Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες προετοιμάζονται να στείλουν ένα μήνυμα αποφασιστικότητας κατά την πρώτη κοινή τους συνάντηση για την τεχνητή νοημοσύνη, οι κυβερνήσεις τους δεν έχουν καταφέρει να εκπληρώσουν σημαντικούς στόχους τόσο στον τομέα της ασφάλειας της ΤΝ όσο και στην ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών.
Οι 27 ηγέτες της ΕΕ θα συναντηθούν την Παρασκευή στο Δουβλίνο, με αντικείμενο συζήτησης την επιτάχυνση των προσπαθειών για την ασφαλή ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας στον συγκεκριμένο τομέα.
Ωστόσο, 16 κράτη – μέλη δεν έχουν τηρήσει την προθεσμία για τον ορισμό εθνικής αρμόδιας αρχής, η οποία θα είναι επιφορτισμένη με την εφαρμογή και την εποπτεία της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης.
Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες έχουν αναβάλει και ένα πρόγραμμα στήριξης της ανάπτυξης κέντρων δεδομένων, εξαιτίας διοικητικών καθυστερήσεων σε εθνικό επίπεδο.
Ο ευρωβουλευτής Σεργκέι Λαγκοδίνσκι, μέλος των Πρασίνων από τη Γερμανία, δήλωσε ότι οι καθυστερήσεις υπονομεύουν την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, όταν αυτές αναφέρονται στις φιλοδοξίες της Ευρώπης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
«Ας σταματήσουν να κατηγορούν την ΕΕ ότι μένει πίσω στην κούρσα, όταν οι ίδιες δεν τηρούν τις προθεσμίες που έχουν αναλάβει», ανέφερε. «Οι φιλοδοξίες της Ευρώπης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορούν να υλοποιηθούν, εάν οι εθνικές κυβερνήσεις δεν είναι σε θέση να συντονίσουν αποτελεσματικά τις ενέργειές τους».
Σε επιστολή του, την οποία εξασφάλισε το Politico, ο Λαγκοδίνσκι ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κινήσει επίσημη διαδικασία κατά των κρατών – μελών που δεν εκπληρώνουν τις νομικές υποχρεώσεις τους βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act).
Η ασφάλεια αποτελεί ολοένα και μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας για τους ηγέτες της ΕΕ, έπειτα από μια σειρά περιστατικών με ανεξέλεγκτους πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, τις πιο πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις, αλλά και τις δυσοίωνες προειδοποιήσεις παραγόντων του ίδιου του κλάδου για ενδεχόμενους υπαρξιακούς κινδύνους που θα μπορούσαν να απειλήσουν την ανθρωπότητα.
Οι Βρυξέλλες επισημαίνουν επανειλημμένα ότι η ΕΕ διαθέτει ήδη ένα θεσμικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών: την εμβληματική νομοθετική πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence Act).
Ωστόσο, παρά την προθεσμία του Αυγούστου 2025 για τον ορισμό της αρμόδιας εθνικής εποπτικής αρχής, έξι χώρες – η Αυστρία, το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Κροατία, η Σλοβακία και η Ουγγαρία – δεν έχουν ακόμη ορίσει τέτοια αρχή. Παράλληλα, άλλες δέκα κυβερνήσεις έχουν λάβει μόνο προσωρινή απόφαση, η οποία εξακολουθεί να χρειάζεται επίσημη έγκριση, όπως επιβεβαίωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Καθυστέρηση και στις υποδομές
Πέρα από τα ζητήματα ασφάλειας, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανέφερε στην επιστολή πρόσκλησής του για τη συνάντηση της Παρασκευής στο Δουβλίνο ότι ένα από τα βασικά θέματα συζήτησης θα είναι η μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τις ΗΠΑ και την Κίνα όσον αφορά τις τεχνολογίες στις οποίες βασίζεται η τεχνητή νοημοσύνη.
Ωστόσο, η ΕΕ έχει καθυστερήσει και την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών που θα επέτρεπαν στην Ευρώπη να καταστεί ανταγωνιστική στον συγκεκριμένο τομέα, μεταθέτοντας τα σχέδια για τη στήριξη επτά κέντρων υπολογιστικής ισχύος τεχνητής νοημοσύνης σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η αρμόδια υπηρεσία που διαχειρίζεται το επενδυτικό αυτό πρόγραμμα, ύψους 30 δισ. ευρώ, ανακοίνωσε στα τέλη Οκτωβρίου ότι παρατείνει την προθεσμία υποβολής εκδήλωσης ενδιαφέροντος από τις κοινοπραξίες που επιθυμούν να αναλάβουν την κατασκευή των συγκεκριμένων κέντρων.
Τα έργα περιλαμβάνουν την ανάπτυξη τεράστιων υποδομών κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.
Ως αιτιολογία για τη νέα παράταση προβλήθηκε η ανάγκη «να δοθεί στα κράτη – μέλη ο απαραίτητος χρόνος για να ολοκληρώσουν τις εθνικές διαδικασίες κατάρτισης και έγκρισης των προϋπολογισμών τους και να υποβάλουν τις σχετικές χρηματοδοτικές δεσμεύσεις».
Πρόκειται για τη δεύτερη διαδοχική αναβολή, καθώς η αρχική προθεσμία του Νοεμβρίου είχε ήδη μετατεθεί για τον Φεβρουάριο.
Ο Γιαν Καβαλίρεκ, ο οποίος διετέλεσε για σύντομο χρονικό διάστημα, πέρυσι, ειδικός απεσταλμένος της τσεχικής κυβέρνησης για την τεχνητή νοημοσύνη και συμμετέχει στην τσεχική υποψηφιότητα για την υλοποίηση ενός από τα έργα, σχολίασε στο LinkedIn: «Φαίνεται πως κάποια έγγραφα δεν υποβλήθηκαν εγκαίρως», συνοδεύοντας την ανάρτησή του με ένα emoji που απεικονίζει κάποιον να ανασηκώνει τους ώμους.
«Θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό, ουσιαστικά απαραίτητο, να τηρήσουμε το χρονοδιάγραμμα και τις προϋποθέσεις που είχαν τεθεί εξαρχής», δήλωσε στο Politico.
«Αυτό, φυσικά, ισχύει και για τα κράτη – μέλη, τα οποία θα πρέπει να είναι σε θέση να τηρούν τις προθεσμίες και να αποστέλλουν εγκαίρως στις Βρυξέλλες όλα τα απαραίτητα έγγραφα».