Τη θέσπιση ηλικιακού ορίου για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media), με έναρξη εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027, προβλέπει το νομοσχέδιο που παρουσίασε σήμερα η κυβέρνηση, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για την προστασία των παιδιών από τους κινδύνους του ψηφιακού περιβάλλοντος.
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσαν, κατά τη διάρκεια διυπουργικής συνέντευξης Τύπου στο Μέγαρο Μποδοσάκη, οι υπουργοί Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, η ρύθμιση προβλέπει την απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, με τις πλατφόρμες να αναλαμβάνουν την ευθύνη για την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών.
Όπως διευκρίνισε ο κ. Παπαστεργίου, με βάση τον τρόπο υπολογισμού της ηλικίας που θα εφαρμοστεί, ως ημερομηνία γέννησης θα λαμβάνεται η 1η Ιανουαρίου κάθε έτους, ώστε τα ηλικιακά όρια να συνδέονται με τις σχολικές τάξεις. Με αυτό το κριτήριο, από την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν θα επιτρέπεται η πρόσβαση στα social media σε παιδιά που έχουν γεννηθεί από το 2013 και μετά.
Ο κ. Σκέρτσος ανακοίνωσε ότι το νομοσχέδιο εισάγεται αύριο, Τρίτη 13 Οκτωβρίου, στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, όπου προβλέπεται να πραγματοποιηθεί και ακρόαση φορέων, ενώ στόχος της κυβέρνησης είναι να εισαχθεί στην Ολομέλεια προς ψήφιση στις 22 Οκτωβρίου.
Ο υπουργός Επικρατείας σημείωσε ότι, μετά την ακρόαση των φορέων, η κυβέρνηση επιδιώκει την ψήφιση του νομοσχεδίου έως τις 22 Οκτωβρίου, ώστε το νέο πλαίσιο να τεθεί σε ισχύ σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει ανακοινωθεί. «Δεν παρεκκλίνουμε ούτε κατά ελάχιστο» από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, ανέφερε χαρακτηριστικά ο Άκης Σκέρτσος, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική πρωτοβουλία για τα social media έχει προηγηθεί διαβούλευσης με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές υπηρεσίες.
Το Kids Wallet και η ευθύνη των πλατφορμών
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η υποχρεωτική επαλήθευση της ηλικίας, με αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, όπως το Kids Wallet. Όπως εξήγησε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, οι πλατφόρμες θα πρέπει να χρησιμοποιούν μηχανισμούς επιβεβαίωσης όταν δεν μπορούν να διαπιστώσουν με ασφάλεια την ηλικία ενός χρήστη.
Το Kids Wallet δεν διαβιβάζει στις πλατφόρμες την ημερομηνία γέννησης του χρήστη, αλλά ένα ψηφιακό σήμα που επιβεβαιώνει αν βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο. Στόχος είναι να περιοριστεί η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, χωρίς να υπονομεύεται η αξιοπιστία της διαδικασίας.
«Δεν δίνουν ούτε καν την ημερομηνία γέννησης. Δίνει μόνο ένα σήμα, μια σημαία, ένα flag, όπως λένε στους όρους της πληροφορικής, για το αν το άτομο αυτό, ο χρήστης αυτός, είναι πάνω ή κάτω από δεκαπέντε έτη», ανέφερε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, εξηγώντας ότι ο σχεδιασμός του εργαλείου αποσκοπεί στην επιβεβαίωση της ηλικίας χωρίς τη διαβίβαση πρόσθετων προσωπικών δεδομένων στις πλατφόρμες.
Όπως ανέφερε ο κ. Παπαστεργίου, όταν μία πλατφόρμα δεν είναι βέβαιη για την ηλικία του χρήστη, θα μπορεί να εμφανίζει κωδικό QR, τον οποίο ο χρήστης θα σαρώνει μέσω του Kids Wallet ή του Gov.gr Wallet, προκειμένου να ολοκληρωθεί η επαλήθευση.
Διευκρίνισε ότι, από την 1η Ιανουαρίου 2027, οι πλατφόρμες θα πρέπει να κλειδώνουν τους λογαριασμούς για τους οποίους γνωρίζουν ότι ανήκουν σε χρήστες κάτω των 15 ετών. Όταν δεν είναι βέβαιες για την ηλικία, θα πρέπει να ζητούν επιβεβαίωση μέσω του σχετικού ψηφιακού εργαλείου.
