Η άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι κάτι που μπορούμε να σταματήσουμε και ίσως, δεν θα έπρεπε να θέλουμε να το κάνουμε.
Όπως κάθε μεγάλη εφεύρεση στην ιστορία, θα αντικατοπτρίζει τις προθέσεις εκείνων που την καθοδηγούν.
Εάν οδηγείται από φόβο και απληστία, μπορεί να ενισχύσει τις ίδιες δυνάμεις. Αλλά αν καθοδηγείται από σοφία, συμπόνια και επιθυμία να υπηρετήσει την ανθρωπότητα, μπορεί να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους δασκάλους μας.
Καθήκον μας δεν είναι να ελέγχουμε την AI, αλλά να εξελισσόμαστε παράλληλα με αυτήν, να διασφαλίζουμε ότι όσο οι μηχανές γίνονται πιο έξυπνες, γινόμαστε σοφότεροι.
Αυτό τουλάχιστον, μπορεί να συμπεράνει κάποιος διαβάζοντας σχετική ανάλυση των New York Times για το κατά πόσο η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε μαζική ανεργία.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μέσα από τα μάτια των ηγετών της
Μια δημοσκόπηση της Quinnipiac τον Μάρτιο διαπίστωσε ότι το 70% των Αμερικανών πιστεύει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα οδηγήσει σε λιγότερες ευκαιρίες εργασίας για τους ανθρώπους, από 56% πριν από ένα χρόνο.
Το 30% δηλώνει ότι ανησυχεί για τις δικές του δουλειές. Και γιατί όχι; Οι προειδοποιήσεις για μια επερχόμενη αποκάλυψη στην αγορά εργασίας κατέχουν εξέχουσα θέση στις δηλώσεις των ηγετών της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ο Ντάριο Αμοντέι, διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, λέει ότι έως και οι μισές από όλες τις θέσεις εργασίας σε επίπεδο γραφείου εισαγωγικού επιπέδου θα καταργηθούν μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Ο Μουσταφά Σουλεϊμάν, διευθύνων σύμβουλος της Microsoft AI, πιστεύει ότι οι περισσότερες εργασίες σε επίπεδο γραφείου θα «αυτοματοποιηθούν πλήρως από μια Τεχνητή Νοημοσύνη μέσα στους επόμενους 12 έως 18 μήνες».
Η OpenAI δημοσίευσε ένα έγγραφο πολιτικής που ζητά μια εβδομάδα εργασίας 32 ωρών, ώστε η Τεχνητή Νοημοσύνη να δημιουργεί μαζική αναψυχή αντί για μαζική ανεργία.
Αν πιστέψετε την ιστορία που αφηγούνται τα εργαστήρια Τεχνητής Νοημοσύνης, είναι δύσκολο να καταλάβετε τι μας χωρίζει από τη μαζική ανεργία.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει σχεδιαστεί για να μιμείται φτηνά αυτό που μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι σε έναν υπολογιστή, αλλά δεν χρειάζεται ποτέ να κοιμάται, δεν προσπαθεί ποτέ να σχηματίσει συνδικάτο και συχνά ξεπερνά τους πραγματικούς ανθρώπους σε πραγματικές εργασίες.
Φυσικά, οι εταιρείες θα θέλουν να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους με αυτή τη μηχανή αντικατάστασης ανθρώπων. Ίσως ήδη το κάνουν. Τεχνολογικές εταιρείες όπως η Block, η Meta, η Oracle και η Microsoft απολύουν ή εξαγοράζουν εργαζόμενους και αναφέρουν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως τον λόγο.
Είναι η μαζική ανεργία στον ορίζοντα;
Αλλά αξίζει να είμαστε προσεκτικοί. Αυτές οι εταιρείες τεχνολογίας μπορεί να χαλαρώνουν από μια μαζική προσλήψεων και να λένε στην χρηματιστηριακή αγορά την ιστορία που είναι πιο πιθανό να ενθουσιάσει ή να κατευνάσει τους επενδυτές.
Οι ηγέτες της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να κατανοούν τα νευρωνικά δίκτυα καλύτερα από ό,τι κατανοούν τις αγορές εργασίας – ή μπορεί να έχουν επενδύσει πολύ στο δικό τους διαφημιστικό υλικό.
Καταρχάς, τα μακροδεδομένα δεν ταιριάζουν με τα όσα ακούγονται: Το ποσοστό ανεργίας στις ΗΠΑ ήταν 4,3% τον Μάρτιο του 2026. Τον Μάρτιο του 2020 ήταν 4,4%. Οι μέσες ωριαίες αποδοχές είναι σταθερές.
