Η Βόρεια Θάλασσα, εκεί όπου βρίσκεται η βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ηνωμένου Βασιλείου, είναι γεμάτη πλοία, εξέδρες και γεωτρύπανα. Τώρα προστέθηκαν και ρομποτικοί «σκύλοι»
Η Ρομπέρτα, ένα κόκκινο και μαύρο τετράποδο ρομπότ που έχει σχεδιαστεί με βάση ένα σπρίνγκερ σπάνιελ, διαθέτει κάμερες, αισθητήρες και σαρωτές στη θέση των αυτιών, της μύτης και των ματιών. Συλλέγει δεδομένα για τον ενεργειακό κολοσσό Equinor σχετικά με το εμβληματικό έργο δέσμευσης άνθρακα Northern Lights, στην κοντινή Νορβηγική Θάλασσα.
Στο εταξύ, η Aker BP, η νορβηγική εταιρεία έρευνας πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχει τον δικό της έμπιστο σύντροφο: τον Spot, ένα κίτρινο και μαύρο ρομπότ, το οποίο έχει αναπτυχθεί σε υπεράκτια σκάφη σε μεγάλες εγκαταστάσεις φυσικού αερίου για τη συλλογή δεδομένων και τον εντοπισμό διαρροών εδώ και περισσότερα από πέντε χρόνια.
Δεν περιφέρονται μόνο ρομποτικοί «σκύλοι» στα έργα της Βόρειας Θάλασσας. Μη επανδρωμένα υποβρύχια σαρώνουν καλώδια στον βυθό της θάλασσας, drones επιθεωρούν εξέδρες εκατοντάδες μίλια μακριά από την ακτογραμμή, οχήματα που κινούνται με μαγνήτες διασχίζουν χιλιόμετρα αγωγών, ελέγχοντας για διάβρωση.
Η τεχνολογία αποτελεί το πιο πρόσφατο μέτωπο στη μάχη των γεωτρητών της Βόρειας Θάλασσας, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στα ανοικτά των ακτών της Σκωτίας εδώ και σχεδόν 60 χρόνια, για την εξόρυξη των τελευταίων πόρων από μια ταχέως εξαντλούμενη λεκάνη.
Τα ρομπότ δεν είναι κάτι καινούργιο για τον κλάδο, ο οποίος άρχισε να χρησιμοποιεί τηλεχειριζόμενα οχήματα τη δεκαετία του 1970, όταν η πετρελαϊκή άνθηση του Ηνωμένου Βασιλείου οδήγησε τις εταιρείες σε βαθύτερα νερά.
Όμως τώρα, καθώς οι εταιρείες προσπαθούν με κάθε τρόπο να αξιοποιήσουν τα εναπομείναντα υποθαλάσσια αποθέματα, η χρήση νέων τεχνολογιών «επεκτείνεται με ταχύτατους ρυθμούς», σύμφωνα με τη ρυθμιστική αρχή North Sea Transition Authority.
AI, ρομπότ
Η ιδέα είναι ότι, μειώνοντας το κόστος και αυτοματοποιώντας, ειδικότερα, τις πιο επικίνδυνες εργασίες, η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει έναν κλάδο που βρίσκεται υπό πίεση.
Οι λομπίστες της Offshore Energies UK λένε ότι οι κυβερνητικές πολιτικές που περιορίζουν τις γεωτρήσεις στη Βόρεια Θάλασσα, οι οποίες εφαρμόζονται ακριβώς τη στιγμή που τα αποθέματα μειώνονται, κοστίζουν 1.000 θέσεις εργασίας τον μήνα. Ο ενεργειακός κολοσσός BP ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι πουλά τα περιουσιακά του στοιχεία στη Βόρεια Θάλασσα, τερματίζοντας έξι δεκαετίες δραστηριοποίησης στην περιοχή.
Ο κλάδος επιβαρύνθηκε με συνολικό φορολογικό λογαριασμό ύψους 4,9 δισεκατομμυρίων λιρών κατά το πρώτο έτος της κυβέρνησης των Εργατικών, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.
