Με ανακούφιση θα άκουσαν οι περισσότεροι γονείς την ιστορική συμφωνία ανάμεσα στη Meta και 29 αμερικανικές πολιτείες για την προστασία των ανηλίκων από τον εθισμό στα social media. Διότι οι εικόνες μικρών παιδιών να είναι «κολλημένα» στις οθόνες τους χωρίς να μπορούν να φιλτράρουν τι βλέπουν είχαν προκαλέσει πολλές ανησυχίες. Όσο, όμως, και αν αυτή η απόφαση είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, θα λειτουργήσει; Και, κυρίως, «θα αντέξει» στον χρόνο;
Για πολλά χρόνια, το Κογκρέσο παρείχε στον κλάδο νομική προστασία, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την απόδοση ευθύνης στις εταιρείες από τα δικαστήρια. Και παρά τις ολοένα αυξανόμενες ενδείξεις ότι η τεχνολογία διευκόλυνε τη διάδοση ψεμάτων, τις διακρίσεις, την παρενόχληση και τις απάτες, οι νομοθέτες και των δύο κομμάτων, πιεσμένοι από τους εκπροσώπους της αγοράς, αποτύγχαναν επανειλημμένα να ρυθμίσουν τον κλάδο. Οι Αμερικανοί αναλυτές λένε ότι η συμφωνία δεν είναι ολοκληρωμένη και είναι αδύνατο να περιορίσει τους αλγοριθμικούς χειρισμούς.
Αυτή την εβδομάδα, 47 πολιτείες, η Περιφέρεια της Κολούμπια και ορισμένες επικράτειες των ΗΠΑ κατάφεραν ένα σημαντικό πλήγμα στη Meta, εξασφαλίζοντας τη συμφωνία της ιδιοκτήτριας του Facebook και του Instagram να καταβάλει έως και 17,1 δισεκατομμύρια δολάρια σε κυρώσεις, μετά από ισχυρισμούς ότι παραπλάνησε σκόπιμα το κοινό σχετικά με τη βλάβη που προκαλούσαν οι πλατφόρμες της σε εφήβους χρήστες.
Το πρόστιμο, αν και τεράστιο, είναι πολύ μικρότερο από το 1,4 τρισεκατομμύριο δολάρια που, σύμφωνα με τη Meta, ζητούσαν οι πολιτείες. Ωχριά επίσης μπροστά στον διακανονισμό ύψους 206 δισεκατομμυρίων δολαρίων που κατέληξε να πληρώσει η καπνοβιομηχανία το 1998. Και η Meta θα καταβάλει ολόκληρο το ποσό μόνο εάν οι μεγάλοι ανταγωνιστές της, YouTube, TikTok και Snap, περιορίσουν επίσης τον χρόνο που περνούν τα παιδιά στις εφαρμογές τους – μια έξυπνη κίνηση, δεδομένου ότι οι έφηβοι περνούν ήδη περισσότερο χρόνο σε ορισμένες από αυτές τις πλατφόρμες από ό,τι στις δικές της. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί η τιμή της μετοχής της Meta μετά βίας επηρεάστηκε από την ανακοίνωση του διακανονισμού.
Αυτός ο διακανονισμός, όσο ατελής κι αν είναι, ίσως αποτελεί ένδειξη του πόσο απελπισμένα επιδιώκει η Meta να ξεφορτωθεί μέρος των νομικών της υποχρεώσεων, πριν βρεθεί αντιμέτωπη με μια ξεχωριστή χιονοστιβάδα περισσότερων από 100.000 ατομικών αγωγών από χρήστες που υποστηρίζουν ότι οι πλατφόρμες της εταιρείας σχεδιάστηκαν σκόπιμα ώστε να είναι εθιστικές και ότι στερούνται επαρκών μέτρων προστασίας των παιδιών. Τα δικαστήρια έχουν ενοποιήσει αυτές τις αγωγές σε μία υπόθεση, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν ακόμη συνολικό διακανονισμό.
Πρακτικά, η Meta συμφώνησε να προχωρήσει σε ουσιαστικές αλλαγές στο Facebook και το Instagram. Κατέληξε σε συμφωνία με τους γενικούς εισαγγελείς ώστε να περιορίσει τους εφήβους σε δύο ώρες χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης την ημέρα, να μπλοκάρει τις ειδοποιήσεις τη νύχτα και κατά τις σχολικές ώρες, να απενεργοποιήσει τις αλγοριθμικές ροές και να απαγορεύσει τα φίλτρα ομορφιάς, μεταξύ άλλων αλλαγών. Οι γονείς θα έχουν το δικαίωμα να παρακάμπτουν ή να προσαρμόζουν αυτούς τους περιορισμούς, αποκτώντας επιτέλους τα πρώτα ουσιαστικά εργαλεία ελέγχου των λογαριασμών των παιδιών τους.
Η νεολαία όμως έχει αποδειχτεί ότι είναι αρκετά έξυπνη και θα βρει τρόπους να παρακάμψει τους περιορισμούς.
Όταν η Αυστραλία απαγόρευσε τον Δεκέμβριο τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 16 ετών, πολλοί απλώς βρήκαν τρόπους να παρακάμψουν την απαγόρευση χρησιμοποιώντας εικονικά ιδιωτικά δίκτυα, τα οποία τους επέτρεπαν να εμφανίζονται ως συνδεδεμένοι από χώρες εκτός Αυστραλίας, καθώς και δημιουργώντας ψεύτικους λογαριασμούς.
Στον διακανονισμό, η Meta έχει αποφύγει προσεκτικά κάθε ευθύνη για τους εφήβους που παρακάμπτουν τους περιορισμούς της. Η εταιρεία συμφώνησε να διασφαλίσει ότι τα εργαλεία εκτίμησης της ηλικίας, όπως έλεγχοι μέσω ψηφιακής ταυτότητας και σαρώσεις προσώπου, θα έχουν ποσοστά σφάλματος χαμηλότερα από 10%.
Τα κινητά, η τεχνολογία ήρθαν για να μείνουν. Και δεν υπάρχει γυρισμός. Κάθε, λοιπόν, νέα απόφαση που λαμβάνεται θα κριθεί στην πράξη.