Έντονο προβληματισμό προκαλούν οι κινήσεις ρωσικών στρατιωτικών δορυφόρων σε τροχιά γύρω από τη Γη, με ειδικούς να εξετάζουν το ενδεχόμενο η Μόσχα να δοκίμασε τις δυνατότητες επίθεσης εναντίον δυτικού εμπορικού δορυφόρου. Δύο ακόμη ρωσικοί δορυφόροι κινούνται πλέον προς την τροχιά δεύτερης εγκατάστασης της φινλανδικής ICEYE, η οποία παρέχει δορυφορικές εικόνες και στην Ουκρανία.
- Ρωσικός στρατιωτικός δορυφόρος πλησίασε σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου δυτικό εμπορικό δορυφόρο, σε μια κίνηση που Αμερικανός ειδικός χαρακτηρίζει πιθανή «πρόβα επίθεσης».
- Δύο ακόμη ρωσικοί δορυφόροι κατευθύνονται προς την τροχιά δεύτερου δορυφόρου της ICEYE, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια των δυτικών διαστημικών υποδομών.
- Η αυξανόμενη στρατιωτική σημασία των εμπορικών δορυφορικών δικτύων, μεταξύ των οποίων και εκείνα της SpaceX, δημιουργεί νέους κινδύνους για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο Διάστημα.
Νέα ανησυχία για το ενδεχόμενο επέκτασης των στρατιωτικών αντιπαραθέσεων στο Διάστημα προκαλούν οι κινήσεις ρωσικών στρατιωτικών δορυφόρων, οι οποίοι έχουν πραγματοποιήσει ασυνήθιστα κοντινές προσεγγίσεις σε δυτικές εμπορικές διαστημικές υποδομές.
Σύμφωνα με το Reuters, ο ρωσικός στρατιωτικός δορυφόρος Cosmos 2612 πλησίασε στα μέσα Οκτωβρίου τον X36, έναν εμπορικό δορυφόρο της φινλανδικής εταιρείας ICEYE, σε απόσταση που, σύμφωνα με αναλυτές, ενδέχεται να ήταν μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα.
Η κίνηση αυτή θα μπορούσε να αποτελεί δοκιμή δυνατοτήτων για μελλοντική επίθεση, εκτιμά Αμερικανός ειδικός στη στρατιωτική χρήση του Διαστήματος, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν επαρκή δημόσια στοιχεία που να επιβεβαιώνουν τις προθέσεις της Μόσχας.
Την ίδια στιγμή, δύο ακόμη ρωσικοί στρατιωτικοί δορυφόροι κινούνται προς την τροχιά ενός δεύτερου δορυφόρου της ICEYE, ενισχύοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια των εμπορικών δορυφορικών δικτύων που υποστηρίζουν δυτικές κυβερνήσεις και ένοπλες δυνάμεις.
Σε απόσταση λίγων εκατοντάδων μέτρων από δυτικό δορυφόρο
Ο Cosmos 2612 είναι ένας από τους έξι στρατιωτικούς δορυφόρους που εκτόξευσε η Ρωσία τον Απρίλιο του 2026.
Σύμφωνα με την αμερικανική εταιρεία διαστημικών πληροφοριών Slingshot Aerospace, ο δορυφόρος κατατάσσεται δημοσίως στην κατηγορία των δορυφόρων επιθεώρησης και εξυπηρέτησης άλλων διαστημικών αντικειμένων.
Ωστόσο, οι κινήσεις του τους τελευταίους μήνες έχουν προσελκύσει την προσοχή ειδικών και δυτικών αξιωματούχων.
Τον Μάιο, η Ρωσία τοποθέτησε τέσσερις στρατιωτικούς δορυφόρους κοντά στον X36, σύμφωνα με αναλυτές. Η ICEYE προχώρησε στη συνέχεια σε μετακίνηση του δορυφόρου της, προκαλώντας νέους ρωσικούς ελιγμούς, όπως είχε αναφέρει τον Σεπτέμβριο ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Ραφάλ Μοντζέφσκι.
Στις αρχές Οκτωβρίου, ο Cosmos 2612 βρέθηκε εκατοντάδες χιλιόμετρα πίσω από τον X36, προτού αρχίσει να μειώνει γρήγορα την απόσταση.
Μέσα σε λίγες ημέρες, πλησίασε σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου, με ορισμένους αναλυτές να εκτιμούν ότι η μεταξύ τους απόσταση περιορίστηκε σε μερικές εκατοντάδες μέτρα ή και λιγότερο.