Αυτό προκαλεί απαισιοδοξία στους developers για το μέλλον. Όμως ο Carlo Procaccini, επικεφαλής τεχνολογίας της NSTA, λέει ότι ελπίζει πως η ρομποτική «μπορεί απολύτως» να βοηθήσει τις εταιρείες να παραμείνουν βιώσιμες υπό αυτές τις συνθήκες.
Σύμφωνα με το ετήσιο μητρώο της εποπτικής αρχής για την παρακολούθηση της καινοτομίας και της χρήσης ρομποτικής, πέρυσι 46 φορείς εκμετάλλευσης υπέβαλαν σχέδια τεχνολογίας στην NSTA. Το μητρώο κατέγραψε 1.280 καινοτόμες τεχνολογίες — συμπεριλαμβανομένων 141 τεχνολογιών που αναφέρθηκαν για πρώτη φορά — το 2025.
Συνολικά, οι φορείς εκμετάλλευσης δαπάνησαν 77 εκατομμύρια λίρες για έρευνα και ανάπτυξη σε περιουσιακά στοιχεία της Βόρειας Θάλασσας το 2025, επιπλέον των 182 εκατομμυρίων λιρών που δαπάνησαν για την αγορά τεχνολογιών για τις δραστηριότητές τους.
Αυτό ήταν αυξημένο σε σχέση με τα 74 εκατομμύρια λίρες που δαπανήθηκαν για το 2024, αλλά σε πραγματικούς όρους ήταν μικρότερο, όπως επισήμανε η NSTA, από ό,τι πριν από μια δεκαετία, όταν ξεπερνούσε τα 200 εκατομμύρια λίρες.
Η Equinor κατέγραψε νέο ρεκόρ με τα υποθαλάσσια drones της πέρυσι, όταν ένα σκάφος πέρασε 240 ημέρες κάτω από το νερό, σε βάθος 330 μέτρων, υποστηρίζοντας γεωτρήσεις και πραγματοποιώντας σαρώσεις για διαρροές και κινδύνους στο κοίτασμα Njord, στην κοντινή Νορβηγική Θάλασσα.
«Έχουμε πολύ περισσότερη αυτοματοποίηση. Έχουμε πολύ περισσότερες απομακρυσμένες επιθεωρήσεις, με τη μορφή ιπτάμενων drones, με τη μορφή ανιχνευτών και ρομπότ που πηγαίνουν πραγματικά σε περιοχές στις οποίες είναι δύσκολη η πρόσβαση», δήλωσε ο Procaccini.
Αυτό περιλαμβάνει ασφαλέστερες λύσεις σε έναν επικίνδυνο κλάδο.
Υποβρύχια οχήματα, αντί για δύτες, μπορούν να πραγματοποιούν επισκευές στις περιοχές γύρω από τα σκέλη των πλατφορμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπου τα κύματα χτυπούν και διαβρώνουν τα θεμέλια των εγκαταστάσεων.
«Αυτή είναι μια πολύ επικίνδυνη περιοχή. Θα προτιμούσατε να στείλετε το ρομπότ για να πραγματοποιήσει μια επιθεώρηση κοντά στη ζώνη διαβροχής», δήλωσε ο Procaccini. Η ρομποτική σίγουρα συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου για τους εργαζομένους, συμφώνησε ο Graham Skinner, επικεφαλής υγείας και ασφάλειας της OEUK. Τα δεδομένα που συλλέγονται από τα ρομπότ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να «ενισχύσουν σημαντικά» τις πληροφορίες που χρειάζονται οι άνθρωποι για να παραμένουν ασφαλείς, λέει.
Περισσότερα ρομπότ, χαμηλότερο κόστος
Ένας από τους ανερχόμενους παίκτες υψηλής τεχνολογίας του Ηνωμένου Βασιλείου είναι η Honuworx.
Η εταιρεία χρησιμοποιεί μη επανδρωμένα, πλήρως ηλεκτρικά υποβρύχια για τον έλεγχο καλωδίων και την επίβλεψη επισκευών σε πετρελαϊκά και κοιτάσματα φυσικού αερίου και εξέδρες που βρίσκονται στη μέση του κύκλου ζωής τους, όλα από την άνεση ενός κέντρου ελέγχου στην ξηρά, ενδεχομένως εκατοντάδες μίλια μακριά.
