Ριφιφί: Η νέα τηλεοπτική σειρά του Σωτήρη Τσαφούλια στην Cosmote TV εμπνευσμένη από τη διάσημη ληστεία που έγινε στην Αθήνα το 1992.
Αθήνα, Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου 1992. Στο υποκατάστημα της Τράπεζας Εργασίας της οδού Καλλιρόης, όλα μοιάζουν με μια ακόμη Δευτέρα στη δουλειά λίγο πριν τα Χριστούγεννα, μέχρι να ανακαλύψουν ότι 301 θυρίδες της τράπεζας έχουν παραβιαστεί, χωρίς εμφανή ίχνη διάρρηξης των εισόδων και των εξόδων του καταστήματος, με τους ληστές να διεισδύουν στον χώρο των θυρίδων μέσα από ένα τούνελ άνω των 20 μέτρων που έσκαψαν ξεκινώντας από ένα φρεάτιο της ΕΥΔΑΠ, κατά μήκος της κοίτης του ποταμού Ιλισού. Τα κλοπιμαία αντιστοιχούν σε πολύ μεγάλα χρηματικά ποσά – ιδίως για την εποχή – και η αξιοπιστία της τράπεζας πλήττεται. Όταν η τελική εκτίμηση θα γράψει το ιλιγγιώδες για την εποχή ποσό των 5 δισεκατομμυρίων δραχμών, όταν θα είναι πια βέβαιο πέρα από κάθε αμφιβολία ότι αυτό ήταν το αποτέλεσμα ενός σχεδίου που όμοιό του δεν είχε ξαναγραφτεί στα ελληνικά χρονικά και ενώ παράλληλα οι μήνες και τα χρόνια περνούσαν χωρίς ταυτοποίηση των δραστών, τότε θα επιβεβαιωθούν και οι πηχυαίοι τίτλοι των εφημερίδων:
«Το ριφιφί του αιώνα»
© Cosmote TV
Γύρω από αυτό το ριφιφί στήνει 33 χρόνια μετά τη νέα του τηλεοπτική σειρά ο Σωτήρης Τσαφούλιας, σε μια πολυαναμενόμενη τηλεοπτική επιστροφή στην Cosmote TV. Ο σκηνοθέτης που γνώρισε την επιτυχία μέσα από την ταινία και την τηλεοπτική σειρά «Έτερος Εγώ» (ένα από τα καλύτερα δείγματα αστυνομικής φόρμας στην εγχώρια τηλεόραση) εμπνέεται από την πιο μυθική ίσως ληστεία των ελληνικών τραπεζικών χρονικών (ίσως το αδίκημα της διακεκριμένης κλοπής να ήταν ορθότερο από τη σκοπιά του στενού ποινικού δικαίου, καθώς δεν ασκήθηκε σε κάποιον η βία που είναι στοιχείο της αντικειμενικής υπόστασης της ληστείας αλλά όπως και να το κάνουμε η «ληστεία του αιώνα» γράφει καλύτερα στους τίτλους και στη συλλογική μνήμη) και συνθέτει ένα παζλ με αληθινές ιστορίες και προϊόντα μυθοπλασίας, για να δώσει τη δική του ερμηνεία πίσω από το διαχρονικό μυστήριο κάθε μη διελευκασμένου εγκλήματος:
Who Did It?
Ριφιφί © Cosmote TV
Δεδομένου ότι οι έρευνες της εποχής είχαν από νωρίς απαντήσει στα βασικότερα σημεία του πώς με την πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα μέθοδο των δραστών να έρχεται στο «φως» μόλις ανακαλύφθηκε το υπόγειο τούνελ, ο Σωτήρης Τσαφούλιας μας δίνει μια πολύ διαφορετική και ενδιαφέρουσα εκδοχή του ποιος ή μάλλον του ποιοι. Γυρνώντας την πλάτη στις κρατούσες θεωρίες και στις δεκάδες υποθέσεις που αναλύθηκαν στον Τύπο της εποχής και σε μεταγενέστερες προσπάθειες επίλυσης του μυστηρίου περί σκιώδων και μη επιχειρηματιών, ανθρώπων εκ των έσω και μαφίας, ο σκηνοθέτης βγαίνει έξω από το κουτί και συνδέοντας ευφυώς τη ληστεία με την οικονομική κατάσταση στην οποία βρισκόταν η Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 1990, επιλέγει μια αντισυστημική και ανθρωποκεντρική προσέγγιση:
Στο ριφιφί του αιώνα του Σωτήρη Τσαφούλια, οι χαμένοι τα παίρνουν όλα.
