Οι συζητήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη (AI) ενδέχεται να ανατρέψει την οικονομία έχουν ένα κενό: σε μεγάλο βαθμό παραβλέπουν τις σημαντικές δραστηριότητες που ασκούν οι άνθρωποι στη μη αμειβόμενη εργασία.
Οι στατιστικολόγοι αποκαλούν αυτές τις δραστηριότητες «οικιακή παραγωγή», αλλά συλλέγουν ελάχιστα στοιχεία σχετικά με αυτές. Η Αμερικανική Έρευνα Χρήσης Χρόνου (ATUS) διεξάγεται ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η κλίμακά της είναι μικρή, ενώ οι περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ συλλέγουν τέτοιες πληροφορίες λιγότερο συχνά. Ως αποτέλεσμα, υπάρχουν ελάχιστες οικονομικές έρευνες και σχεδόν καμία πολιτική συζήτηση σχετικά με το πώς οι περισσότεροι από εμάς ξοδεύουμε το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μας.
Ωστόσο, οι επενδυτές και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις μη αμειβόμενες δραστηριότητες. Όταν οι κοινωνικές ή τεχνολογικές αλλαγές μετατοπίζουν τη δραστηριότητα πέρα από τα όρια της παραγωγής – από την αμειβόμενη στη μη αμειβόμενη ή αντίστροφα – πρέπει να αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε τα οικονομικά σήματα.
Τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, τα επίσημα στοιχεία για την αύξηση του ΑΕΠ και της παραγωγικότητας αυξήθηκαν σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ, εν μέρει επειδή οι μεταβαλλόμενες κοινωνικές συμβάσεις οδηγούσαν περισσότερες παντρεμένες γυναίκες να αφιερώνουν μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους σε αμειβόμενη εργασία.
Η ψηφιακή τεχνολογία έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές σε αυτό το φάσμα της παραγωγής, κυρίως από την αμειβόμενη προς τη μη αμειβόμενη εργασία. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν πλέον ψηφιακά εργαλεία για να διεκπεραιώνουν ένα ευρύ φάσμα εργασιών – από τραπεζικές συναλλαγές έως τον προγραμματισμό ταξιδιών – που κάποτε απαιτούσαν τη συμβουλή ενός επαγγελματία, για να μην αναφέρουμε το γεγονός ότι οι ίδιοι «σκανάρουν» τα ψώνια τους στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.
Παράλληλα, πολλοί άνθρωποι μοιράζονται δωρεάν στο διαδίκτυο τα δημιουργήματά τους – λογισμικό ανοιχτού κώδικα, διασκεδαστικά βίντεο, μαθήματα μουσικής ή οδηγίες για εργασίες «κάνε το μόνος σου».
Όλα αυτά τα παραδείγματα αντιπροσωπεύουν την αντικατάσταση της αμειβόμενης εργασίας από τη μη αμειβόμενη. Και, ως επί το πλείστον, έχουν δημιουργήσει σημαντική αξία για τους καταναλωτές. Με την τεχνητή νοημοσύνη να υπόσχεται να μεταφέρει ακόμη περισσότερες δραστηριότητες πέρα από τα όρια της παραγωγής, το ερώτημα είναι πώς θα διασφαλιστεί ότι και αυτό θα αποδειχθεί επωφελές για τα νοικοκυριά.
Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, εξηγεί η Νταϊάν Κόιλ, καθηγήτρια δημόσιας πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, θα πρέπει, πρώτον, να κατανοήσουμε σε ποιους τομείς εκτός της αμειβόμενης εργασίας οι άνθρωποι θεωρούν την τεχνητή νοημοσύνη πιο χρήσιμη. Το πρόγραμμα ATLAS της Google (στο οποίο η ίδια συμμετείχε ως σύμβουλος) παρέχει κάποιες πρώτες ενδείξεις. Χαρτογράφησε εκατομμύρια ανώνυμες αλληλεπιδράσεις του Gemini στις κατηγορίες εργασιών που χρησιμοποιεί η έρευνα ATUS και συνέκρινε τον όγκο των συνομιλιών των χρηστών στις ΗΠΑ με την τεχνητή νοημοσύνη, που σχετίζονται με κάθε κατηγορία, με τις πραγματικές ώρες που οι άνθρωποι αφιερώνουν σε αυτές.
Με βάση αυτό τον δείκτη, θέματα όπως το «Φαγητό και Ποτό» και τα «Ταξίδια» υποεκπροσωπούνταν σημαντικά στις αλληλεπιδράσεις με την τεχνητή νοημοσύνη, σε σύγκριση με τον πραγματικό χρόνο που αφιερώνεται σε αυτά. Οι αλληλεπιδράσεις που σχετίζονται με την «Κοινωνικοποίηση, Χαλάρωση και Αναψυχή» – την κατηγορία όπου η συνολική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης είναι η υψηλότερη – ήταν σχετικά κοντά στην ισοτιμία με τον πραγματικό χρόνο που αφιερώνεται σε αυτές.
