«Κόκκινος συναγερμός» έχει σημάνει στις επιχειρήσεις μετά το μπαράζ κυβερνοεπιθέσεων στα ψυγεία των σουπερμάρκετ και σε τράπεζα αίματος αλλά και τις απειλές για βόμβες που προκάλεσαν αναγκαστικές προσγειώσεις αεροσκαφών στην Ευρώπη – σύμφωνα με ανακοίνωση στο στόχαστρο μπήκαν και δύο αεροσκάφη της Aegean.
Η ανησυχία στην αγορά είναι διάχυτη αφού ο ψηφιακός κίνδυνος υπερβαίνει πλέον την απλή κλοπή δεδομένων ή την παροχή μιας υπηρεσίας και απειλεί κρίσιμα αγαθά, ακόμη και την ίδια την ανθρώπινη ζωή. Στο στόχαστρο μπαίνει η επιχειρησιακή λειτουργία της επιχείρησης: μια εντολή σε σύστημα ψύξης ή μια εγκατάσταση που τροφοδοτεί κρίσιμη υπηρεσία. Δεν πρόκειται πάντα για απαίτηση λύτρων ή για διαρροή πληροφοριών. Αλλά για πρόκληση ζημιάς.
Ο Νικήτας Κλαδάκης, γενικός διευθυντής της Adacom, μιλώντας στο «Βήμα» περιγράφει ένα νέο τοπίο στις κυβερνοεπιθέσεις και μια αλλαγή στη στόχευση των χάκερ που αφορά πολλούς κλάδους. Και το ερώτημα που τίθεται είναι πόσο προστατευμένοι είναι οι οργανισμοί σήμερα και ειδικά αυτοί που ευθύνονται για τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών: από την παραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, το νερό, οι τράπεζες, οι μεταφορές, τα δίκτυα, οι υπηρεσίες άμυνας και η εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων. Σε βιομηχανικό περιβάλλον, η παρέμβαση στην ψύξη τροφίμων ή αίματος μπορεί να καταστρέψει προϊόντα που δεν αναπληρώνονται και να θέσει ανθρώπους σε κίνδυνο. Στην ενέργεια, στο νερό, στις μεταφορές και στα δίκτυα, μια αντίστοιχη πρόσβαση μπορεί να διαταράξει βασικές λειτουργίες της οικονομίας.
Αλλαξαν ρυθμίσεις
Ολα ξεκίνησαν τη νύχτα της 11ης προς τη 12η Οκτωβρίου, όταν άγνωστοι απέκτησαν απομακρυσμένη πρόσβαση σε ελεγκτές περίπου 700 γαλλικών καταστημάτων. Οι ρυθμίσεις άλλαξαν και σε ορισμένες περιπτώσεις έφθασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου, προκαλώντας αλλοίωση τροφίμων και αναφορές για πυρκαγιές.
Τη νύχτα της 1ης προς τη 2α Νοεμβρίου ακολούθησε νέο κύμα, με περισσότερα από 100 καταστήματα σε ευρωπαϊκές χώρες να αναφέρουν προβλήματα σε ψυγεία και καταψύκτες. Και οι Αρχές άρχισαν να εξετάζουν κάτι που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας: ένας χάκερ να παρεμβαίνει όχι στα αρχεία μιας εταιρείας, αλλά στη λειτουργία του ψυγείου της. Διάσπαρτα περιστατικά εντοπίστηκαν και στην Ελλάδα, με αποκορύφωμα το κρεοπωλείο στην Κηφισιά, όπου οι ψυκτικοί θάλαμοι φέρονται να ρυθμίστηκαν στους 150 βαθμούς Κελσίου.
Δημοσιογραφικές αναφορές έκαναν λόγο και για συμβάντα σε επιχειρήσεις κατεψυγμένων και logistics στην Αρτα και στην Κρήτη. Στην Ελλάδα, ο πρόεδρος της Ενωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, Γιάννης Μασούτης, δήλωσε στον ΟΤ ότι δεν έχει εντοπιστεί επίθεση στις μεγάλες αλυσίδες. Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας εντόπισε περισσότερα από 300 εκτεθειμένα συστήματα εμπορικής ψύξης.
Το νέο πεδίο
Στο νέο τοπίο προστίθεται και η τεχνητή νοημοσύνη. Από το 2025, σύμφωνα με τον κ. Κλαδάκη, έχουν καταγραφεί πέντε επιθέσεις με χρήση AI. Η χρήση της μεταβάλλει τα εργαλεία και την κλίμακα των απειλών. Καθώς τα δίκτυα δεν γνωρίζουν σύνορα, ούτε η απόσταση ούτε το μέγεθος μιας επιχείρησης αποτελούν προστασία.
Σύμφωνα με τον κ. Κλαδάκη, αυτή η μετατόπιση αλλάζει και τους τρόπους αντιμετώπισης και διαχείρισης των επιθέσεων: η αποκατάσταση υπολογιστών δεν αρκεί όταν επηρεάζονται προϊόντα, υποδομές και άνθρωποι άμεσα. Οι λεγόμενοι χάκερ των ψυγείων αναδεικνύουν τη σύγκλιση πληροφοριακής τεχνολογίας και επιχειρησιακής τεχνολογίας (OT). Η διασύνδεση βιομηχανικών και πληροφοριακών δικτύων διευκολύνει τον απομακρυσμένο έλεγχο, αλλά ανοίγει σημεία εισόδου. Ο εισβολέας μπορεί να αλλάξει εντολή σε ελεγκτή και να προκαλέσει φθορά σε εξοπλισμό ή προϊόντα.
Ο κ. Κλαδάκης τονίζει ότι τα δύο περιβάλλοντα χρειάζονται κοινό μηχανισμό αντίληψης, ανίχνευσης και άμυνας. Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ IT και OT έχει εξαφανιστεί. Η ανάλυση κινδύνου, όμως, συχνά ξεκινά μετά το περιστατικό. Σε μονάδες παραγωγής, με ψυκτικές εγκαταστάσεις ή εξωτερικούς τεχνικούς, πρέπει από πριν να είναι σαφές πώς θα συνεχιστεί η λειτουργία σε περίπτωση επίθεσης. Οι χειριστές πρέπει να ξέρουν ποιος αξιολογεί τον κίνδυνο και πότε επιτρέπεται επανεκκίνηση.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