Πρόκειται για μία από τις κοντινότερες γνωστές προσεγγίσεις ρωσικού στρατιωτικού δορυφόρου σε εμπορικό δορυφόρο χαμηλής γήινης τροχιάς, σύμφωνα με τρεις ειδικούς που μίλησαν στο Reuters.
«Μοιάζει με πρόβα επίθεσης», προειδοποιεί Αμερικανός ειδικός
Ο Γκρεγκ Γκίλινγκερ, ανώτερος αναλυτής Διαστήματος στην αμερικανική Integrity ISR, εκτιμά ότι οι κινήσεις του ρωσικού δορυφόρου ενδέχεται να συνδέονται με τη δοκιμή στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Η Integrity ISR παρέχει εκπαίδευση στις διαστημικές δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ ο ίδιος ο Γκίλινγκερ έχει υπηρετήσει ως αξιωματικός πληροφοριών στην αμερικανική Πολεμική Αεροπορία.
Σύμφωνα με τον αναλυτή, η εξαιρετικά κοντινή προσέγγιση δεν θα ήταν απαραίτητη για τη συλλογή πληροφοριών ή την πραγματοποίηση ηλεκτρονικών παρεμβολών.
Για τον λόγο αυτό, θεωρεί πιθανό η Ρωσία να δοκίμαζε ικανότητες που σχετίζονται με κινητική επίθεση, δηλαδή ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν φυσική βλάβη ή καταστροφή ενός δορυφόρου.
Ο Γκίλινγκερ χαρακτήρισε την προσέγγιση ως πιθανή «πρόβα επίθεσης», προσθέτοντας ότι πρόκειται για την πιο επιθετική στάση που έχει παρατηρήσει από τη Ρωσία απέναντι σε δορυφόρους άλλης χώρας.
Ανάλογη ανησυχία εξέφρασε και ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών Τόμας ΝτιΝάνο (Thomas DiNanno), ο οποίος ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ ότι ο Cosmos 2612 πραγματοποιούσε σκόπιμα επικίνδυνους ελιγμούς κοντά σε εμπορικό δορυφόρο.
Κατά την εκτίμησή του, η συμπεριφορά αυτή ήταν συμβατή με επιχειρήσεις διαστημικών οπλικών συστημάτων.
Δύο ακόμη ρωσικοί δορυφόροι πλησιάζουν νέο στόχο
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στο περιστατικό του Οκτωβρίου.
Μετά την προσέγγιση του X36, ο Cosmos 2612 απομακρύνθηκε σε απόσταση περίπου 400 χιλιομέτρων, σύμφωνα με τον Γκίλινγκερ.
Ωστόσο, δύο άλλοι ρωσικοί δορυφόροι της ίδιας σειράς κινούνται πλέον προς την τροχιά του X37, ενός δεύτερου δορυφόρου της ICEYE.
Η αμερικανική εταιρεία παρακολούθησης διαστημικών αντικειμένων COMSPOC επιβεβαίωσε ότι οι δύο δορυφόροι αποκτούν ολοένα ευνοϊκότερη τροχιακή θέση για πιθανή προσέγγιση του X37.
Σύμφωνα με δημόσιους καταλόγους διαστημικών αντικειμένων, τόσο ο X36 όσο και ο X37 είναι καταχωρισμένοι στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά το γεγονός ότι λειτουργούν υπό τη φινλανδική ICEYE.
Οι νέες κινήσεις προσθέτουν ένα ακόμη στοιχείο αβεβαιότητας σε μια περίοδο αυξημένης στρατιωτικής δραστηριότητας στο Διάστημα.
Γιατί οι δορυφόροι της ICEYE βρίσκονται στο επίκεντρο
Η ICEYE δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη και λειτουργία δορυφόρων παρατήρησης της Γης, οι οποίοι χρησιμοποιούν τεχνολογία ραντάρ συνθετικού ανοίγματος (SAR).
Η συγκεκριμένη τεχνολογία επιτρέπει τη λήψη εικόνων ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες και τον φυσικό φωτισμό, προσφέροντας σημαντικές δυνατότητες παρακολούθησης.
Οι υπηρεσίες της εταιρείας αξιοποιούνται από δυτικές κυβερνήσεις και στρατιωτικές δυνάμεις, μεταξύ των οποίων και η Ουκρανία, γεγονός που προσδίδει στους εμπορικούς δορυφόρους ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι δυτικοί εμπορικοί δορυφόροι που υποστηρίζουν την Ουκρανία θα μπορούσαν να θεωρηθούν νόμιμοι στόχοι αντιποίνων, σύμφωνα με τη ρωσική θέση.
Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό σχετικά με τις πρόσφατες κινήσεις.
Από την πλευρά της ICEYE, η επικεφαλής των αμερικανικών δραστηριοτήτων της, Αν Στίβενς (Ann Stevens), διαβεβαίωσε ότι ο X36 παραμένει λειτουργικός και θα συνεχίσει να παρέχει υπηρεσίες.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το δορυφορικό δίκτυο της εταιρείας διαθέτει ανθεκτικότητα απέναντι σε πιθανές διαταραχές.
Η απειλή για τα εμπορικά δίκτυα και τη SpaceX
Οι εξελίξεις αναδεικνύουν τη μεγαλύτερη εξάρτηση των σύγχρονων στρατιωτικών επιχειρήσεων από εμπορικές διαστημικές υποδομές.
Τα τελευταία χρόνια, ιδιωτικές εταιρείες έχουν αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στην παροχή υπηρεσιών δορυφορικής επικοινωνίας, παρατήρησης και συλλογής πληροφοριών.
Η μεταβολή αυτή έχει αυξήσει τη στρατηγική σημασία δικτύων όπως εκείνα της ICEYE και της SpaceX του Έλον Μασκ, τα οποία μπορούν να υποστηρίζουν στρατιωτικές δραστηριότητες παρά τον εμπορικό τους χαρακτήρα.
Δυτικοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι οι ρωσικές δραστηριότητες γύρω από δορυφόρους της ICEYE αποδεικνύουν τεχνικές δυνατότητες οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την απειλή ή τη διατάραξη λειτουργίας ευρύτερων εμπορικών δορυφορικών δικτύων.
Μια ενδεχόμενη επίθεση σε τέτοιες υποδομές θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και την αξιοπιστία υπηρεσιών στις οποίες βασίζονται κυβερνήσεις και επιχειρήσεις.
Οι επιφυλάξεις των ειδικών και ο κίνδυνος στρατιωτικής σύγκρουσης
Παρά τις ανησυχίες, δεν συμφωνούν όλοι οι ειδικοί ότι οι κινήσεις του Cosmos 2612 αποτελούν απόδειξη προετοιμασίας επίθεσης.
Ο επικεφαλής των γερμανικών διαστημικών στρατιωτικών δυνάμεων, υποστράτηγος Μίχαελ Τράουτ (Michael Traut), εξήγησε στο Reuters ότι τέτοιες προσεγγίσεις μπορούν να εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς.
Ανάλογα με τις τεχνικές δυνατότητες του δορυφόρου, ενδέχεται να σχετίζονται με επιθεώρηση, παρατήρηση ή ηλεκτρονικές παρεμβολές.
Οι πιθανές επιπτώσεις μπορεί να κυμαίνονται από την προσωρινή διακοπή λειτουργίας ενός δορυφόρου έως τη μόνιμη αχρήστευσή του.
Ο Τράουτ διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η δυνατότητα πραγματοποίησης τόσο κοντινών ελιγμών δεν αποδεικνύει από μόνη της πρόθεση επίθεσης, καθώς τα διαθέσιμα δημόσια τροχιακά δεδομένα δεν επαρκούν για την εξακρίβωση των πραγματικών στόχων.
Στο μεταξύ, οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις προετοιμάζονται ολοένα περισσότερο για το ενδεχόμενο επέκτασης μιας μελλοντικής σύγκρουσης στο Διάστημα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πρόσφατα αναγνωρίσει την ανάπτυξη οπλικών συστημάτων σε τροχιά, ενώ η αμερικανική στρατιωτική διοίκηση Διαστήματος έχει αναφέρει ότι η Ρωσία διαθέτει διαστημικό όπλο σε απόσταση προσβολής κρίσιμων αμερικανικών δορυφόρων εθνικής ασφάλειας.
Ο Άντριου Τέρνερ (Andrew Turner), σύμβουλος διαστημικών ζητημάτων και απόστρατος ανώτερος αξιωματικός της βρετανικής Πολεμικής Αεροπορίας, εκτιμά ότι η προσέγγιση του X36 αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ενός περιστατικού, είτε σκόπιμου είτε ακούσιου.
Η υπόθεση υπογραμμίζει ότι το Διάστημα εξελίσσεται σε πεδίο αυξανόμενου στρατιωτικού ανταγωνισμού, όπου οι εμπορικές υποδομές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.