Η εταιρεία, η τεχνολογία της οποίας βρίσκεται σε πιλοτικό στάδιο, επιδιώκει να διαθέτει έναν στόλο εμπορικά εκμεταλλευόμενων υποβρυχίων έως το τέλος της δεκαετίας.
«Αυτό που προσπαθούμε να αλλάξουμε είναι το μοντέλο ανάπτυξης αυτών των υποβρύχιων ρομπότ, γιατί αν μπορέσουμε να μειώσουμε την εξάρτηση από αυτά τα μεγάλα [επανδρωμένα] πλοία, μπορούμε να μειώσουμε το κόστος», δήλωσε ο Lee Wilson, επικεφαλής της Honuworx.
Οι εταιρείες της Βόρειας Θάλασσας έχουν λόγους να είναι επιφυλακτικές όσον αφορά τις επενδύσεις στην τεχνολογία.
Το Politico λέει ότι πρόκειται μάλλον για έναν κλάδο που χαρακτηρίζεται από έναν «ορισμένο συντηρητισμό» απέναντι στις νέες τεχνολογίες, λόγω του «υψηλού κινδύνου» που ενέχει η εργασία, δήλωσε ο Skinner της OEUK. «Η ιδέα ότι προκαλείς ζημιές και αποτυγχάνεις και προχωράς γρήγορα δεν είναι πραγματικά το είδος της κουλτούρας ασφάλειας που έχουμε».
Υπάρχει, ωστόσο, άφθονη δουλειά διαθέσιμη σε αυτήν που παραμένει μια πολυσύχναστη λεκάνη, δήλωσε ο Steve Grey, διευθύνων σύμβουλος της Ventex.
Η Ventex έχει επενδύσει σε πολλές εταιρείες ρομποτικής της Βόρειας Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένης της Valor, η οποία αναπτύσσει κινητές υπολογιστικές μηχανές για τη δημιουργία τρισδιάστατων χαρτών του θαλάσσιου πυθμένα.
«Όλοι σκεφτόμαστε τη Βόρεια Θάλασσα με όρους πετρελαίου και φυσικού αερίου, σαν να βρίσκεται στο τέλος της ζωής της, αλλά στην πραγματικότητα ο αριθμός των πραγμάτων που τίθενται εκτός λειτουργίας κάθε χρόνο [και ολοκληρώνουν τις εργασίες τους] εξακολουθεί να είναι αρκετά μικρός», δήλωσε ο Grey.
Η πολιτική διάσταση
Τώρα είναι η σειρά του νέου Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ να αντιμετωπίσει το τέλος της ζωής — ή το αντίθετο — των γεωτρήσεων για ορυκτά καύσιμα στη Βόρεια Θάλασσα.
Οι τεχνολογικοί προγραμματιστές συμφωνούν με τους λομπίστες ότι η απαγόρευση των Εργατικών στις νέες άδειες εξερεύνησης και η απόφαση της κυβέρνησης να αυξήσει τον υπάρχοντα έκτακτο φόρο στα εταιρικά κέρδη θέτουν την καινοτομία σε κίνδυνο.
Έχουν έναν υποστηρικτή υψηλού προφίλ, το πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος καλεί τον Μπέρναμ να εγκαταλείψει τους περιορισμούς και να κάνει «γεωτρήσεις, γεωτρήσεις, γεωτρήσεις».
Ο Μπέρνχαμ λέει ότι θα διατηρήσει την απαγόρευση των αδειών, μια δέσμευση που περιλαμβανόταν στο εκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών για το 2024.
Ο ίδιος και οι υπουργοί του δέχονται πιέσεις για μια απόφαση που αναμένεται εδώ και καιρό σχετικά με το αν θα εγκριθούν ή όχι οι έρευνες, βάσει των υφιστάμενων αδειών, στα τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου Rosebank και Jackdaw.
