Σύμφωνα με έρευνα της Kaspersky, αφορμή τις φετινές εποχικές εκπτώσεις που πλησιάζουν, με η Gen Z ανακαλύπτει προσφορές κυρίως μέσω δημιουργών περιεχομένου και social media (48%), ενώ οι Boomers προτιμούν τις κλασικές μηχανές αναζήτησης (38%) και τις ιστοσελίδες των brands (39%). Τα ευρήματα αναδεικνύουν τις σημαντικές διαφορές στις αγοραστικές συνήθειες των διαφορετικών γενεών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι απατεώνες προσαρμόζουν τις μεθόδους τους σε αυτές.
Συγκεκριμένα, αξιοποιούν διαφορετικές τεχνικές εξαπάτησης, από ψεύτικους πωλητές που χρησιμοποιούν τεχνολογία deepfake στο TikTok έως παραπλανητικά email που στοχεύουν μεγαλύτερους σε ηλικία καταναλωτές. Άλλωστε, περίπου το ένα τρίτο αυτών εξακολουθεί να αναζητά προσφορές μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Το εσωτερικό ερευνητικό κέντρο της Kaspersky πραγματοποίησε έρευνα* σε 7.200 καταναλωτές που πραγματοποιούν διαδικτυακές αγορές σε όλο τον κόσμο, προκειμένου να καταγράψει τους τρόπους με τους οποίους κάθε γενιά ανακαλύπτει τις διαθέσιμες προσφορές.
Διαφημίσεις από influencers και προσφορές μέσω AI: Πώς τις εκμεταλλεύονται οι απατεώνες
Η Gen Z και οι Millennials βασίζονται περισσότερο στις προτάσεις που βρίσκουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και από δημιουργούς περιεχομένου.
Συγκεκριμένα, το 48% της Gen Z και το 45% των Millennials αναφέρουν ότι ενημερώνονται για προσφορές μέσω αυτών των καναλιών, έναντι 41% στο σύνολο των συμμετεχόντων. Για τη Gen Z, ακολουθούν οι επίσημες ιστοσελίδες των brands (41%) και οι διαδικτυακές διαφημίσεις (41%). Παράλληλα, το 19% δηλώνει ότι επηρεάζεται από προτάσεις που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ το 20% από την επικοινωνία των brands μέσω εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων.
Για πολλούς καταναλωτές, οι αγορές αποτελούν πλέον μέρος της ψηφιακής τους ψυχαγωγίας. Είτε περιηγούνται σε reels, είτε παρακολουθούν κανάλια στο Telegram, είτε συνομιλούν με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, οι νεότεροι καταναλωτές εκτίθενται σε κινδύνους μέσα από τα ίδια ψηφιακά κανάλια στα οποία ανακαλύπτουν προσφορές. Σε διάφορες κακόβουλες εκστρατείες που εξαπλώθηκαν ευρέως μέσα στο 2026, οι απατεώνες αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη και την τεχνολογία deepfake σε πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram, προωθώντας προϊόντα που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν. Πρόκειται για περιεχόμενο στο οποίο άνθρωποι που έχουν δημιουργηθεί με AI διαφημίζουν δήθεν «χειροποίητα» προϊόντα ή προϊόντα υγείας με υποτιθέμενες θαυματουργές ιδιότητες, παρακινώντας τους χρήστες να προχωρήσουν σε απευθείας πληρωμές. Ωστόσο, οι αγοραστές είτε παραλαμβάνουν προϊόντα μαζικής παραγωγής, τα οποία πωλούνται αλλού σε πολύ χαμηλότερες τιμές, είτε χάνουν απλώς τα χρήματά τους.
Ένα ακόμη πρόβλημα αφορά τη χρήση εικόνων και περιγραφών προϊόντων που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη, με αποτέλεσμα το προϊόν που τελικά παραλαμβάνει ο καταναλωτής να μπορεί να διαφέρει σημαντικά από αυτό που περίμενε. Παρότι το TikTok Shop εφαρμόζει ελέγχους για τον εντοπισμό παραπλανητικών ή ανακριβών διαφημίσεων που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη, οι χρήστες θα πρέπει να αξιολογούν πάντα προσεκτικά την αξιοπιστία των προσφορών που εντοπίζουν.
Για την ασφαλή αναζήτηση προσφορών στα social media, η Kaspersky συνιστά στους καταναλωτές να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να ακολουθούν τις παρακάτω πρακτικές:
- Να ελέγχετε τον λογαριασμό του πωλητή. Εάν έχει δημιουργηθεί πρόσφατα ή έχει αλλάξει όνομα πολλές φορές, αυτό μπορεί να αποτελεί προειδοποιητική ένδειξη. Ελέγχετε επίσης τα σχόλια κάτω από τις αναρτήσεις. Εάν είναι απενεργοποιημένα ή περιλαμβάνουν αποκλειστικά τυποποιημένες φράσεις που φαίνεται να έχουν δημιουργηθεί από bots, θα πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί.
- Να αναζητάτε χαρακτηριστικές ενδείξεις περιεχομένου που έχει δημιουργηθεί με AI, όπως μαλλιά που μοιάζουν να ενώνονται με τα ρούχα ή αντικείμενα που φαίνεται να αιωρούνται ή να συγχωνεύονται μεταξύ τους. Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα προϊόν είναι ψεύτικο, ωστόσο χρειάζεται αυξημένη προσοχή. Πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram απαιτούν πλέον την επισήμανση περιεχομένου που έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη. Επομένως, μια ανάρτηση που φαίνεται να έχει δημιουργηθεί με αυτή την τεχνολογία, χωρίς να φέρει τη σχετική ένδειξη, αποτελεί λόγο για περαιτέρω έλεγχο.
