Για δεκαετίες, ο κλάδος της τεχνολογίας αποτελούσε ένα φρούριο που τα συνδικάτα δεν μπορούσαν να παραβιάσουν. Οι εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας απολάμβαναν ήδη προνομιακά πακέτα αμοιβών, ονειρεμένες παροχές όπως απεριόριστες διακοπές και δωρεάν γεύμα, καθώς και μια επίπεδη εταιρική ιεραρχία που έκανε τους μηχανικούς να αισθάνονται εξίσου ισχυροί με τους προϊσταμένους τους, οι οποίοι όλοι ντύνονταν άνετα με αθλητικά παπούτσια και φούτερ με κουκούλα. Γιατί λοιπόν να συνδικαλιστούν, αναρωτιέται ο Guardian.
Τα συνδικάτα έχουν γίνει όλο και πιο δημοφιλή στους εργαζόμενους του τομέα της τεχνολογίας
Τώρα, όλα δείχνουν ότι αυτό το φρούριο ραγίζει από μέσα. Τα συνδικάτα έχουν γίνει όλο και πιο δημοφιλή στους εργαζόμενους του τομέα της τεχνολογίας. Μετά από μήνες μαζικών απολύσεων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και τις αυξανόμενες ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο αυτή εφαρμόζεται, ορισμένοι εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας αναφέρουν ότι έχουν επιβαρυνθεί με μεγαλύτερο φόρτο εργασίας, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν την απειλή απώλειας της εργασίας τους εξαιτίας των ίδιων των προϊόντων που δημιουργούν. Εργαζόμενοι από τις εταιρείες Google DeepMind και Meta στο Ηνωμένο Βασίλειο διαμαρτύρονται επίσης για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης των εταιρειών τους, όπως για στρατιωτικούς σκοπούς ή για την παρακολούθηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων. Οι ίδιοι εργαζόμενοι προσπαθούν τώρα να συνδικαλιστούν.
Απολύσεις και εντατικοποίηση
Στην πρώτη γραμμή της εισαγωγής της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, οι εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας ήταν συχνά οι πρώτοι που ένιωσαν τις επιπτώσεις της – όπως η απώλεια θέσεων εργασίας, η παρακολούθηση των εργαζομένων, ο αυξανόμενος φόρτος εργασίας και χρήσεις που έρχονται σε σύγκρουση με τις αξίες των εργαζομένων. Ωστόσο, αυτά τα προβλήματα δεν αφορούν αποκλειστικά τις εταιρείες λογισμικού, και η κατάσταση των εργαζομένων στη Σίλικον Βάλεϊ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως προάγγελος για το τι μας περιμένει καθώς η τεχνητή νοημοσύνη επεκτείνεται και σε άλλους κλάδους.
Ένας υπάλληλος της Meta που συμμετείχε σε μια πρόσφατη συνδικαλιστική πρωτοβουλία στο Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσε στον Guardian υπό τον όρο της ανωνυμίας: «Πρόκειται για το να έχουμε λόγο σε όλες τις λειτουργίες της εταιρείας, από τα προϊόντα μέχρι την εμπειρία των εργαζομένων».
