Οι φόβοι για κατάργηση θέσεων εργασίας και αύξηση της ανεργίας σε μεγάλη κλίμακα, ως συνέπεια της χρήσης εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) από τις επιχειρήσεις, δεν έχουν επιβεβαιωθεί έως τώρα, όπως δείχνουν μελέτες που έγιναν στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Αλλαγές στην αγορά εργασίας παρατηρούνται και αναμένεται να συνεχισθούν εντονότερα καθώς η διάχυση των νέων εφαρμογών της ΑΙ γίνεται σταδιακά, ξεκινώντας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που έχουν τους πόρους για τις αναγκαίες επενδύσεις. Ωστόσο, η συνολική απασχόληση είναι πιθανόν να αυξηθεί και όχι να μειωθεί ως αποτέλεσμα των αλλαγών αυτών,
Από τη μία πλευρά μειώνεται η ζήτηση για επαγγέλματα που μπορούν να υποκατασταθούν από τα μοντέλα της δημιουργικής ΑΙ, από την άλλη όμως αυξάνεται η ζήτηση για νέα επαγγέλματα που είναι σχετικά με αυτή.
Σύμφωνα με έρευνα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η ΑΙ προβλέπεται να δημιουργήσει 69 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας έως το 2028. Αυτές απαιτούν δεξιότητες σε τομείς, όπως η ανάλυση δεδομένων, η μηχανική μάθηση και ανάπτυξη νέου λογισμικού, αναδεικνύοντας τη σημασία της εκπαίδευσης – μέσα από πανεπιστημιακές σπουδές και προγράμματα επανακατάρτισης – για την απόκτησή τους.
Ο πιο σημαντικός λόγος, που επικαλούνται όσοι προβλέπουν ότι η συνολική απασχόληση θα αυξηθεί με τη χρήση της ΑΙ, είναι η αύξηση της παραγωγικότητας που επιφέρει, η οποία ήδη είναι αισθητή και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω στο μέλλον. Όσο υψηλότερη είναι η παραγωγικότητα τόσο μεγαλύτεροι θα είναι οι πραγματικοί μισθοί και τόσο ισχυρότερη η οικονομική δραστηριότητα, με θετικό αντίκτυπο στο ύψος της απασχόλησης. Αυτό ίσχυσε σε περιόδους μεγάλων τεχνολογικών αλλαγών στο παρελθόν και μπορεί εύλογα να υποτεθεί ότι θα ισχύσει και στο μέλλον. Η McKinsey, για παράδειγμα, εκτιμά ότι η ΑΙ μπορεί να εισφέρει έως και 13 τρισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία έως το 2030.
Σύμφωνα με έρευνα του Center for Economic Policy Research (CERP), η οποία έγινε μεταξύ 12.000 ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, η ΑΙ έχει αυξήσει κατά μέσο όρο 4% την παραγωγικότητα, αλλά με μεγάλες διαφορές όσον αφορά την κατανομή του οφέλους. Τα μεγαλύτερα κέρδη σημείωσαν μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις καθώς και όσες είχαν τη δυνατότητα να ενσωματώσουν την τεχνητή νοημοσύνη στην παραγωγική διαδικασία και στο ανθρώπινο κεφάλαιό τους.
Η Morgan Stanley αναμένει επίσης ότι η ΑΙ θα αυξήσει την παραγωγικότητα και τους πραγματικούς μισθούς. Διαπιστώνει ότι η ανεργία αυξήθηκε σε ένα μικρό βαθμό σε κατηγορίες εργαζομένων που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην τεχνητή νοημοσύνη, Η ανεργία σε νέους ηλικίας 22-27 ετών, που είναι πιο πιθανό να κάνουν αυτοματοποιημένες δουλειές, σημείωσε τη μεγαλύτερη αύξηση από το 2023 σε επαγγέλματα που είναι περισσότερο ευάλωτα στην ΑΙ. Αν εξαιρεθεί, όμως, αυτή η ηλικιακή ομάδα, υπάρχουν λίγες ενδείξεις εκτεταμένων διαταραχών στην αγορά εργασίας. Υπάρχει, ωστόσο, μία πηγή ανησυχίας από το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις, κατά την παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων τους, αναφέρονται όλο και περισσότερο σε κατάργηση θέσεων εργασίας λόγω της ΑΙ παρά στη δημιουργία νέων.
Αναδιφώντας στο παρελθόν, οικονομολόγοι της Morgan Stanley εξέτασαν πέντε μεγάλα κύματα καινοτομίας στις ΗΠΑ – από τη βιομηχανική επανάσταση έως το διαδίκτυο – για να μετρήσουν τον αντίκτυπό τους στην οικονομία και την αγορά εργασίας, διαπιστώνοντας ότι οι τεχνολογικές αλλαγές λειτούργησαν πάντα ενισχυτικά παρά αφαιρετικά για τη συνολική απασχόληση.
Στη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης, η παραγωγικότητα της αμερικανικής οικονομίας αυξήθηκε περίπου κατά 0,84% ετησίως από το 1800 έως το 1850. Η απασχόληση στον αγροτικό τομέα μειώθηκε από 75% σε λίγο πάνω από το 50%, αλλά οι θέσεις εργασίας στη μεταποίηση και τον κατασκευαστικό τομέα υπερδιπλασιάστηκαν μεταξύ του 1820 και του 1850.
Στην εποχή του ατμού, του σιδηροδρόμου και του χάλυβα (1830-1910), που συχνά αναφέρεται και ως δεύτερη βιομηχανική επανάσταση, η αύξηση της παραγωγικότητα πλησίασε το 2% ετησίως έως τα τέλη του 19ου αιώνα, δηλαδή ήταν διπλάσια σε σχέση με την πρώτη βιομηχανική επανάσταση. Η απασχόληση στον αγροτικό τομέα συνέχισε να μειώνεται, υποχωρώντας στο 30% το 1910, αλλά αυξήθηκε θεαματικά η απασχόληση στη μεταποίηση.
Στην επανάσταση του ηλεκτρισμού και του αυτοκινήτου (1890-1950), η παραγωγικότητα στο σύνολο της αμερικανικής οικονομίας αυξανόταν κατά μέσο όρο 1,5% από το 1909 έως το 1929, αλλά η παραγωγικότητα εκτός του αγροτικού τομέα διπλασιάστηκε την ίδια περίοδο. Η απασχόληση στον αγροτικό τομέα των ΗΠΑ είχε μειωθεί περίπου στο 20% το 2040, ενώ από το 1910 έως το 1950 οι θέσεις στη δημόσια διοίκηση σχεδόν τριπλασιάστηκαν.
Την εποχή των ηλεκτρονικών εφαρμογών και της αεροπορίας (1940-1980), η παραγωγικότητα αυξανόταν 2,5% – 3% ετησίως και ο τομέας των υπηρεσιών έγινε κυρίαρχος.
Τέλος, στην περίοδο του διαδικτύου και των ψηφιακών δικτύων, η παραγωγικότητα επιταχύνθηκε στο 3% ετησίως από το 1990 έως το 2000, ενώ αυξήθηκε η ζήτηση για εργαζόμενους για το software, την επιστήμη των δεδομένων και την κυβερνοασφάλεια.