Υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών». Το νομοθέτημα θέτει ελάχιστο όριο πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα τα 15 έτη και αναθέτει στις πλατφόρμες την ευθύνη για αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών.
Η εφαρμογή της ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2027, ώστε να υπάρξει χρόνος προσαρμογής. Η Ελλάδα γίνεται έτσι η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θεσπίζει κανόνες εύλογους, αναλογικούς, αποτελεσματικούς και συμβατούς με το ευρωπαϊκό δίκαιο για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον.
Η εθνική πρωτοβουλία εδράζεται στο άρθρο 21 του Συντάγματος που θέτει την παιδική ηλικία υπό την προστασία του κράτους, ενώ ταυτόχρονα σταθμίζονται το δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας (άρθρο 5Α), η προστασία των προσωπικών δεδομένων (άρθρο 9Α) και η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25). Πρωταρχικό κριτήριο αποτελεί επίσης το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού, όπως κατοχυρώνεται στη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Κεντρικό στοιχείο του νομοσχέδιου είναι η ανάληψη ουσιαστικής εταιρικής ευθύνης. Ο πάροχος γνωρίζει τον σχεδιασμό, διαθέτει τα δεδομένα και μπορεί να μεταβάλει τις λειτουργίες του προϊόντος και επομένως, οφείλει να εφαρμόζει κατάλληλους μηχανισμούς προστασίας. Η απλή αναγραφή μιας ηλικίας στους όρους χρήσης δεν εξασφαλίζει ότι ο κανόνας τηρείται στην πραγματική ζωή. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία της ιδιωτικότητας. Η Ελλάδα είναι μία από τις επτά χώρες (Κύπρος, Δανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία) που συνεργάζονται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ευρωπαϊκή λύση επαλήθευσης ηλικίας. Η επαλήθευση θα μεταφέρει μόνο την απολύτως αναγκαία πληροφορία, δηλαδή αν πληρούται το ηλικιακό όριο, χωρίς αποκλειστική επιβολή μιας τεχνολογίας και με δυνατότητα διόρθωσης λαθών. Το πεδίο εφαρμογής αφορά αποκλειστικά υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και διακρίνεται από την ιδιωτική επικοινωνία και την εκπαιδευτική χρήση.
Η εθνική πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), αξιοποιώντας τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών και τις διαδικασίες διασυνοριακής εποπτείας. Η χώρα μας συμμετέχει επίσης ενεργά στη διαμόρφωση της πρότασης EU Kids Act, για κοινούς ευρωπαϊκούς κανόνες προστασίας των ανηλίκων. Για την εφαρμογή προβλέπονται σαφείς δίαυλοι καταγγελιών, προετοιμασία των αρμόδιων αρχών και διαρκής έλεγχος της συμμόρφωσης και της αποτελεσματικότητας του μέτρου.
Ο Yπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος κατά την τοποθέτησή του, επισήμανε ότι ο πυρήνας του νομοσχεδίου απαντά σ’ ένα ερώτημα που απασχολεί σχεδόν κάθε οικογένεια: πώς μεγαλώνει ένα παιδί με ελευθερία και ασφάλεια, όταν σημαντικό μέρος της ζωής του εκτυλίσσεται σε ψηφιακά περιβάλλοντα που σχεδιάζουν άλλοι. «Οι γονείς βλέπουν καθημερινά τις συνέπειες στο σπίτι τους: στο κινητό που δύσκολα αφήνεται στην άκρη, στον ύπνο που λιγοστεύει, στη συνεχή σύγκριση με εικόνες ζωής και εμφάνισης» . Χρειάζονται, όπως τόνισε, πρακτική υποστήριξη και μια Πολιτεία που αναλαμβάνει το δικό της μερίδιο ευθύνης.
«Η αποκλειστική εξάρτηση από τη γονική εποπτεία δημιουργεί ανισότητες. Κάθε παιδί δικαιούται ένα κοινό επίπεδο προστασίας, ανεξάρτητα από τον χρόνο, τις γνώσεις και τις δυνατότητες της οικογένειάς του», υπογράμμισε. Ο υπουργός Επικρατείας συνέδεσε τη ρύθμιση με τη συνολική φιλοσοφία της κυβέρνησης για την τεχνολογία . «Ένα ισχυρό κράτος στην ψηφιακή εποχή πρέπει να προστατεύει και να δημιουργεί. Να περιορίζει πρακτικές που εκμεταλλεύονται ευαλωτότητες και να αναπτύσσει υποδομές, δεξιότητες και δυνατότητες. Η δημοκρατική πολιτική έχει την ευθύνη να δίνει κατεύθυνση στην τεχνολογική αλλαγή».