Τάση για συνδικαλιστική οργάνωση
Αφού η Meta απέλυσε χιλιάδες εργαζομένους τον Μάιο και έθεσε σε πιλοτική εφαρμογή ένα πρόγραμμα παρακολούθησης των δραστηριοτήτων τους, ορισμένοι υπάλληλοι ένιωσαν ότι η ισορροπία δυνάμεων είχε γείρει προς την πλευρά του εργοδότη τους. Η δημιουργία συνδικάτου, όπως είπε ο υπάλληλος της Meta, «είναι ο καλύτερος τρόπος για να εμφανιστούμε πραγματικά ως ιδιοκτήτες και να πάρουμε τη θέση μας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
Η τάση προς τη συνδικαλιστική οργάνωση στον τομέα της τεχνολογίας εντείνεται εδώ και χρόνια και περιλαμβάνει εργαζόμενους στην πλατφόρμα crowdfunding Kickstarter και στην εταιρεία παιχνιδιών ZeniMax, καθώς και το Συνδικάτο Εργαζομένων της Alphabet (AWU), το οποίο εκπροσωπεί περισσότερους από 1.400 εργαζόμενους στις εταιρείες Google, YouTube και Waymo. Τον τελευταίο χρόνο, αυξήθηκε η συμμετοχή σε συλλογικές δράσεις, όπως η έκκληση της AWU για εργασιακή ασφάλεια, η οποία συγκέντρωσε 4.500 υπογραφές και παραδόθηκε στα στελέχη την περασμένη εβδομάδα. Ο συνολικός αριθμός συνδικαλιστικών δράσεων στην Alphabet διπλασιάστηκε το 2025 σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
«Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, οι εργαζόμενοι χρειάζονται, τώρα περισσότερο από ποτέ, πραγματικό λόγο μέσα στις εταιρείες μας», δήλωσε η Έμμα Τζάκσον, ανώτερη διευθύντρια προγραμμάτων προσωπικού και πρόεδρος επικοινωνίας της AWU. Η ισχυρή συμμετοχή «δείχνει την αυξανόμενη προθυμία των εργαζομένων να πάρουν θέση και να ενισχύσουν τη δυνατότητα δράσης τους».
Σε δήλωσή της, η Google DeepMind ανέφερε ότι βρίσκεται στα «αρχικά στάδια» της διαδικασίας αναγνώρισης του συνδικάτου και σχεδιάζει να «συνεχίσει να συνεργάζεται με καλή πίστη».
Καθώς οι εταιρείες συνεχίζουν να προβαίνουν σε περικοπές, οι εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας αντιμετωπίζουν μια σκληρή πραγματικότητα που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εργασιακή ασφάλεια που κάποτε θεωρούσαν δεδομένη. «Όταν ξεκίνησα στον κλάδο της τεχνολογίας, μπορούσες να αφήσεις μια δουλειά και να βρεις άλλη μέσα σε μια εβδομάδα με καλύτερο μισθό», δήλωσε ο Τζον Τσάντφιλντ, πρώην εργαζόμενος στον κλάδο της τεχνολογίας που συνίδρυσε την United Tech and Allied Workers (UTAW), το μοναδικό συνδικάτο στο Ηνωμένο Βασίλειο που απευθύνεται ειδικά σε εργαζόμενους του κλάδου της τεχνολογίας. Τώρα, οι μηχανικοί συνειδητοποιούν ότι δεν έχουν τόση δύναμη όσο πίστευαν κάποτε, πρόσθεσε. «Μπορεί να αμείβεστε καλά, αλλά παραμένετε εργαζόμενοι».
«Αυτή η αίσθηση προνομίου και ασυλίας για τους εργαζόμενους στον τομέα της τεχνολογίας – έχει πια εξαφανιστεί», δήλωσε η Simone Robutti, μέλος της Tech Workers Coalition, ενός διεθνούς δικτύου εργαζομένων στον τομέα της τεχνολογίας που αναπτύσσεται καθώς οι εταιρείες αναδιαρθρώνονται γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. «Είναι σαφές ότι, με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας είναι εξίσου αντικαταστάσιμοι με τους άλλους εργαζόμενους».
Αύξηση φόρτου εργασίας φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη
Εν τω μεταξύ, οι εργαζόμενοι που χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη δεν βιώνουν απαραίτητα την αύξηση της αποδοτικότητας που υποσχέθηκε η τεχνολογία. Σε μια πρόσφατη έρευνα μεταξύ των εργαζομένων στον τομέα της πληροφορικής σε όλα τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της Καλιφόρνιας, το 65% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι αναλαμβάνει περισσότερο φόρτο εργασίας λόγω κενής θέσης. Οι διευθυντές αναμένουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα καλύψει μερικά από αυτά τα κενά, αλλά τελικά οι εργαζόμενοι καταλήγουν να κάνουν περισσότερη δουλειά, δήλωσε ο Max Belasco, αναλυτής επιχειρηματικών συστημάτων στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες και μέλος συνδικαλιστικής οργάνωσης. Και παρά την πρόσθετη ευθύνη, μόνο το 22% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι αισθάνονται ασφαλείς στις θέσεις εργασίας τους, όπως έδειξε η έρευνα.