Οι οικονομολόγοι, είναι αρκετά επιφυλακτικοί ως προς το αν η μαζική ανεργία είναι στον ορίζοντα.
Ο οικονομολόγος συμπεριφοράς του Αμερικανικού Πανεπιστημίου, Άλεξ Ίμας, δημοσίευσε πρόσφατα ένα εκτενές άρθρο με τίτλο «Τι θα είναι σπάνιο;», επικαλούμενος οικονομικές και ψυχολογικές θεωρίες για να τονίσει ότι ο αυτοματισμός της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν θα αντικαταστήσει πλήρως τις ανθρώπινες θέσεις εργασίας.
Αντίθετα, θα δημιουργήσει μια νέα οικονομία επικεντρωμένη στο «συναίσθημα και τις σχέσεις», μετατρέποντάς την στο σπάνιο αγαθό μετά την αλλαγή αξίας στην εποχή μετά την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το παράδειγμα με την Starbucks
Το άρθρο ξεκινά με την Starbucks.
Αυτός ο γίγαντας της αλυσίδας καφέ, με χρηματιστηριακή αξία άνω των 112 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα τελευταία χρόνια προσπάθησε να συμπιέσει το κόστος μειώνοντας τους υπαλλήλους και επεκτείνοντας τον αυτοματισμό – ωστόσο το αποτέλεσμα ήταν το αντίθετο από αυτό που σκόπευε.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος Brian Niccol παραδέχτηκε δημόσια ότι αυτό ήταν ένα λάθος: «Το χειρόγραφο κείμενο στα φλιτζάνια, τις κεραμικές κούπες, τα άνετα καθίσματα και άλλες λεπτομέρειες όπως η φιλοξενία – αυτοί είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους οι πελάτες είναι πρόθυμοι να μείνουν για λίγο και να συνεχίσουν να επιστρέφουν».
Σε απάντηση, η εταιρεία αποφάσισε αμέσως να αυξήσει τον αριθμό των barista σε κάθε κατάστημα και να περιορίσει τον αυτοματισμό. Ο Ίμας χρησιμοποιεί αυτό ως εισαγωγικό ερώτημα και θέτει το βασικό ερώτημα:
Αν οι μηχανές μπορούν να κάνουν τα περισσότερα από αυτά που μπορούν να κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι, ποια σπανιότητα απομένει;
Η απάντησή του είναι: η σπανιότητα εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά οι τύποι και η τοποθέτησή της θα υποστούν θεμελιώδη μετασχηματισμό.
Από τη γεωργία στα εργοστάσια
Για να κατανοήσουμε τον μετασχηματισμό στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, πρέπει πρώτα να ανατρέξουμε στην ιστορική αναδρομή των «διαρθρωτικών αλλαγών».
Το 1900, περίπου το 40% του εργατικού δυναμικού των ΗΠΑ εργαζόταν στη γεωργία. Σήμερα, είναι λιγότερο από 2%.
Ωστόσο, η γεωργία δεν έχει εξαφανιστεί – απλώς ο αυτοματισμός μειώνει το κόστος και αυξάνει την παραγωγή, με αποτέλεσμα τη μείωση του μεριδίου των δαπανών για τρόφιμα. Το εργατικό δυναμικό στη συνέχεια μετατοπίζεται στη μεταποίηση και αργότερα στον τομέα των υπηρεσιών.
Στην οικονομική επιστήμη, υπάρχει ένας όρος που ονομάζεται «νόσος του κόστους του Baumol», ο οποίος αναφέρεται στην ιδέα ότι σε τομείς όπου η παραγωγικότητα αυξάνεται γρήγορα, τα πράγματα γίνονται φθηνότερα, αλλά η ζήτηση για αυτά τα αγαθά έχει ένα ανώτατο όριο. Αντίθετα, τομείς όπου η παραγωγικότητα είναι δύσκολο να βελτιωθεί – όπως οι ζωντανές παραστάσεις, η προσωπική φροντίδα και η εκπαίδευση – αν και σχετικά ακριβοί, μπορούν να συνεχίσουν να απορροφούν περισσότερες δαπάνες και θέσεις εργασίας.
Όπως διαπίστωσε μια μελέτη του 2021 στο ακαδημαϊκό περιοδικό Econometrica, όταν οι άνθρωποι γίνονται πλουσιότεροι, δεν αγοράζουν απλώς περισσότερα από τα ίδια πράγματα – αλλά στρέφονται και προς αγαθά και υπηρεσίες με υψηλότερη ελαστικότητα εισοδήματος.