Άνθρωποι απλοί, της διπλανής πόρτας, μικρομεσαίοι (προς το μικροί), τσακισμένοι από τη ζωή, χρεωμένοι, χτυπημένοι από την απώλεια, άνθρωποι χαμένοι με κάθε πιθανό τρόπο μέσα σε προσωπικά αδιέξοδα φτιαγμένα από τα ίδια υλικά, άνθρωποι που συνδέονται σε έναν κοινό παρονομαστή: το τραπεζικό σύστημα αλλά και το ευρύτερο σύστημα εντός του οποίου αυτό ευδοκιμεί τους στέρησαν με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο κάτι σημαντικό: έναν (τουλάχιστον) άνθρωπο, έναν σπίτι, τη μοναδική αξιοπρέπεια. Για αυτό και όταν βρεθεί ένας μπροστάρης που θα σχεδιάσει ένα χτύπημα σε αυτό το σύστημα, ένα χτύπημα που θα τους δώσει πίσω κάτι από τη ζωή τους, θα τον ακολουθήσουν – γιατί ακριβώς δεν θα έχουν και πολλά, ίσως και τίποτα, να χάσουν.
Στον ρόλο αυτού του μπροστάρη, η Ευαγγελία Μουμούρη «ηγείται» του πληρώματος της ληστείας, το οποίο απαρτίζουν ηθοποιοί που δεν αφήνουν περιθώριο υπερβολής στο κλισέ «ένας και ένας»: Βασίλης Χαραμπόπουλος, Χρήστος Χατζηπαναγιώτης, Προμηθέας Αλειφερόπουλος, Πάνος Βλάχος, Βλαδίμηρος Κυριακίδης, ο πρωτοεμφανιζόμενος ηθοποιός με τραυλισμό Αχιλλέας Ζέρβας αλλά και ο Δήμος Γιγαντάκης σε έναν ρόλο – «αλατοπίπερο» και μια επιστροφή σε ελληνική παραγωγή που μάλλον θα καταχωρισθεί ως «συλλεκτική».
© Cosmote TV
Εξαιρετικές ερμηνείες εμπλουτισμένες με ασφαλή αλλά πολύτιμα κωμικά στοιχεία «τόσο – όσο», απευθείας από το σχετικό απόθεμα άνεσης των περισσότερων πρωταγωνιστών, με όλους τους ηθοποιούς να καταθέτουν μια από τις κορυφαίες τηλεοπτικές στιγμές τους, υπηρετώντας το καλοδουλεμένο, πολύ ισορροπημένο και υψηλής ποιότητας σενάριο των Βασίλη Ρίσβα και Δήμητρας Σακαλή, που με τη σειρά του υπηρετεί με απλότητα, αποτελεσματικότητα και οικονομία τόσο τη μυθοπλαστική ιδέα της σειράς, όσο και την αφήγηση της πραγματικής ιστορίας της διάρρηξης.
Παράλληλα η οριακή Αθήνα στη συμβολή των 80s με 90s αναβιώνει σε μια εντυπωσιακή τηλεοπτική «μακέτα», με την Καλλιρρόης του τότε να στήνεται από το μηδέν κάμποσα χιλιόμετρα μακριά αλλά και στους προσεκτικά επιλεγμένους χώρους δημοσίων υπηρεσιών και διαμερισμάτων που καταφέρνουν να ζωντανέψουν τις αποχρώσεις εκείνης της εποχής. Οι απαιτητικές σκηνές στο τούνελ στέφονται και αυτές με επιτυχία, αποτυπώνοντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις συνθήκες που αναμένει κανείς να δει σε μια τηλεοπτική σειρά για το ριφιφί του αιώνα. Ενώ σε ένα δεύτερο επίπεδο ο παραλληλισμός της οικονομικής αβεβαιότητας της Ελλάδας των αρχών της δεκαετίας του 1990 με το υψηλό δημόσιο χρέος, τα ελλείμματα και τον πληθωρισμό να ροκανίζουν την κατά τα άλλα σταθερή της πορεία προς την ευρωπαϊκή οικονομική ολοκλήρωση, με εκείνη του 2025 που μπορεί να επισήμως να έχει αφήσει την κρίση πίσω της αλλά εκατομμύρια άνθρωποι της βυθίζονται καθημερινά σε οικονομικές και κοινωνικές πραγματικότητες που μαρτυρούν το αντίθετο, σκάβει λιτά και έξυπνα τα ενδότερα βάθη που επιθυμεί ο δημιουργός της σειράς να υπάρχουν διαθέσιμα για τον θεατή που θα τα αναζητήσει.
Ριφιφί © Cosmote TV
Κάπως έτσι το «Ριφιφί» γίνεται το binge που περιμέναμε και είχαμε καιρό να δούμε στην ελληνική τηλεόραση – ίσως από τις πρώτες σεζόν του «Έτερος Εγώ» – με μια ωραία ιδέα να γίνεται πράξη από τα αυτονόητα (καλή παραγωγή, καλοί ηθοποιοί, καλό σενάριο), που όμως στην εγχώρια τηλεόραση δύσκολα περνάνε στο status του δεδομένου. Συν το κάτι παραπάνω που έρχεται από την εγγυημένη πια φόρμα και κινηματογραφική φιλοσοφία του Σωτήρη Τσαφούλια. Αυτής που ζουμάρει στις μέλισσες, στην Αντιγόνη και στους χαμένους, που καμιά φορά έστω και στην τηλεόραση, έστω και στον μύθο παίρνουν – αν όχι όλα – εκείνο το κάτι που χρειάζονται για να νιώσουν έστω και λίγο δικαιωμένοι.