Η Ευρώπη πέρασε χρόνια ανασυγκροτώντας τις στρατιωτικές της δυνάμεις ως απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Πλέον, όμως, οι επενδύσεις συγκλίνουν ολοένα και περισσότερο γύρω από μία τεχνολογία που θεωρείται καθοριστική για τη μελλοντική ασφάλεια της ηπείρου: τα drones, σύμφωνα με δημοσίευμα του CNBC.
Μια σειρά ανακοινώσεων τις τελευταίες δύο εβδομάδες δείχνει πόσο γρήγορα επιταχύνεται αυτή η στροφή. Το ΝΑΤΟ παρουσίασε μια νέα πρωτοβουλία για τα drones, το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύτηκε να διαθέσει δισεκατομμύρια λίρες για drones και συστήματα αντιμετώπισης drones, η Γερμανία προχώρησε στην προμήθεια 50.000 drones για την Ουκρανία, ενώ η εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας Helsing εξασφάλισε αποτίμηση 18 δισ. δολαρίων.
Οι εξελίξεις αυτές αντανακλούν μια ευρύτερη αλλαγή στον στρατιωτικό σχεδιασμό, καθώς τα drones και τα αυτόνομα συστήματα μετατρέπονται από εξειδικευμένα μέσα του πεδίου της μάχης σε βασικό στοιχείο του σύγχρονου πολέμου. Η τάση αυτή δημιουργεί ευκαιρίες όχι μόνο για τους κατασκευαστές drones, αλλά και για εταιρείες που αναπτύσσουν τεχνητή νοημοσύνη, λογισμικό, τεχνολογίες ηλεκτρονικού πολέμου και ασφαλή συστήματα επικοινωνίας.
«Η άμυνα του μέλλοντος κινείται προς ένα πολυεπίπεδο πεδίο μάχης, όπου, για παράδειγμα, ένα άρμα μάχης δεν θα εκτοξεύει απλώς βλήματα. Θα εκτοξεύει επίσης drones, θα λαμβάνει δεδομένα στόχευσης σε πραγματικό χρόνο από δορυφόρους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, θα μοιράζεται πληροφορίες σε όλο το πεδίο της μάχης και θα επιχειρεί ως μέρος μιας δικτυωμένης δύναμης», δήλωσε στο CNBC η αναλύτρια της Morningstar, Λορεντάνα Μουχαρέμι.
Τα διδάγματα από το πεδίο των μαχών στην Ουκρανία — σε συνδυασμό με τη χρήση των χαμηλού κόστους ιρανικών drones Shahed στη Μέση Ανατολή — ανέδειξαν τη σημασία σχετικά φθηνών drones που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, μπορούν να συλλέγουν πληροφορίες, να επεκτείνουν την εμβέλεια των συμβατικών όπλων και ολοένα περισσότερο να επιχειρούν αυτόνομα.
Τα διδάγματα από το πεδίο της μάχης αναδιαμορφώνουν πλέον τις αποφάσεις προμηθειών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Την περασμένη εβδομάδα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι η Συμμαχία θα γίνει «drone-ready», παρουσιάζοντας μια νέα πρωτοβουλία για τα drones, μέσω της οποίας οι σύμμαχοι θα επενδύσουν περισσότερα από 40 δισ. δολάρια σε δυνατότητες αντιμετώπισης drones μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.
Τα drones έχουν «αλλάξει θεμελιωδώς» τον χαρακτήρα του σύγχρονου πολέμου και έχουν εξελιχθεί σε «αποφασιστικό παράγοντα» στο πεδίο της μάχης, ανέφερε ο Ρούτε, επικαλούμενος ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Το Ηνωμένο Βασίλειο επενδύει επίσης σημαντικά στα αυτόνομα συστήματα. Στο πλαίσιο του Αμυντικού Επενδυτικού Σχεδίου που δημοσιεύθηκε στα τέλη Ιουνίου, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να διαθέσει 5 δισ. λίρες (6,7 δισ. δολάρια) για ένα πρόγραμμα «μετασχηματισμού των βρετανικών drones» (UK Drone Transformation), με στόχο την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.
Παράλληλα, η Γερμανία επεκτείνει τη στήριξή της προς την Ουκρανία. Τη Δευτέρα, η εταιρεία αμυντικού λογισμικού Auterion και η ουκρανική κατασκευάστρια drones Skyfall ανακοίνωσαν παραγγελία ύψους 90 εκατ. ευρώ για 50.000 drones εξοπλισμένα με το λειτουργικό σύστημα της Auterion, από ευρωπαϊκό κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ. Πηγή με γνώση της υπόθεσης επιβεβαίωσε στο CNBC ότι η χώρα αυτή είναι η Γερμανία.
Το λογισμικό καθορίζει ολοένα και περισσότερο το πεδίο της μάχης
Σύμφωνα με τον Μάιερ, το λογισμικό καθορίζει ολοένα και περισσότερο το πεδίο της μάχης.