Ο υπουργός σημείωσε ότι το βάρος μεταφέρεται, πλέον, στις ίδιες τις πλατφόρμες, οι οποίες θα πρέπει να διασφαλίζουν την τήρηση του ηλικιακού περιορισμού, αντί να επαφίεται αποκλειστικά στους γονείς η χρήση εφαρμογών γονικού ελέγχου.
«Δεν θα τρέχουν οι γονείς να κλειδώσουν τα κινητά με οποιαδήποτε εφαρμογή των παιδιών τους, αλλά πλέον το βάρος της επαλήθευσης, της διασφάλισης πάει στις πλατφόρμες», τόνισε ο κ. Παπαστεργίου. Όπως εξήγησε, οι πλατφόρμες θα πρέπει να αξιοποιούν τα στοιχεία και τους αλγορίθμους που διαθέτουν για να εκτιμούν την ηλικία των χρηστών και να καταφεύγουν σε εργαλεία επαλήθευσης όταν δεν μπορούν να το κάνουν με ασφάλεια.
Στις τεχνικές προκλήσεις περιλαμβάνεται και η πιθανότητα παράκαμψης των περιορισμών μέσω VPN, δηλαδή υπηρεσιών που μπορούν να εμφανίζουν διαφορετική χώρα σύνδεσης. Σύμφωνα με τον υπουργό, εξετάζεται η αξιοποίηση πρόσθετων ενδείξεων, όπως η χρήση ελληνικού αριθμού κινητού τηλεφώνου, η γλώσσα του προγράμματος περιήγησης και η διεύθυνση IP, ώστε να εντοπίζονται περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται περαιτέρω έλεγχος.
Ο κ. Παπαστεργίου ανέφερε ότι το ζήτημα της παράκαμψης μέσω VPN εξετάζεται σε συνεργασία με τεχνικούς και τις αρμόδιες υπηρεσίες, αλλά και με τις ίδιες τις πλατφόρμες. Όπως εξήγησε, εάν ένας χρήστης εμφανίζεται να συνδέεται από άλλη χώρα, αλλά έχει δηλώσει ελληνικό αριθμό κινητού ή χρησιμοποιεί ελληνική γλώσσα στο πρόγραμμα περιήγησης, αυτά τα στοιχεία μπορούν να αποτελέσουν ενδείξεις που θα πρέπει να αξιολογηθούν περαιτέρω.
Ποιες πλατφόρμες αφορά η ρύθμιση
Όπως διευκρίνισε ο κ. Παπαστεργίου, στο επίκεντρο βρίσκονται αρχικά το Instagram, το Facebook και το TikTok, ενώ ο κατάλογος των υπηρεσιών που θα υπάγονται στη ρύθμιση δεν είναι οριστικός και αναμένεται να εξελίσσεται. Η κυβέρνηση τονίζει ότι η παρέμβαση αφορά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και όχι συνολικά τη χρήση του διαδικτύου ή της τεχνολογίας. Στόχος είναι να περιοριστεί η έκθεση των παιδιών σε επιβλαβές περιεχόμενο και πρακτικές που ενδέχεται να ενισχύουν την υπερβολική χρήση, χωρίς να αποκλείονται από τις ψηφιακές υπηρεσίες που είναι αναγκαίες για την επικοινωνία, την εκπαίδευση και την καθημερινότητά τους.
«Δεν είναι περιοριστικός αυτός ο κατάλογος. Η Ευρώπη επεξεργάζεται δυναμικά αυτόν τον κατάλογο», ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, επισημαίνοντας ότι οι υπηρεσίες που θα υπάγονται στη ρύθμιση θα εξετάζονται ανάλογα με τις εξελίξεις.
Η εφαρμογή της ρύθμισης θα βασίζεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), ενώ για τις παραβάσεις προβλέπεται η ενεργοποίηση των μηχανισμών εποπτείας και κυρώσεων που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Όπως επεσήμανε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τα πρόστιμα βάσει του DSA μπορεί να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών μίας πλατφόρμας.
Ο κ. Παπαστεργίου διευκρίνισε ότι, σε περίπτωση καταγγελίας που αφορά πλατφόρμα, ενεργοποιείται η προβλεπόμενη διαδικασία εποπτείας στο πλαίσιο του DSA. Για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, η διαδικασία ακολουθεί τους μηχανισμούς που προβλέπει ο ευρωπαϊκός κανονισμός, με τη συμμετοχή των αρμόδιων αρχών.