Από την πρώτη στιγμή που κυκλοφόρησαν τα κινητά τηλέφωνα, μία από τις βασικές πληροφορίες που αποκτούσαμε ήταν πως δεν πρέπει να τα έχουμε ανοικτά στη διάρκεια αεροπορικών πτήσεων. Σήμερα, αυτός είναι ο κίνδυνος;
Πλέον μαθαίνουμε όλο και περισσότερα, παράλληλα με την αυξανόμενη χρήση συσκευών με μπαταρίες λιθίου. Οι αεροπορικές εταιρείες και οι ρυθμιστικές αρχές χαρακτηρίζουν ως την ταχύτερα αυξανόμενη απειλή για την ασφάλεια των αεροπορικών ταξιδιών τα τηλέφωνα, τα power banks και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα που μπορεί να πιάσουν φωτιά κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Αυτές και άλλες προσωπικές συσκευές διαθέτουν μπαταρίες ιόντων λιθίου, οι οποίες είναι επιρρεπείς στο να τυλίγονται στις φλόγες όταν δυσλειτουργούν ή υπερθερμαίνονται. Αν και η απειλή δεν είναι καινούργια, η αξιολόγηση των κινδύνων από τον κλάδο έχει ενταθεί καθώς οι επιβάτες φέρνουν όλο και περισσότερες συσκευές μαζί τους στο αεροπλάνο. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο, καθώς όπως επιβεβαιώνει ο Χασάν Σαχίντι, CEO του Flight Safety Foundation, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού, «βλέπουμε με την πάροδο των ετών έναν αυξανόμενο αριθμό τέτοιων περιστατικών».
Στις ΗΠΑ, τα περιστατικά έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2019, σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (FAA). Τα νούμερα για το 2026 τείνουν να ξεπεράσουν το περσινό ρεκόρ, με περίπου δύο επιβεβαιωμένα συμβάντα να καταγράφονται κάθε εβδομάδα από τον Ιανουάριο.
Οι αεροπορικές εταιρείες αλλάζουν τους κανόνες
Τους τελευταίους μήνες, αεροπορικές εταιρείες σε όλο τον κόσμο εφάρμοσαν νέους κανόνες με στόχο τη μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς στην καμπίνα ενόψει της περιόδου αιχμής του καλοκαιριού: Η American Airlines, η Delta και η Southwest απαγόρευσαν όλες τα power banks από τους αποθηκευτικούς χώρους πάνω από τα καθίσματα και αυστηροποίησαν τη χρήση τους κατά τη διάρκεια της πτήσης. Η γερμανική Lufthansa, η Cathay Pacific του Χονγκ Κονγκ και η Singapore Airlines έχουν λάβει παρόμοια μέτρα.
Οι ρυθμιστικές αρχές αεροπορίας έχουν επίσης εκδώσει οδηγίες προς τα πληρώματα πτήσης και έχουν επιδιώξει να ευαισθητοποιήσουν τους επιβάτες για τους κινδύνους.
«Είναι πραγματικά ένας από τους κορυφαίους, αν όχι ο κορυφαίος κίνδυνος ασφάλειας στον κόσμο αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Τζόναθαν Νίκολσον, εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας του Ηνωμένου Βασιλείου. «Ακόμη και ένα περιστατικό χαμηλής σοβαρότητας θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κάτι πολύ πιο σοβαρό».
Η Βρετανία κατέγραψε περισσότερα από 100 περιστατικά υπερθέρμανσης συσκευών πέρυσι, αυξημένα κατά 98% σε σύγκριση με το 2024, ανέφερε η ρυθμιστική αρχή αεροπορίας της χώρας. Οι προσπάθειες για την πρόληψη τέτοιων φαινομένων απέκτησαν επείγοντα χαρακτήρα αφού μια πτήση της Air Busan στη Νότια Κορέα πέρυσι καταστράφηκε ολοσχερώς από φωτιά που προκλήθηκε από ένα power bank σε χώρο αποσκευών πάνω από τα καθίσματα. Είκοσι επτά άνθρωποι τραυματίστηκαν και το αεροσκάφος καταστράφηκε.
