«Η τεχνητή νοημοσύνη και τα κέντρα δεδομένων αναμένεται να γίνουν οι βασικοί μοχλοί αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Ταυτόχρονα, ο ίδιος ο τομέας της ενέργειας γίνεται μεγάλος χρήστης της ΑΙ, προκειμένου να διαχειρίζεται ένα πιο σύνθετο, αποκεντρωμένο και μεταβαλλόμενο σύστημα».
Αυτό υπογράμμισε χθες ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, κ. Γιώργος Στάσσης από το Ελσίνκι, με αφορμή την υπογραφή της πρωτοβουλίας «Twin Transition Commitments». Την κοινή δέσμευση για τον συντονισμό της ψηφιακής και της ενεργειακής μετάβασης υπέγραψαν ο ίδιος, υπό την ιδιότητά του ως αντιπροέδρου της Eurelectric και η κυρία Maud Hodnett της Google, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής για την Ενέργεια που πραγματοποιείται στη φινλανδική πρωτεύουσα.
Σύμφωνα με τον κ. Στάσση, η ενεργειακή και η ψηφιακή μετάβαση είναι θεμελιωδώς συνδεδεμένες. Όπως επεσήμανε για να υποστηριχθούν, πρέπει να επιταχυνθούν οι συνδέσεις με το δίκτυο και να βελτιστοποιηθούν οι διαδικασίες αδειοδότησης. Έτσι, θα δοθεί η δυνατότητα στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας αφενός να παρέχει τις απαραίτητες ενεργειακές υποδομές μέσω καινοτόμων επιχειρηματικών μοντέλων που θα τροφοδοτήσουν την άνθηση των data centers και αφετέρου, όπως τόνισε ο ίδιος, «να εγγυηθεί την παροχή αξιόπιστης και οικονομικά προσιτής ενέργειας για τους καταναλωτές επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα τους στόχους για την αποανθρακοποίηση της Ευρώπης».
Η τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence – ΑΙ) εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέες προκλήσεις για τα ενεργειακά συστήματα και τις υποδομές ηλεκτρισμού. Αυτό ήταν και το βασικό μήνυμα που αναδεικνύεται και από έκθεση της Euroelectric η οποία δημοσιεύεται σήμερα στο πλαίσιο του Power Summit 2026 στο Ελσίνκι.
Η ΑΙ θα φέρει το 28% της νέας ζήτησης ρεύματος
Όπως προκύπτει από την έκθεση, τα data centers αναμένεται να ευθύνονται για περίπου το 28% της αύξησης της ευρωπαϊκής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030. Η πρόβλεψη αναδεικνύει την ανάγκη οι επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές να συμβαδίσουν με την ανάπτυξη των δικτύων ηλεκτρισμού, των νέων μονάδων παραγωγής και των μηχανισμών ευελιξίας του συστήματος.
Την ίδια στιγμή, η Eurelectric επισημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί μόνο πηγή νέας ζήτησης. Αντίθετα, εξελίσσεται και σε εργαλείο διαχείρισης της αυξανόμενης πολυπλοκότητας των ηλεκτρικών συστημάτων. Ήδη οι εταιρείες ηλεκτρισμού αξιοποιούν εφαρμογές AI για τη διαχείριση δικτύων, τη βελτίωση των προβλέψεων παραγωγής και κατανάλωσης, καθώς και για τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας κρίσιμων ενεργειακών υποδομών. Με άλλα λόγια, η AI εμφανίζεται ταυτόχρονα ως η αιτία της αύξησης των ενεργειακών αναγκών αλλά και ως μέρος της λύσης για την αντιμετώπισή τους.
Έως 287 TWh η κατανάλωση των data centers στην Ευρώπη
Είναι αξιοσημείωτο ότι το εκτιμώμενο εύρος κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας των ευρωπαϊκών κέντρων δεδομένων το 2030, σύμφωνα με την έκθεση, θα κυμαίνεται μεταξύ 149 και 287 TWh (τεραβατώρα).
Για τους Διαχειριστές Συστημάτων Διανομής και Μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας αυτό αποτελεί και την πρώτη πολυετή προοπτική αύξησης της ζήτησης, στηριζόμενη σε επενδυτικά κεφάλαια που έχει να δει ο τομέας από τη μεταπολεμική βιομηχανική εποχή.