Η «Εκπαίδευση», ωστόσο, παρουσίαζε υπερεκπροσώπηση, καθώς το μερίδιό της στις αλληλεπιδράσεις με την τεχνητή νοημοσύνη ήταν περίπου 5,8 φορές μεγαλύτερο από το μερίδιό της στον χρόνο των ανθρώπων. Οι κατηγορίες «Επαγγελματικές και προσωπικές υπηρεσίες φροντίδας» και «Αγορές καταναλωτικών αγαθών» παρουσίαζαν επίσης υπερεκπροσώπηση. Ωστόσο, τίποτα δεν συγκρίνεται με την υπερεκπροσώπηση της κατηγορίας «Κυβερνητικές υπηρεσίες και πολιτικές υποχρεώσεις», η οποία εμφανιζόταν σχεδόν 20 φορές πιο συχνά στις αλληλεπιδράσεις με την τεχνητή νοημοσύνη απ’ ό,τι στα επίσημα στοιχεία χρήσης χρόνου.
Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στη μείωση αυτού του φόρτου. Οι αποτελεσματικές ψηφιακές υπηρεσίες της δημόσιας διοίκησης προσφέρουν ήδη αποδοτικότητα και ευκολία. Ο κανόνας «click-to-cancel» του δημάρχου της Νέας Υόρκης, Ζοχράν Μαμντάνι, δείχνει πώς η πολιτική μπορεί επίσης να ελαφρύνει το διοικητικό φορτίο στον ιδιωτικό τομέα.
Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να επιδιώξουν να αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη για να προωθήσουν την πρόοδο και στα δύο μέτωπα. Δυστυχώς, ενώ πολλές εξ αυτών επιδιώκουν να χρησιμοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη για να καταστήσουν τις δημόσιες γραφειοκρατικές διαδικασίες πιο αποδοτικές, μέχρι στιγμής έχουν την τάση να εστιάζουν στην εξοικονόμηση κόστους για το κράτος και όχι στην εξοικονόμηση χρόνου για τους πολίτες.
Και πώς η AI μπορεί να μας φανεί χρήσιμη και προσοδοφόρα
Ακόμη και χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να εξοικονομήσει στους ανθρώπους τόσο χρόνο όσο και χρήματα. Παραδείγματα οικιακών διοικητικών εργασιών που θα μπορούσαν να διεκπεραιωθούν με τη χρήση ενός chatbot ή ακόμη και να ανατεθούν σε έναν πράκτορα τεχνητής νοημοσύνης περιλαμβάνουν τον σχεδιασμό εσωτερικών χώρων ή κήπων, την έρευνα για καταναλωτικές αγορές και την κράτηση θέσεων για εισιτήρια συναυλιών. Ο κατάλογος είναι μακρύς.
Ακριβώς όπως οι ψηφιακές τεχνολογίες οδήγησαν στην απομεσολάβηση και την εκ νέου μεσολάβηση πολλών υπηρεσιών, τα γενετικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης θα ανατρέψουν ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών. Νέες νεοφυείς επιχειρήσεις στον τομέα της νομικής τεχνολογίας ενδέχεται να βρεθούν να ανταγωνίζονται δωρεάν chatbots ή πράκτορες, αντί για ακριβά παραδοσιακά δικηγορικά γραφεία. Παρόμοιες δυναμικές θα εμφανιστούν σε κλάδους όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η χρηματοοικονομική και η ψυχαγωγία.
Αυτό δεν χρειάζεται να είναι εξ ολοκλήρου κακή είδηση για τους ανθρώπινους παρόχους υπηρεσιών. Η δωρεάν πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη θα διευρύνει την αγορά για αυτού του είδους τις υπηρεσίες, πέραν του ότι θα αντικαταστήσει τις ακριβές εκδοχές τους. Θα υπάρξει επίσης ανάπτυξη σε συμπληρωματικά προϊόντα: αν μπορώ να επανασχεδιάσω δωρεάν την τραπεζαρία μου, ίσως να είμαι πιο πρόθυμος να αγοράσω ταπετσαρία, κουρτίνες και νέα έπιπλα.
Εν τω μεταξύ, η αύξηση της παραγωγικότητας στη μη αμειβόμενη εργασία – η οποία έχει οικονομική αξία, παρά το γεγονός ότι παραλείπεται σε μεγάλο βαθμό από τις επίσημες στατιστικές – θα μπορούσε να είναι τεράστια. Κάθε οικονομολόγος που επιχειρεί να προβλέψει πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα αναδιαμορφώσει την οικονομία, καθώς και κάθε υπεύθυνος χάραξης πολιτικής που επιδιώκει να επικαιροποιήσει τα μέτρα προστασίας των καταναλωτών για την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, πρέπει να λάβει υπόψη την πλευρά των νοικοκυριών στο όριο της παραγωγής.
- in.gr