Αυστηρά όρια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στους χώρους εργασίας, επιχειρεί να βάλει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας με στόχο τον περιορισμό της ανεξέλεγκτης χρήση αλγορίθμων για την αξιολόγηση, την επιλογή και τη διαχείριση του προσωπικού.
Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο παρουσίασε στο υπουργικό συμβούλιο, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, προκειμένου να ρυθμίσει κάθε πτυχή της εργασιακής σχέσης των εργαζόμενων σε πλατφόρμες. Το σχέδιο νόμου προβλέπει περιορισμό και διαφανείς διαδικασίες ενώ κατοχυρώνεται το δικαίωμα ενημέρωσης, εξήγησης και επανεξέτασης κάθε απόφασης με ανθρώπινη παρέμβαση.
Ο στόχος
Στόχος είναι να τεθούν κανόνες σε μια νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται ήδη στην αγορά εργασίας. Η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται με ταχύτητα στις επιχειρήσεις, αναλαμβάνοντας ολοένα και περισσότερες λειτουργίες που μέχρι πρότινος αποτελούσαν αποκλειστική αρμοδιότητα των τμημάτων ανθρώπινου δυναμικού: από την επιλογή υποψηφίων και την αξιολόγηση της απόδοσης μέχρι την κατανομή καθηκόντων και την παρακολούθηση της παραγωγικότητας.
Το υπουργείο Εργασίας επιχειρεί να αποτρέψει το ενδεχόμενο οι εργαζόμενοι να βρεθούν αντιμέτωποι με έναν «αόρατο εργοδότη», ο οποίος θα αποφασίζει για την επαγγελματική τους εξέλιξη χωρίς να υπάρχει δυνατότητα να γνωρίζουν με ποια κριτήρια αξιολογήθηκαν ή να αμφισβητούν το αποτέλεσμα.
Η ανθρώπινη εποπτεία θα αποτελεί απαραίτητη δικλίδα ασφαλείας, προκειμένου η τελική κρίση να μην παραδίδεται σε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιείται ως εργαλείο υποστήριξης, όχι όμως να υποκαθιστά τον άνθρωπο σε αποφάσεις που αφορούν την πρόσληψη, την απόρριψη υποψηφίων, την αξιολόγηση της απόδοσης, την ανάθεση εργασιών και άλλες κρίσιμες πλευρές της επαγγελματικής ζωής.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η δυνατότητα του εργαζομένου να ζητά εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο ένα σύστημα κατέληξε σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Εάν, για παράδειγμα, ένας αλγόριθμος αξιολογήσει αρνητικά την απόδοσή του ή επηρεάσει μια απόφαση που αφορά την εργασιακή του εξέλιξη, ο εργαζόμενος θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν.
Απαγόρευση στη χρήση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων
Ένας δεύτερος βασικός άξονας του σχεδίου νόμου αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων. Το υπουργείο εξετάζει την απαγόρευση επεξεργασίας ιδιαίτερα ευαίσθητων πληροφοριών από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως ψυχολογική κατάσταση και ιδιωτικές συνομιλίες.
Στόχος είναι να μην επιτραπεί η δημιουργία ενός εκτεταμένου ψηφιακού προφίλ για κάθε εργαζόμενο, το οποίο θα μπορούσε στη συνέχεια να χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της συμπεριφοράς του, της ψυχολογικής του κατάστασης ή ακόμη και των προοπτικών επαγγελματικής του εξέλιξης.
Γονική άδεια
Στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται διατάξεις για τη διευκόλυνση των εργαζόμενων γονέων. Συγκεκριμένα προωθείται κατάργηση του χρονικού περιορισμού μεταξύ των δύο γονικών αδειών, παρέχεται μεγαλύτερη ευελιξία στους εργαζόμενους γονείς που δουλεύουν στην ίδια επιχείρηση, για να λάβουν την άδειά τους και καταργείται η προϋπόθεση εξάμηνης απασχόλησης για τη λήψη άδειας φροντιστή. Επίσης, με διάταξη που εντάσσεται στο νομοσχέδιο, καλύπτεται το κενό της ασφαλιστικής ικανότητας που προκύπτει μετά την ενηλικίωση των νέων άνω των 18 οι οποίοι για να τεθούν υπό την ομπρέλα του ΕΦΚΑ θα πρέπει να δηλωθούν ως φοιτητές η άνεργοι. Με τη διάταξη που προωθείται δε θα διακόπτεται η ασφαλιστική τους ικανότητα μετά την ενηλικίωση.