Απαντώντας στις ενστάσεις της αντιπολίτευσης για τη διαβάθμιση της πρόσβασης στις ηλικίες 13–15 υπό γονικό έλεγχο, ο κ. Σκέρτσος εξήγησε ότι η σχετική πρόβλεψη του EU Kids Act είναι ακόμη πρόταση. Δεν αποτελεί ισχύον ευρωπαϊκό δίκαιο και δεν μπορεί να μεταφερθεί μονομερώς ως εθνικό καθεστώς χωρίς να παρακαμφθούν οι περιορισμοί του DSA. «Μόλις οριστικοποιηθεί και καταστεί εφαρμοστέος, η ελληνική νομοθεσία θα προσαρμοστεί όπου απαιτείται. Δεν έχουμε αυτή την πολυτέλεια. Δεν επιλέγουμε να τρέχουμε πίσω από τα γεγονότα. Επιλέγουμε να πρωτοπορούμε, να συνεργαζόμαστε με την Ευρώπη και να ανοίγουμε δρόμους για την ασφάλεια των παιδιών», τόνισε ο υπουργός Επικρατείας.
Στην δική του τοποθέτηση, ο Yπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι «με το νομοσχέδιο θεσπίζουμε ένα σαφές ηλικιακό όριο 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ευθύνη εφαρμογής ανήκει στις πλατφόρμες, οι οποίες οφείλουν να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα, απειλούμενες με πρόστιμα έως και το 6% του παγκόσμιου τζίρου τους». Όπως είπε ο κύριος Παπαστεργίου «θέλουμε τα παιδιά μας να γνωρίσουν τις δυνατότητες της τεχνολογίας, αλλά και να έχουν τον χρόνο και τον χώρο να μεγαλώσουν με ασφάλεια». Για την επαλήθευση της ηλικίας είπε ότι «όταν υπάρχει αμφιβολία για την ηλικία ενός χρήστη, οι πλατφόρμες μπορούν να αξιοποιούν εργαλεία όπως το Kids Wallet, με αξιοπιστία και σεβασμό στην ιδιωτικότητα, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο». Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης υπενθύμισε ότι η Ελλάδα, με πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, έφερε έγκαιρα αυτό το ζήτημα στην ευρωπαϊκή συζήτηση και συνεχίζει να συμβάλλει στη διαμόρφωση κοινών κανόνων. «Θέλουμε οι γονείς να έχουν ουσιαστική στήριξη και τα παιδιά περισσότερες ευκαιρίες για παιχνίδι, παρέες και πραγματικές εμπειρίες, πέρα από την οθόνη. Ας δώσουμε την ευκαιρία στα παιδιά μας να χαρούν την παιδική τους ηλικία και όλα όσα δε χωρούν σε μια ψηφιακή εφαρμογή».
Ο Yπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης χαρακτήρισε «ύψιστη προτεραιότητα την προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας των παιδιών μας». Ο ψηφιακός εθισμός όπως είπε, είναι μια σύγχρονη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, την οποία δεν μπορούμε να αγνοεί η Πολιτεία, επισημαίνοντας ότι «η υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζει τον ύπνο, τη συγκέντρωση, την κοινωνική ζωή και την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των ανηλίκων».
Με το νομοσχέδιο – όπως είπε ο υπουργός Υγείας – η Ελλάδα θεσπίζει ένα σαφές ηλικιακό όριο για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προστατεύοντας τα παιδιά κάτω των 15 ετών και θέτοντας συγκεκριμένες υποχρεώσεις στις ψηφιακές πλατφόρμες. «Ως Υπουργός Υγείας, αλλά και ως πατέρας, θεωρώ χρέος μας να δημιουργήσουμε ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον για τη νέα γενιά. Δεν είμαστε απέναντι στην τεχνολογία και στην πρόοδο. Είμαστε απέναντι στους κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ομαλή ανάπτυξη των παιδιών μας». Και προσέθεσε ότι η κυβέρνηση προχωρά σε μια ουσιαστική θεσμική παρέμβαση, απολαμβάνοντας παράλληλα ενεργό ρόλο στην ευρωπαϊκή προσπάθεια για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο. «Στόχος μας είναι να στηρίξουμε τους γονείς, να ενισχύσουμε την πρόληψη και να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας θα μεγαλώνουν με περισσότερη ασφάλεια, ισορροπία και πραγματική ανθρώπινη επικοινωνία».