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσε βασικό κίνητρο για τη συνδικαλιστική οργάνωση την άνοιξη, ανέφερε ο Belasco.
«Θέλουμε να δούμε το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (UC) να υιοθετεί έναν νέο τρόπο προσέγγισης της τεχνολογίας, ο οποίος να μην αποτελεί απλώς μια απήχηση των απολύσεων που καθοδηγούνται από συμβούλους, όπως αυτές που παρατηρούνται στο Σίλικον Βάλεϊ, ή της ιδέας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι απλώς ένα μέτρο μείωσης του κόστους», είπε.
Η εκπρόσωπος του πανεπιστημίου, Χέδερ Χάνσεν, δήλωσε ότι το πανεπιστημιακό σύστημα επικεντρώνεται στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης «με σύνεση και υπευθυνότητα, με στόχο την ενίσχυση των λειτουργιών του». Οι αποφάσεις σχετικά με τον τρόπο χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης καθοδηγούνται από «λειτουργικές ανάγκες» και «ζητήματα ιδιωτικότητας, ασφάλειας και πολιτικής», πρόσθεσε.
Η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης ωθεί τους εργαζόμενους εκτός του τεχνολογικού κλάδου να ακολουθήσουν παρόμοια στάση. Η National Nurses United, που εκπροσωπεί τους νοσηλευτές στις ΗΠΑ, έχει αγωνιστεί ενάντια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε κλινικά περιβάλλοντα· η Sag-Aftra, που εκπροσωπεί τους εργαζόμενους στα μέσα ενημέρωσης και στο Χόλιγουντ, αντιτάχθηκε στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την αντικατάσταση δημιουργικών εργαζομένων στον κινηματογράφο.
Τα συνδικάτα δεν είναι ο μόνος τρόπος για να δημιουργηθούν τέτοιου είδους προστατευτικά μέτρα, αλλά «όταν οι εργαζόμενοι αρχίζουν να οργανώνονται, αυτό αποτελεί συχνά ένδειξη ότι δεν αισθάνονται ότι ακούγονται μέσω των ήδη υπαρχόντων καναλιών», δήλωσε η Κέιτι Χοκς, οργανωτική ψυχολόγος της οποίας η διδακτορική έρευνα επικεντρώθηκε στη συμμετοχή των εργαζομένων στον τομέα της τεχνολογίας στα συνδικάτα.
Αυτό το διαπίστωσε κατά τη διάρκεια της θητείας της στην X, όπου οι εργαζόμενοι εξέφραζαν την άποψή τους για ηθικά ζητήματα, όπως η ρητορική μίσους στην πλατφόρμα, αλλά δεν διέθεταν τα μέσα για να ασκήσουν πίεση στη διοίκηση. «Τελικά, όπως σε κάθε εταιρεία, η ηγεσία διατηρούσε την πλήρη εξουσία λήψης αποφάσεων», είπε.
Παρόλα αυτά, για χρόνια, οι εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας αντιστεκόντουσαν στα συνδικάτα. Ο Τσάντφιλντ είπε ότι άρχισε να προσπαθεί να οργανώσει τους εργαζόμενους στον τομέα της τεχνολογίας πριν από μια δεκαετία, αλλά κανείς δεν φαινόταν να ενδιαφέρεται. Οι εργαζόμενοι ένιωθαν αρκετά ικανοποιημένοι και «στις συζητήσεις που είχα τότε με τους ανθρώπους, η αντίδραση ήταν απλά: “Αυτή είναι μια γελοία ιδέα. Δεν χρειαζόμαστε κάτι τέτοιο”», είπε.
