξευθεί, ιδιαίτερα μετά την αλλαγή του μοντέλου τιμολόγησης από εταιρείες όπως η OpenAI και η Anthropic. Αντί για σταθερές συνδρομές, πολλές υπηρεσίες πλέον χρεώνονται με βάση τη χρήση, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος για επιχειρήσεις που αξιοποιούν την AI σε μεγάλη κλίμακα.
Η DoorDash αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο συνιδρυτής της εταιρείας, Άντι Φανγκ, αποκάλυψε ότι η εταιρεία χρησιμοποιεί πλέον το κινεζικό μοντέλο Kimi K2.6 της Moonshot AI για τις καθημερινές και λιγότερο απαιτητικές εργασίες, διατηρώντας το αμερικανικό μοντέλο Fable της Anthropic μόνο για τις πιο σύνθετες εφαρμογές. Όπως ανέφερε στους FT, ο συνδυασμός αυτός προσφέρει καλύτερες επιδόσεις με αισθητά χαμηλότερο κόστος.
Παρόμοια στρατηγική ακολουθεί και η Siemens. Ο γερμανικός βιομηχανικός όμιλος χρησιμοποιεί ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, συνδυάζοντας λύσεις από τις DeepSeek και Z.ai με τεχνολογίες της Nvidia, της Anthropic και της γαλλικής Mistral. Όπως επισημαίνει η εταιρεία, στόχος είναι η μεγαλύτερη ευελιξία και η αποφυγή εξάρτησης από έναν μόνο πάροχο.
Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν προχωρήσει ακόμη περισσότερο. Η αμερικανική startup Lindy εγκατέλειψε πλήρως τα μοντέλα της Anthropic και υιοθέτησε το DeepSeek V4. Ο ιδρυτής της εταιρείας, Φλο Κριβέλο, δήλωσε στους FT ότι η αλλαγή εξοικονόμησε εκατομμύρια δολάρια, ενώ παράλληλα βελτίωσε την απόδοση σε πολλές βασικές λειτουργίες της πλατφόρμας.
Την ίδια στιγμή, τα κινεζικά μοντέλα έχουν κάνει σημαντικά τεχνολογικά άλματα, ιδιαίτερα σε εφαρμογές προγραμματισμού και ανάπτυξης λογισμικού. Η κυκλοφορία του μοντέλου GLM-5.2 της Z.ai τον Ιούνιο προκάλεσε θετικά σχόλια ακόμη και στη Σίλικον Βάλεϊ, με αρκετούς ειδικούς να εκτιμούν ότι η διαφορά από τα κορυφαία αμερικανικά μοντέλα έχει πλέον περιοριστεί σημαντικά.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα των κινεζικών συστημάτων είναι ότι πολλά από αυτά διατίθενται ως μοντέλα ανοικτών παραμέτρων (open-weight). Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να τα εγκαταστήσουν τους δικούς τους διακομιστές, να διατηρούν τον πλήρη έλεγχο των δεδομένων τους και να τα προσαρμόζουν στις ιδιαίτερες ανάγκες τους, χωρίς να εξαρτώνται από τις υποδομές των δημιουργών τους.
Η Airbnb, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί περιορισμένο αριθμό κινεζικών μοντέλων, τα οποία όμως λειτουργούν αποκλειστικά μέσω εγκεκριμένων αμερικανικών παρόχων υπηρεσιών cloud, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία των δεδομένων της.
Γεωπολιτικές ανησυχίες
Πέρα όμως από το οικονομικό σκέλος, ολοένα μεγαλύτερο ρόλο παίζει και η γεωπολιτική. Οι πρόσφατοι περιορισμοί που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ στις εξαγωγές προηγμένων μοντέλων της Anthropic προς ορισμένες χώρες λειτούργησαν ως καμπανάκι κινδύνου για πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Παρότι οι περιορισμοί αποσύρθηκαν αργότερα, η αβεβαιότητα που δημιούργησαν ήταν αρκετή ώστε πολλές εταιρείες να επανεξετάσουν τη στρατηγική τους.
Σύμφωνα με στελέχη του κλάδου, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις συνειδητοποιούν ότι η εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή τεχνητής νοημοσύνης ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Ως αποτέλεσμα, αναζητούν εναλλακτικές λύσεις που τους προσφέρουν μεγαλύτερη αυτονομία και επιχειρησιακή ασφάλεια.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της γερμανικής εταιρείας λογισμικού ανθρώπινου δυναμικού Timebutler, η οποία άρχισε να μεταφέρει μέρος των εφαρμογών της από το Claude της Anthropic στα μοντέλα Qwen της Alibaba. Όπως δήλωσε στους FT ο διευθύνων σύμβουλός της, τα αμερικανικά μοντέλα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τις πιο απαιτητικές εργασίες, όμως η εταιρεία θέλει να διαθέτει αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις σε περίπτωση νέων γεωπολιτικών αναταράξεων.
Οι πάροχοι υπηρεσιών που φιλοξενούν μοντέλα ανοικτού κώδικα αναφέρουν ότι η ζήτηση έχει εκτοξευθεί τους τελευταίους μήνες, ιδιαίτερα από ευρωπαϊκές εταιρείες. Όπως επισημαίνουν αναλυτές της αγοράς, η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται πλέον σε μια νέα εποχή, όπου η επιλογή μοντέλου δεν καθορίζεται μόνο από τις επιδόσεις και το κόστος, αλλά και από ζητήματα τεχνολογικής κυριαρχίας, εθνικής ασφάλειας και γεωπολιτικής ανεξαρτησίας.
Όπως παρατηρούν επενδυτές του κλάδου, πριν από δύο χρόνια η μεγαλύτερη ανησυχία της Δύσης ήταν η τεχνολογική άνοδος της Κίνας. Σήμερα, ειδικά στην Ευρώπη, αρκετές επιχειρήσεις δηλώνουν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από την υπερβολική εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά τεχνητής νοημοσύνης και ενδέχεται να επηρεάσει καθοριστικά τον ανταγωνισμό τα επόμενα χρόνια.