Hyperscalers στο τραπέζι: Google, Microsoft και Amazon
Σε αυτό το περιβάλλον, η Eurelectric επιχειρεί να φέρει στο ίδιο τραπέζι τις επιχειρήσεις ηλεκτρισμού και τους μεγάλους διεθνείς παρόχους ψηφιακών υπηρεσιών και υποδομών – τους λεγόμενους hyperscalers, όπως η Microsoft, η Google, η Amazon Web Services και η Meta – οι οποίοι πρωταγωνιστούν παγκοσμίως στην ανάπτυξη κέντρων δεδομένων για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και cloud computing.
Όπως τόνισε ο κ. Στάσσης, η συνεργασία θα επικεντρωθεί στην αναζήτηση βέλτιστων λύσεων για την ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων και την ομαλή ενσωμάτωσή τους στο σύστημα ώστε να ελαχιστοποιείται το κόστος. Οι δύο πλευρές θα εργαστούν από κοινού και θα εξετάσουν τρόπους αναβάθμισης του ευρωπαϊκού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας μέσω προηγμένων εργαλείων πρόβλεψης και ευελιξίας. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί επίσης στη διασφάλιση της βιωσιμότητας και της ασφάλειας του συστήματος, μέσα από την αξιοποίηση νέων και πρόσθετων πηγών ενέργειας και την ανάπτυξη νέων μοντέλων συνεργασίας.
Τα συμπεράσματα της συνεργασίας θα τροφοδοτήσουν μια εμβληματική έκθεση της Eurelectric, η οποία θα παρουσιαστεί το επόμενο έτος και θα προσφέρει μια πλήρη εικόνα της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας που προκύπτει από την τεχνητή νοημοσύνη, της ετοιμότητας του ευρωπαϊκού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και του πλαισίου πολιτικής και αγοράς που απαιτείται για την ταυτόχρονη κλιμάκωση τόσο της AI όσο και της καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας.
Προϋποθέσεις για το επόμενο κύμα επενδύσεων
Όπως υπογράμμισε και ο κ. Στάσσης, η επιτυχία της μετάβασης προϋποθέτει συντονισμένες παρεμβάσεις σε επίπεδο πολιτικής, αγορών και βιομηχανίας. Η επιτάχυνση των συνδέσεων στο δίκτυο, η απλούστευση των αδειοδοτικών διαδικασιών και η δημιουργία ενός σταθερού επενδυτικού περιβάλλοντος αναδεικνύονται σε βασικές προϋποθέσεις για την υλοποίηση των απαιτούμενων ενεργειακών υποδομών που θα υποστηρίξουν το επόμενο κύμα επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη.
Περιοχές προτεραιότητας και νέα μοντέλα ανάπτυξης
Η αναγνώριση περιοχών προτεραιότητας και κατάλληλων μοντέλων ανάπτυξης για τα κέντρα δεδομένων αναδεικνύεται σε κεντρικό άξονα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη σύζευξη της ψηφιακής και της ενεργειακής μετάβασης. Η χωροθέτηση και η ανάπτυξή τους δεν μπορούν πλέον να αποτελούν αποκλειστικά επιχειρηματική απόφαση των επενδυτών. Αντίθετα, καλούνται να ενσωματωθούν στον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματική ένταξή τους στα ηλεκτρικά συστήματα.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον εντοπισμό περιοχών όπου υπάρχουν επαρκείς ενεργειακές υποδομές ή δυνατότητες ανάπτυξής τους, καθώς και στη διαμόρφωση μοντέλων εγκατάστασης που θα ελαχιστοποιούν τις επιπτώσεις στο δίκτυο και θα περιορίζουν το συνολικό κόστος για το ενεργειακό σύστημα και τους καταναλωτές.
Σήμερα καταγράφεται υπερσυγκέντρωση. Για παράδειγμα Φρανκφούρτη, Λονδίνο, Άμστερνταμ, Παρίσι και Δουβλίνο εξακολουθούν να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής χωρητικότητας. Το 87% των κέντρων δεδομένων της Ιρλανδίας βρίσκεται σε μία μόνο πόλη.
Αυτή η συγκέντρωση δημιουργεί έκθεση σε ζητήματα ανθεκτικότητας και ασφάλειας, την οποία μια πιο ευρεία ανάπτυξη μπορεί να αντιμετωπίσει. Η ανάπτυξη πλέον επεκτείνεται και σε άλλες πόλεις π.χ. στις σκανδιναβικές χώρες, όπου η φθηνή και καθαρή ενέργεια, μαζί με διαθέσιμη γη, προσελκύουν επενδύσεις από μόνα τους.