Οι βουλευτές των Εργατικών που δεν κατέχουν κυβερνητικό αξίωμα υποστηρίζουν σε γενικές γραμμές τη λήψη αυστηρών μέτρων κατά των εταιρειών γεωτρήσεων. Δημοσκόπηση της Savanta τον περασμένο μήνα, που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Climate Barometer, διαπίστωσε ότι το 49% των βουλευτών των Εργατικών υποστήριζαν την απαγόρευση των αδειών, έναντι μόλις 18% που ήταν αντίθετοι.
Ένα εντυπωσιακό 91% των βουλευτών των Εργατικών υποστηρίζει επίσης τον φόρο έκτακτων κερδών, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση. Ωστόσο, αυτό τους φέρνει σε αντιπαράθεση με τις εταιρείες τεχνολογίας που δραστηριοποιούνται στη Βόρεια Θάλασσα, οι οποίες λένε ότι βρίσκονται στην «αιχμή» των επιπτώσεων του φόρου, ο οποίος, όπως υποστηρίζουν, περιορίζει την έρευνα και την ανάπτυξη.
«Μετωπική»
Η ιδέα ότι οι developers τεχνολογίας μετακινούνται σε άλλες αγορές δεν είναι πλέον «κάτι θεωρητικό», προειδοποίησε ο Grey της Ventex. «Έχουμε ήδη προχωρήσει αρκετά σε αυτή την κατεύθυνση, όπου αυτού του είδους η ανάπτυξη μεταφέρεται στο εξωτερικό».
«Η τεχνολογία θα αναπτυχθεί. Είναι απλώς θέμα του πού θέλουμε να την αναπτύξουμε. Εδώ; Ή θέλουμε να αφήσουμε να συμβεί στο Ντουμπάι και στο Χιούστον και στο Στάβανγκερ [στη Νορβηγία];» είπε.
Ο Grey είχε θέσει το ζήτημα αυτό απευθείας σε αξιωματούχους στο Whitehall, αλλά «για κάποιο λόγο επιλέγουν να το αγνοήσουν».
Οι υποστηρικτές της πράσινης μετάβασης απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτούς τους ισχυρισμούς.
«Η ιδέα ότι ο Φόρος Έκτακτων Κερδών εμποδίζει την καινοτομία δεν αντέχει σε κριτική», δήλωσε η Tessa Khan, εκτελεστική διευθύντρια της οργάνωσης Uplift, που αγωνίζεται κατά των ορυκτών καυσίμων και η οποία προσέφυγε κατά της κυβέρνησης στη δικαιοσύνη, ανατρέποντας την αρχική έγκριση για γεωτρήσεις στο Rosebank.
«Ο κλάδος πετρελαίου και φυσικού αερίου ήδη επωφελείται από ορισμένες από τις πιο γενναιόδωρες φορολογικές ελαφρύνσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, συμπεριλαμβανομένων φορολογικών ελαφρύνσεων για δαπάνες που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση, με τους φορολογούμενους να καλύπτουν τη συντριπτική πλειονότητα των επιλέξιμων επενδύσεων», είπε.
Ωστόσο, ο Paul de Leeuw, διευθυντής του τμήματος ενεργειακής μετάβασης στο Robert Gordon University, εκτίμησε ότι, σε μια περίοδο κατά την οποία «η επενδυτική εμπιστοσύνη έχει δεχτεί πραγματικά ισχυρό πλήγμα» στη Βόρεια Θάλασσα, μια πιθανή κάμψη στις τεχνολογικές δαπάνες δεν προκαλεί έκπληξη.
«Η επένδυση σε μακροπρόθεσμη έρευνα και ανάπτυξη για αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν βρίσκεται κατ’ ανάγκη στο μυαλό όλων», είπε.
Εκπρόσωπος της κυβέρνησης δήλωσε: «Διασφαλίζουμε ότι η Βόρεια Θάλασσα θα έχει ένα ευημερούν και βιώσιμο μέλλον μέσω επενδύσεων – ρεκόρ που συμβάλλουν στη δημιουργία της επόμενης γενιάς εξειδικευμένων θέσεων εργασίας, ενώ παράλληλα αναπτύσσουμε τις βιομηχανίες καθαρής ενέργειας του μέλλοντος».