Το λειτουργικό σύστημα της Auterion επιτρέπει στα drones να συνεχίζουν να πλήττουν στόχους ακόμη και όταν δέχονται ηλεκτρονικές παρεμβολές, γεγονός που τα καθιστά πιο αποτελεσματικά σε περιβάλλοντα όπου εξελίσσεται έντονος ηλεκτρονικός πόλεμος.
«Τους επιτρέπει να βυθίζονται προς τον στόχο ακόμη και όταν αυτός διαθέτει συστήματα παρεμβολών, ενώ στο παρελθόν θα έχαναν το σήμα βίντεο και θα αστοχούσαν», δήλωσε ο Μάιερ.
Το σύστημα επιτρέπει επίσης στα drones να πλήττουν στόχους που βρίσκονται κάτω από τον ραδιοφωνικό ορίζοντα, όπως όταν ένα drone κατεβαίνει μέσα σε μια κοιλάδα.
Η εταιρεία σχεδιάζει ακόμη να παρουσιάσει λογισμικό που θα επιτρέπει στους χειριστές να ελέγχουν συντονισμένα σμήνη drones, αντί να πιλοτάρουν κάθε αεροσκάφος ξεχωριστά.
Παρότι η τελευταία παραγγελία προορίζεται για την Ουκρανία, ο Μάιερ δήλωσε ότι η τεχνολογία προσελκύει ήδη το ενδιαφέρον των ενόπλων δυνάμεων της Γερμανίας, της Νορβηγίας, της Βρετανίας και της Γαλλίας.
Τα χαμηλού κόστους drones συνδυάζονται επίσης ολοένα και περισσότερο με οπλικά συστήματα υψηλής τεχνολογίας, προκειμένου να αυξάνεται η αποτελεσματικότητά τους, αποσπώντας την προσοχή ή υπερφορτώνοντας τα εχθρικά συστήματα αεράμυνας.
Πέρα από τους κατασκευαστές drones
Η ολοένα αυξανόμενη χρήση drones και άλλων αυτόνομων συστημάτων ενισχύει επίσης τη ζήτηση για τις τεχνολογίες που απαιτούνται ώστε να συντονίζονται σε πραγματικό χρόνο, σύμφωνα με τη Μουχαρέμι.
Σε αυτές περιλαμβάνονται ασφαλή συστήματα επικοινωνίας, λογισμικό διαχείρισης επιχειρήσεων, τεχνητή νοημοσύνη, δορυφορικά συστήματα πληροφοριών, αισθητήρες και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου.
«Ως αποτέλεσμα, εταιρείες που διαθέτουν ισχυρή παρουσία στις φυσικές πλατφόρμες και δραστηριοποιούνται στους τομείς της αυτονομίας, της αεράμυνας, των αισθητήρων, του ηλεκτρονικού πολέμου, του λογισμικού και του διαστήματος είναι πιθανό να αποσπάσουν σημαντικό μερίδιο από τις μελλοντικές αμυντικές δαπάνες», ανέφερε.
Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία οι βασικές αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη έχουν διπλασιαστεί από το 2019 και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της McKinsey, εφόσον επιτευχθεί ο στόχος του ΝΑΤΟ για δαπάνες ίσες με το 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035, θα μπορούσαν να φθάσουν περίπου τα 800 δισ. ευρώ έως το 2030, δηλαδή περίπου στο 2,9% του ΑΕΠ.
Οι επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capital) στην αμυντική τεχνολογία επιταχύνθηκαν επίσης σημαντικά το 2025 και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Σύμφωνα με τη McKinsey, ο αριθμός των συμφωνιών υπερδιπλασιάστηκε σε ετήσια βάση, ενώ η χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογίας αυξήθηκε από περίπου 200 εκατ. ευρώ το 2021 στα 2,6 δισ. ευρώ το 2025.
Μεταξύ των μεγαλύτερων ωφελημένων βρίσκεται η εταιρεία Helsing, με έδρα το Μόναχο. Τη Δευτέρα ανακοίνωσε νέο γύρο χρηματοδότησης, ο οποίος αποτίμησε την εταιρεία στα 18 δισ. δολάρια, εδραιώνοντάς την ως μία από τις καλύτερα χρηματοδοτούμενες νεοφυείς επιχειρήσεις αμυντικής τεχνολογίας στην Ευρώπη.
Η Helsing κατασκευάζει drones και υποβρύχια συστήματα επιτήρησης, ενώ αναπτύσσει εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και αυτόνομου λογισμικού που υποστηρίζουν αυτές τις στρατιωτικές εφαρμογές, επιβεβαιώνοντας ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία στοιχηματίζει ολοένα και περισσότερο στο ότι το μέλλον του πολέμου θα εξαρτάται τόσο από το λογισμικό και την αυτονομία όσο και από τα παραδοσιακά στρατιωτικά μέσα.