Ο Ίμας πιστεύει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη αναπαράγει αυτό το σενάριο, απλώς σε μεγαλύτερη κλίμακα και με ταχύτερο ρυθμό.
Επιθυμία μίμησης και σπανιότητα
Ο Ίμας παραθέτει επίσης τη θεωρία του Γάλλου στοχαστή René Girard για την «Μιμητική Επιθυμία». Ο Girard υποστηρίζει ότι όταν οι άνθρωποι επιθυμούν κάτι, συχνά δεν το κάνουν λόγω της λειτουργικής του αξίας, αλλά επειδή και άλλοι το θέλουν, αλλά δεν μπορούν να το αποκτήσουν. Η κοινωνική θέση και το ίδιο το αίσθημα της αποκλειστικότητας είναι το καύσιμο για την ανθρώπινη επιθυμία.
Επιπλέον, η έρευνα του Ίμας διαπιστώνει ότι η εμπλοκή της Τεχνητής Νοημοσύνης αποδυναμώνει σημαντικά το premium που σχετίζεται με την αποκλειστικότητα: η ανθρώπινη χειροποίητη τέχνη μπορεί να επιτύχει premium αξίας 44% λόγω σπανιότητας, ενώ τα έργα που παράγονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη, ακόμη και αν ισχυρίζονται ότι είναι περιορισμένα, έχουν premium μόνο περίπου 21%.
Ο λόγος είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη κάνει τα αντικείμενα να νιώθουν «σαν να μπορούν πάντα να αντιγραφούν», υπονομεύοντας την ψυχολογική βάση της σπανιότητας.
Αυτή η λογική δεν ισχύει μόνο για την τέχνη. Σε όλη την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη, την ψυχολογική συμβουλευτική, τις υπηρεσίες φιλοξενίας και τις χειροτεχνίες, κάθε τομέας στον οποίο το «ποιος το παρέχει» αποτελεί μέρος της εμπειρίας θα ισχύει επίσης. Η παρουσία, η κρίση και η ζεστασιά ενός ατόμου είναι πράγματα που η Τεχνητή Νοημοσύνη αγωνίζεται να αντικαταστήσει.
Πού θα είναι οι μελλοντικές επαγγελματικές πορείες;
Συνολικά, ο Ίμας σκιαγραφεί αυτό που αποκαλεί «Σχεσιακό Τομέα», ένα οικονομικό τμήμα που επικεντρώνεται στη συναισθηματική σύνδεση και την αποκλειστική βιωματική αξία.
Καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μειώνει τις τιμές των τυποποιημένων αγαθών και τα πραγματικά εισοδήματα αυξάνονται, οι άνθρωποι θα ξοδεύουν περισσότερα χρήματα σε θέσεις εργασίας όπως νοσηλευτές, θεραπευτές, δάσκαλοι, τεχνίτες και ζωντανοί καλλιτέχνες – ενδεχομένως δημιουργώντας ακόμη και ένα κύμα νέων θέσεων εργασίας που δεν υπάρχουν ακόμη.
Ωστόσο, ο Ίμας παραδέχεται επίσης ότι αυτό το πλαίσιο ισχύει κυρίως για τις ανεπτυγμένες χώρες. Για τις αναπτυσσόμενες χώρες που βασίζονται εδώ και καιρό στην εξαγωγή βασικών προϊόντων, η αναστάτωση που θα προκληθεί από το κύμα της τεχνητής νοημοσύνης θα είναι πιο περίπλοκη και σοβαρή.
Η ανάλυση που κάνουν οι New York Times για το συγκεκριμένο θέμα έχεις ως συμπέρασμα τα εξής:
«Όταν αισθανόμαστε αισιόδοξοι για τον κόσμο που μπορεί να δημιουργήσει η Τεχνητή Νοημοσύνη, φανταζόμαστε έναν κόσμο στον οποίο θα είμαστε πιο πλούσιοι από ό,τι σήμερα και θα ενθαρρυνόμαστε να ζούμε μια πιο ουσιαστικά ανθρώπινη ζωή, κάνοντας πράγματα που είναι πιο ουσιαστικά ανθρώπινα. Όταν αισθανόμαστε όμως απαισιόδοξοι, φανταζόμαστε ότι ο πλούτος θα συσσωρεύεται και θα εκτιμούμε ένα βάθος ανθρώπινων σχέσεων που δεν θα ξέρουμε πλέον πώς να δημιουργήσουμε».
- in.gr