Σε προκαταρκτικό πόρισμα ότι η Meta παραβιάζει την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες της ΕΕ λόγω του εθιστικού σχεδιασμού του Instagram και του Facebook κατέληξε η Κομισιόν.
Η έρευνα επικεντρώνεται σε λειτουργίες όπως τι ατέρμονο σκρολάρισμα, η αυτόματη αναπαραγωγή, οι ειδοποιήσεις push και τα εξαιρετικά εξατομικευμένα συστήματα συστάσεων των πλατφορμών.
Αξιολόγηση κινδύνου
Οπως ανακοίνωσε η επιτροπή, η έρευνα που διεξήχθη δείχνει ότι η Meta δεν αξιολόγησε επαρκώς τους κινδύνους που ενέχει ο εθιστικός σχεδιασμός της για τη σωματική και ψυχική ευεξία των χρηστών, συμπεριλαμβανομένων των ανηλίκων και των ευάλωτων ενηλίκων.
Για παράδειγμα, η Meta δεν έλαβε υπόψη ορισμένα χαρακτηριστικά σχεδιασμού του Instagram και του Facebook, όπως οι εξαιρετικά εξατομικευμένες συστάσεις, η αυτόματη αναπαραγωγή και το ατέρμονο σκρολάρισμα, τα οποία προβάλλουν συνεχώς νέο περιεχόμενο στους χρήστες. Αυτά τα χαρακτηριστικά τροφοδοτούν την ώθηση του χρήστη να συνεχίσει το σκρολάρισμα και θέτουν τον εγκέφαλο σε «λειτουργία αυτόματου πιλότου», συμβάλλοντας σε ανθυγιεινές συνήθειες και ψυχαναγκαστική χρήση.
Επιπλέον, η Meta αγνόησε τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τον χρόνο που περνούν οι ανήλικοι στο Instagram ή το Facebook κατά τη διάρκεια της νύχτας, καθώς και το πώς η βελτιστοποίηση των διαφορετικών format της -όπως τα reels και τα stories- θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερβολική ή ψυχαναγκαστική χρήση των υπηρεσιών.
Μέτρα μείωσης του κινδύνου
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι τα τρέχοντα μέτρα μείωσης του κινδύνου της Meta απέτυχαν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τους κινδύνους που απορρέουν από τον εθιστικό σχεδιασμό της. Για παράδειγμα, τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου του Instagram και του Facebook, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι ενεργοποιημένα από προεπιλογή για τους εφήβους, μπορούν εύκολα να παρακαμφθούν και δεν οδηγούν σε ουσιαστική μείωση και έλεγχο της χρήσης της υπηρεσίας.
Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι γονικοί έλεγχοι της Meta είναι αποτελεσματικοί μόνο εάν οι γονείς και οι κηδεμόνες διαθέτουν επαρκή τεχνική εμπειρογνωμοσύνη, καθώς και εάν αφιερώνουν προσπάθεια και χρόνο για να τους κατανοήσουν αποτελεσματικά. Αυτό υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των εν λόγω μέτρων στην αντιμετώπιση των εγγενών κινδύνων που εγκυμονεί ο εθιστικός σχεδιασμός του Instagram και του Facebook.
Τα μέτρα ευαισθητοποίησης της Meta, όπως οι συμβουλές και οι σύνδεσμοι προς πόρους ψυχικής υγείας που είναι διαθέσιμοι μέσω μιας ξεχωριστής σελίδας «κέντρου ασφάλειας», δεν φαίνεται να μετριάζουν επαρκώς τον κίνδυνο του εθιστικού σχεδιασμού στο Facebook και το Instagram.
Σε αυτό το στάδιο της έρευνας, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Meta πρέπει να εφαρμόσει σχεδιαστικές αλλαγές τόσο στο Instagram όσο και στο Facebook. Για παράδειγμα, απενεργοποιώντας βασικά εθιστικά χαρακτηριστικά, όπως η «αυτόματη αναπαραγωγή» και η «ατέρμονο σκρολάρισμα» από προεπιλογή, εφαρμόζοντας αποτελεσματικά «διαλείμματα χρόνου οθόνης» και προσαρμόζοντας το σύστημα συστάσεών της ώστε να είναι λιγότερο προσανατολισμένο στην αλληλεπίδραση. Αυτά τα προκαταρκτικά πορίσματα δεν προδικάζουν το τελικό αποτέλεσμα της έρευνας.
Επόμενα βήματα
Η Meta έχει πλέον τη δυνατότητα να ασκήσει το δικαίωμα υπεράσπισής της. Μπορεί να εξετάσει τα έγγραφα του φακέλου της έρευνας της Επιτροπής και να απαντήσει γραπτώς στα προκαταρκτικά πορίσματα της Επιτροπής.
Παράλληλα, θα πραγματοποιηθεί διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ψηφιακών Υπηρεσιών. Εάν οι απόψεις της Επιτροπής επιβεβαιωθούν τελικά, η Επιτροπή ενδέχεται να εκδώσει απόφαση περί μη συμμόρφωσης, η οποία μπορεί να επιφέρει πρόστιμο ανάλογο με τη φύση, τη σοβαρότητα, την επανάληψη και τη διάρκεια της παράβασης, με ανώτατο όριο το 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του παρόχου.
Ιστορικό
Τα σημερινά προκαταρκτικά πορίσματα της Επιτροπής αποτελούν μέρος των επίσημων διαδικασιών της για τη διερεύνηση της συμμόρφωσης της Meta με την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, οι οποίες ξεκίνησαν στις 16 Μαΐου 2024.
Οι προκαταρκτικές απόψεις της Επιτροπής βασίζονται σε μια εις βάθος έρευνα, η οποία περιλάμβανε ανάλυση των εκθέσεων αξιολόγησης κινδύνου της Meta, εσωτερικών δεδομένων και εγγράφων, καθώς και των απαντήσεων της Meta σε πολλαπλά αιτήματα παροχής πληροφοριών, επανεξέταση της εκτενούς επιστημονικής έρευνας για το θέμα αυτό και συνεντεύξεις με εμπειρογνώμονες σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του συμπεριφορικού εθισμού.
Η έρευνα αυτή καλύπτει επίσης ανησυχίες σχετικά με τα μέτρα διασφάλισης της ηλικίας που έχει εφαρμόσει η Meta για ανηλίκους κάτω των 13 ετών, για τα οποία εγκρίθηκαν προκαταρκτικά πορίσματα στις 29 Απριλίου 2026.
Παράλληλα, η Κομισιόν συνεχίζει την έρευνά της σχετικά με τα φαινόμενα φαύλου κύκλου, που προκαλούνται από τον σχεδιασμό των συστημάτων συστάσεων του Facebook και του Instagram, τα οποία ενδέχεται να εκμεταλλεύονται τις ευπάθειες και την απειρία των ανηλίκων.