Η ευελιξία ως εργαλείο ανάπτυξης
Κεντρική θέση στην προσέγγιση που προτείνεται καταλαμβάνει η έννοια της ευελιξίας. Τα data centers αντιμετωπίζονται πλέον όχι μόνο ως μεγάλοι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και ως δυνητικοί πάροχοι ευελιξίας προς το σύστημα. Η αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών, προηγμένων συστημάτων διαχείρισης φορτίου και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης εκτιμάται ότι μπορεί να επιτρέψει τον καλύτερο συντονισμό των ενεργειακών αναγκών των κέντρων δεδομένων με τις δυνατότητες του δικτύου.
Μέσω της δυναμικής διαχείρισης φορτίων, οι νέες εγκαταστάσεις θα μπορούν να προσαρμόζουν μέρος της κατανάλωσής τους στις συνθήκες λειτουργίας του συστήματος, συμβάλλοντας στην εξισορρόπηση της ζήτησης και στη βελτίωση της αξιοποίησης των υφιστάμενων υποδομών.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητά τρόπους να επιταχύνει τις επενδύσεις στην ψηφιακή οικονομία χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα τα ηλεκτρικά δίκτυα.
Η ετοιμότητα των δικτύων μπροστά στην έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης
Η ταχεία ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί, σύμφωνα με την έκθεση, τον σημαντικότερο παράγοντα αύξησης της μελλοντικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers. Οι συντάκτες του κειμένου επισημαίνουν ότι η κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης δεν θα προέλθει αποκλειστικά από την κατασκευή νέων γραμμών μεταφοράς και διανομής ρεύματος.
Αντιθέτως, απαιτείται συνδυασμός φυσικής επέκτασης των δικτύων, αξιοποίησης τεχνολογιών ενίσχυσης της μεταφορικής ικανότητας και ανάπτυξης προηγμένων ενεργειακών λύσεων που θα επιτρέψουν τη βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων πόρων.
Η βιωσιμότητα ως προϋπόθεση ανάπτυξης
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η επέκταση των data centers δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί εις βάρος των κλιματικών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανάπτυξή τους επισημαίνεται ότι θα πρέπει να λειτουργήσει ως μοχλός επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης. Στο πλαίσιο αυτό, προωθούνται νέες μορφές συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας και φορέων ανάπτυξης κέντρων δεδομένων, καθώς και νέα συμβατικά μοντέλα που θα επιτρέπουν καλύτερη αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων.
Ταυτόχρονα, η κυβερνοασφάλεια αναδεικνύεται σε στρατηγική προτεραιότητα. Σημαντικό τμήμα της στρατηγικής αφορά επίσης την απανθρακοποίηση των κέντρων δεδομένων μέσω της ενεργειακής αποδοτικότητας, της προμήθειας καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας και της αξιοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας, ενισχύοντας παράλληλα τις αρχές της κυκλικής οικονομίας.
Νέοι κανόνες για συνδέσεις στο δίκτυο
Από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα που αναδεικνύει η πρωτοβουλία αφορά τη σύνδεση στα ηλεκτρικά δίκτυα. Η ταχεία αύξηση αιτημάτων σύνδεσης δημιουργεί καθυστερήσεις και αβεβαιότητα για τους επενδυτές και για τους διαχειριστές συστημάτων. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος προτείνονται πιο ευέλικτα πλαίσια σύνδεσης και μεταρρυθμίσεις όσον αφορά στην προτεραιότητα σύνδεσης των έργων με στόχο να προηγούνται εκείνα που παρουσιάζουν υψηλότερο βαθμό ωριμότητας και μεγαλύτερη πιθανότητα υλοποίησης.
Παράλληλα, επιδιώκεται η ενεργότερη συμμετοχή των data centers στη διασφάλιση της ευστάθειας του συστήματος μέσω μηχανισμών ευελιξίας και ανταπόκρισης στα σήματα της αγοράς.
Αγορά ρεύματος και χρηματοδότηση της μετάβασης
Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στη δημιουργία κινήτρων που θα υποστηρίξουν την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος για τα data centers.
Σύμφωνα με την έκθεση, η αυξανόμενη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τις ψηφιακές υποδομές θα πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη ανάπτυξη καθαρών πηγών παραγωγής.
Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται η σημασία των διμερών συμβολαίων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (Corporate PPAs) που θεωρούνται βασικό εργαλείο χρηματοδότησης νέων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ταυτόχρονα μέσο διασφάλισης σταθερού ενεργειακού κόστους για τις επιχειρήσεις.