Το περιστατικό οδήγησε τις ρυθμιστικές αρχές να εισαγάγουν μια σειρά από νέους κανόνες και διαδικασίες, μεταξύ των οποίων απαγόρευση των ηλεκτρονικών τσιγάρων και των power banks στις παραδοτέες αποσκευές, καθώς και περιορισμούς στη χρήση φορητών μπαταριών εντός του αεροσκάφους.
Οι συσκευές διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο όταν είναι υπερφορτισμένες, δυσλειτουργούν ή έχουν υποστεί ζημιά, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει τη διάσπαση των εξαρτημάτων τους και την απελευθέρωση υπερβολικής θερμότητας. Αυτό πυροδοτεί θερμική διαφυγή, κατά την οποία οι ραγδαία αυξανόμενες θερμοκρασίες προκαλούν ανάφλεξη της μπαταρίας.
Αλλαγές στις συνήθειες των ταξιδιωτών
Το πρόβλημα επιδεινώνεται για τις αεροπορικές εταιρείες επειδή οι επιβάτες ταξιδεύουν όλο και περισσότερο με περισσότερες ηλεκτρονικές συσκευές —συνήθως τέσσερις έως πέντε ο καθένας, λένε οι ρυθμιστικές αρχές. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα από 2.000 αντικείμενα επίφοβα για φωτιά θα μπορούσαν να βρίσκονται σε μια πτήση μεγάλης απόστασης με αεροσκάφος υψηλής χωρητικότητας.
Οι αλλαγές στις συνήθειες συμβάλλουν στον κίνδυνο. Περισσότεροι ταξιδιώτες παρακάμπτουν πλέον τα συστήματα ψυχαγωγίας εντός του αεροσκάφους για να παρακολουθήσουν κάτι στις δικές τους οθόνες. Επίσης, χρησιμοποιούν τα κινητά τους για τα πάντα: για να πλοηγηθούν στα αεροδρόμια, να παραγγείλουν φαγητό και ποτά στο αεροπλάνο και να κλείσουν ταξί μετά την προσγείωση.
Ακόμη, ο φόβος μην αδειάσει η μπαταρία της συσκευής τους, έχει αυξήσει κατά πολύ τη χρήση των power banks, με τον κίνδυνο να επιτείνεται από την άνοδο των ηλεκτρονικών τσιγάρων. Τα vapes πυροδότησαν περίπου το 28% των περιστατικών υπερθέρμανσης πέρυσι, σύμφωνα με τη βάση δεδομένων του Προγράμματος Περιστατικών Θερμικής Διαφυγής. Τα power banks και τα κινητά τηλέφωνα ήταν υπεύθυνα το καθένα για περίπου το ένα πέμπτο των περιστατικών.
Ο κίνδυνος στον χώρο των αποσκευών
Οι φωτιές που ξεκινούν από τον χώρο των αποσκευών ενέχουν δυνητικά μεγαλύτερο κίνδυνο καταστροφής. Αυτό συμβαίνει επειδή τα πληρώματα καμπίνας, τα οποία είναι εκπαιδευμένα να σβήνουν γρήγορα μια φωτιά, δεν έχουν πρόσβαση στο χώρο αποσκευών κατά τη διάρκεια της πτήσης. Το 2010, ένα μεταγωγικό αεροσκάφος της UPS που μετέφερε περισσότερες από 80.000 μπαταρίες λιθίου συνετρίβη αφού το φορτίο έπιασε φωτιά. Μέσα σε τέσσερα λεπτά, η φωτιά είχε κάψει τα συστήματα ελέγχου πτήσης του αεροσκάφους, αφήνοντας τους πιλότους ανήμπορους να ελέγξουν το τζετ χειροκίνητα.
Στις εμπορικές πτήσεις, ο κίνδυνος από το φορτίο είναι διπλός: επιβάτες που έχουν πακετάρει κατά λάθος μια μπαταρία λιθίου στις παραδοτέες αποσκευές τους, και έμποροι λιανικής που αποστέλλουν ηλεκτρονικά είδη χωρίς να χρησιμοποιούν την υποχρεωτική, ασφαλή για φωτιά συσκευασία.
Στις ΗΠΑ, τα περιστατικά στο χώρο του φορτίου αυξήθηκαν κατά 40% μεταξύ 2021 και 2025, σύμφωνα με τη βάση δεδομένων του Προγράμματος Περιστατικών Θερμικής Διαφυγής.