Η γέννηση των συνδικάτων σε Google – Amazon
Στη συνέχεια, το 2018, χιλιάδες εργαζόμενοι της Google οργανώθηκαν για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στη συμμετοχή της εταιρείας στο Project Maven, μια πρωτοβουλία του Πενταγώνου που χρησιμοποιούσε μηχανική μάθηση για την ανάλυση βίντεο από drones. Η κινητοποίηση αποδείχθηκε εκπληκτικά αποτελεσματική και η Google ακύρωσε τη σύμβαση μήνες αργότερα, αν και η Palantir την ανέλαβε και συνεχίζει να την εκτελεί μέχρι σήμερα. Λίγα χρόνια αργότερα, το 2021, οι εργαζόμενοι της Google ίδρυσαν το Alphabet Workers Union. Το 2022, οι εργαζόμενοι στις αποθήκες της Amazon ίδρυσαν επίσης ένα συνδικάτο, το οποίο η εταιρεία έχει πολεμήσει με νύχια και δόντια για να μην το αναγνωρίσει επίσημα.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, ο Τσάντφιλντ ανέφερε ότι οι υπάλληλοι γραφείου δείχνουν όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για συνδικαλιστική εκπροσώπηση – ακόμη και σε εταιρείες όπως η Meta, όπου, όπως είπε, η UTAW δεν είχε προηγουμένως κανένα μέλος. «Μέχρι πρόσφατα, η [Meta] ήταν κατά κάποιον τρόπο το τελευταίο προπύργιο αυτής της «κουλτούρας της Σίλικον Βάλεϊ», είπε. «Τώρα, εγγγράφουμε πολλά μέλη από τη Meta, και αυτό δεν είναι κάτι που περιμέναμε ποτέ.»
Τα συνδικάτα μπορούν να προσφέρουν σημαντική προστασία στους εργαζόμενους. Η ZeniMax, η εταιρεία παιχνιδιών που ανήκει στη Microsoft, γνώρισε την ίδρυση συνδικάτου το 2023 το οποίο απέσπασε το 2025 μια σύμβαση για τους υπεύθυνους ελέγχου ποιότητας, η οποία περιελάμβανε διασφαλίσεις σχετικά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, την εξωτερική ανάθεση εργασιών και τις υπερωρίες. Το καλοκαίρι, όταν η Microsoft προχώρησε σε περικοπές χιλιάδων θέσεων εργασίας, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων στη ZeniMax, οι αποζημιώσεις αποχώρησης είχαν οριστεί ρητά στη σύμβαση.
«Η δημιουργία ακόμη και απλών μέτρων προστασίας σε θέματα όπως η εργασιακή ασφάλεια αποτελεί μια συνεχή προσπάθεια», δήλωσε η Autumn Mitchell, υπεύθυνη ελέγχου ποιότητας που απολύθηκε από τη ZeniMax. «Το να έχεις συνδικάτο σημαίνει ότι διαθέτεις δικαιώματα διαπραγμάτευσης σε θέματα όπως οι απολύσεις, κάτι που είναι περισσότερο από ό,τι έχουν πολλοί άνθρωποι στον τομέα της ανάπτυξης βιντεοπαιχνιδιών αυτή τη στιγμή».
Στην Kickstarter ιδρύθηκε ένα από τα πρώτα συνδικάτα τεχνολογίας σε επίπεδο εταιρείας το 2020 το οποίο διαπραγματεύτηκε μια νέα σύμβαση το 2025 που περιελάμβανε τετραήμερη εβδομάδα εργασίας, ελάχιστο μισθό για όλους τους εργαζόμενους, προστασία από την αντικατάσταση εργαζομένων πλήρους απασχόλησης με εξωτερικούς συνεργάτες, καθώς και συμφωνία ότι η διοίκηση δεν μπορεί να αντικαταστήσει θέσεις εργασίας με τεχνητή νοημοσύνη. Αν και ορισμένοι εργαζόμενοι ήταν επιφυλακτικοί ως προς τη συνδικαλιστική οργάνωση πριν από έξι χρόνια, η τελευταία αυτή επιτυχία αποτελεί παράδειγμα του τι μπορεί να επιτευχθεί με ένα ισχυρό συνδικάτο, δήλωσε ο Robutti της Tech Workers Coalition Global. Και είναι ένα μάθημα που ισχύει πέρα από τον κλάδο της τεχνολογίας.
«Η καλύτερη στιγμή για να συνδικαλιστούμε ήταν πάντα χθες», είπε. «Η δεύτερη καλύτερη στιγμή είναι σήμερα.»