- Να πραγματοποιείτε πάντα τις πληρωμές σας μέσω των ενσωματωμένων συστημάτων πληρωμών των πλατφορμών, όπως το Instagram Checkout ή το Facebook Pay, ή μέσω αξιόπιστων τρίτων παρόχων, όπως το PayPal. Οι μέθοδοι αυτές προσφέρουν δικλίδες ασφαλείας που δεν παρέχονται στις απευθείας μεταφορές χρημάτων.
Οι γνωστές μηχανές αναζήτησης δεν είναι τόσο ασφαλείς όσο νομίζετε
Η έρευνα δείχνει ότι οι Boomers (άτομα ηλικίας 61 ετών και άνω) διατηρούν πιο παραδοσιακές συνήθειες στην αναζήτηση προσφορών στο διαδίκτυο. Συγκεκριμένα, το 38% προτιμά να ενημερώνεται μέσω των αποτελεσμάτων των μηχανών αναζήτησης, ενώ το 39% επισκέπτεται απευθείας τις ιστοσελίδες των καταστημάτων. Παράλληλα, η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα εμφανίζει το μικρότερο ενδιαφέρον για την αναζήτηση εκπτώσεων, καθώς το 11% δηλώνει ότι δεν αναζητά ειδικές προσφορές, ποσοστό υψηλότερο από εκείνο κάθε άλλης γενιάς.
Τα διαφημιστικά email εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ενημέρωσης για προσφορές για περίπου το 30% των Millennials, της Gen X και των Boomers. Αντίθετα, η Gen Z βασίζεται λιγότερο στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο για να ανακαλύψει προσφορές, με το αντίστοιχο ποσοστό να περιορίζεται στο 26%. Παρά τις διαφορές αυτές, ορισμένες συνήθειες παραμένουν κοινές σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Περίπου το 30% των καταναλωτών, ανεξαρτήτως γενιάς, εξακολουθεί να επηρεάζεται από προτάσεις συγγενών, φίλων και συναδέλφων.
Οι παραδοσιακές μορφές διαφήμισης, όπως η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, ο έντυπος Τύπος και η υπαίθρια διαφήμιση, συγκεντρώνουν πλέον μέτριο ενδιαφέρον, με ποσοστά 21% και 17% αντίστοιχα, αντίστοιχα με εκείνο των εργαλείων αγορών που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη (17%). Ωστόσο, τα email, οι ιστοσελίδες λιανικής πώλησης και τα marketplaces εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς στόχους των κυβερνοεγκληματιών, ακριβώς επειδή είναι οικεία στους καταναλωτές. Για να πραγματοποιούν τις αγορές τους με ασφάλεια μέσω αυτών των καναλιών, οι χρήστες θα πρέπει να υιοθετούν τις ακόλουθες πρακτικές ψηφιακής ασφάλειας:
- Να αντιμετωπίζετε με επιφυλακτικότητα τις flash sales που φαίνονται υπερβολικά καλές για να είναι αληθινές. Αποφεύγετε ιστοσελίδες που σας πιέζουν να λάβετε άμεσα μια απόφαση, καθώς και πωλητές που δεν δέχονται επιστροφές ή αλλαγές προϊόντων.
- Να ελέγχετε πάντα προσεκτικά τις διευθύνσεις URL για μικρές ορθογραφικές αποκλίσεις ή ασυνήθιστους χαρακτήρες. Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν επισκέπτεστε έναν ιστότοπο μέσω συνδέσμου που έχετε λάβει με email ή μέσω εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων. Συνιστάται επίσης η χρήση μιας λύσης ασφάλειας με ισχυρές δυνατότητες προστασίας από το phishing, η οποία συμβάλλει στην αποτροπή της πρόσβασης σε ψεύτικους ιστότοπους και σελίδες ηλεκτρονικού «ψαρέματος», ακόμη και όταν οι σχετικοί σύνδεσμοι περιλαμβάνονται σε email ή ειδοποιήσεις.
- Να χρησιμοποιείτε ξεχωριστή χρεωστική ή ψηφιακή κάρτα για τις διαδικτυακές αγορές σας και να έχετε ενεργοποιήσει τις ειδοποιήσεις συναλλαγών για όλους τους τραπεζικούς λογαριασμούς και τις πιστωτικές σας κάρτες. Φροντίστε να αποθηκεύετε τα στοιχεία των καρτών σας και τα δεδομένα ταυτοποίησής σας σε ένα ειδικό, κρυπτογραφημένο ψηφιακό πορτοφόλι, το οποίο διατηρεί τους κωδικούς πρόσβασης και τα σημαντικά έγγραφά σας προστατευμένα και διαθέσιμα σε όλες τις συσκευές στις οποίες είναι εγκατεστημένη η εφαρμογή.
*Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το εσωτερικό ερευνητικό κέντρο της Kaspersky τον Αύγουστο του 2026. Σε αυτή συμμετείχαν 7.200 άτομα από 18 χώρες: Βραζιλία, Κίνα, Κολομβία, Αίγυπτο, Γαλλία, Γερμανία, Ινδία, Ινδονησία, Ιταλία, Μαλαισία, Μεξικό, Ρωσία, Σαουδική Αραβία, Ισπανία, Νότια Αφρική, Ταϊλάνδη, Τουρκία και Βιετνάμ.