Οι κυβερνοεπιθέσεις που φέρεται να έπληξαν ψυγεία και καταψύκτες σε σούπερ μάρκετ σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες επαναφέρουν στο προσκήνιο τους κινδύνους που συνδέονται με τις συσκευές οι οποίες είναι συνδεδεμένες στο διαδίκτυο. Το περιστατικό προκαλεί ανησυχία για τις αδυναμίες στην ασφάλεια του εξοπλισμού που χρησιμοποιείται τόσο σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις όσο και σε συνηθισμένες οικιακές συσκευές.
Στις λεγόμενες έξυπνες συσκευές που συνδέονται στο διαδίκτυο περιλαμβάνονται τα ψυγεία, τα συστήματα κεντρικής θέρμανσης, ακόμα και τα πλυντήρια ρούχων. Η δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο επιτρέπει στους χρήστες να τις ελέγχουν ευκολότερα από απόσταση, ωστόσο δημιουργεί παράλληλα ένα ενδεχόμενο πεδίο εκμετάλλευσης από κακόβουλους παράγοντες.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι οι χάκερ μπορούν εύκολα να αποκτήσουν τον έλεγχο οποιασδήποτε συνδεδεμένης συσκευής. Οι μεγάλες εταιρείες καταβάλλουν συνήθως σημαντικές προσπάθειες για να διασφαλίσουν ότι η τεχνολογία που διαθέτουν στην αγορά προστατεύεται επαρκώς.
Ωστόσο, στο παρελθόν έχουν εντοπιστεί κενά ασφαλείας σε τέτοιου είδους προϊόντα. Το 2015, ερευνητές απέδειξαν ότι μια ευπάθεια σε έξυπνο ψυγείο της Samsung θα μπορούσε να επιτρέψει την υποκλοπή της διαδικτυακής κίνησης δεδομένων του.
Παρά το συγκεκριμένο προηγούμενο, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι οικιακές συσκευές βρίσκονται στο στόχαστρο των κυβερνοεπιθέσεων που σημειώθηκαν σε σούπερ μάρκετ τον Νοέμβριο.
Οι κατασκευαστές πρέπει να ενισχύσουν την ασφάλεια των έξυπνων συσκευών
Ο Σιάραν Μάρτιν, πρώην διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου (NCSC), υποστηρίζει ότι οι κατασκευαστές πρέπει να κάνουν περισσότερα για την προστασία των συσκευών που συνδέονται στο διαδίκτυο.
«Υπάρχουν πολλά περισσότερα που πρέπει να απαιτήσουμε από τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, ώστε να μας προσφέρουν εξαρχής ασφαλέστερες συσκευές και προϊόντα», δήλωσε.
Παράλληλα, συνέστησε στους καταναλωτές να φροντίζουν ώστε οι συσκευές τους να διαθέτουν τις πιο πρόσφατες ενημερώσεις λογισμικού και να ενεργοποιούν τον έλεγχο ταυτότητας πολλαπλών παραγόντων, όπου αυτό είναι δυνατό.
«Ξέρω ότι είναι ενοχλητικό, αλλά χρειάζονται μόνο λίγα δευτερόλεπτα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από τον Απρίλιο του 2024, η νομοθεσία στο Ηνωμένο Βασίλειο υποχρεώνει τους κατασκευαστές συγκεκριμένων έξυπνων συσκευών ευρείας κατανάλωσης να τηρούν ελάχιστες προδιαγραφές κυβερνοασφάλειας. Σε αυτές περιλαμβάνονται απαιτήσεις σχετικά με τους κωδικούς πρόσβασης και τις ενημερώσεις ασφαλείας.
Από την πλευρά του, το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους και εκπροσώπους της βιομηχανίας, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα τα περιστατικά στα σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν γνωρίζει να έχει υπάρξει κάποια επίπτωση στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Περισσότερες από 800 διεπαφές ψυκτικών συστημάτων είναι προσβάσιμες μέσω διαδικτύου
Όπως αναφέρει το BBC, ερευνητές της UK Cyber Defence εντόπισαν περισσότερες από 800 διεπαφές συστημάτων ψύξης και ελέγχου κτιρίων που συνδέονται με βρετανικές επιχειρήσεις λιανικής και είναι προσβάσιμες μέσω του δημόσιου διαδικτύου.
Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις μπορούν να παραβιαστούν. Ωστόσο, ενδέχεται να τις αφήνει εκτεθειμένες σε επιθέσεις, εάν οι δράστες καταφέρουν να εκμεταλλευτούν αδύναμους κωδικούς πρόσβασης ή ευπάθειες στο λογισμικό τους.
Η βρετανική κυβέρνηση έχει ήδη πραγματοποιήσει συνομιλίες με ανώτατα στελέχη μεγάλων επιχειρήσεων λιανικής πώλησης τροφίμων, με αντικείμενο την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις, μετά και από προηγούμενα περιστατικά που έπληξαν σούπερ μάρκετ.
Η Έλεν Ντίκινσον, διευθύνουσα σύμβουλος της Βρετανικής Ένωσης Λιανεμπορίου (British Retail Consortium), έχει επισημάνει ότι τα περιστατικά κυβερνοασφάλειας αποτελούν σημαντική ανησυχία για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Όπως έχει αναφέρει, οι εταιρείες συνεργάζονται με το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας, ανταλλάσσοντας πληροφορίες και ενισχύοντας τα μέτρα προστασίας τους.
Δεν είναι, άλλωστε, η πρώτη φορά που κυβερνοεπιθέσεις προκαλούν ανησυχία για τις επιπτώσεις τους στην τροφοδοσία της αγοράς με τρόφιμα.
Τον Μάιο του 2025, όταν οι βρετανικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ M&S και Co-op βρέθηκαν στο στόχαστρο χάκερ που χρησιμοποίησαν λογισμικό εκβιασμού (ransomware), οι δύο επιχειρήσεις αντιμετώπισαν δυσκολίες στον ανεφοδιασμό ορισμένων ραφιών των καταστημάτων τους με φρέσκα προϊόντα. Τις ημέρες που ακολούθησαν την επίθεση, καταναλωτές σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο διαμαρτυρήθηκαν για τα άδεια ράφια στα σούπερ μάρκετ.
Ποιος είναι υπεύθυνος για την ασφάλεια του εξοπλισμού;
Ο Τομ Χέγκελ, ερευνητής στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας SentinelOne, υπογραμμίζει ότι οι επιχειρήσεις λιανικής πρέπει να αποσαφηνίσουν καλύτερα ποιος έχει την ευθύνη για την προστασία του εξοπλισμού τους.
«Το ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσουν οι επιχειρήσεις λιανικής είναι ποιος έχει την ευθύνη για την ασφάλεια αυτού του εξοπλισμού και όχι απλώς ποιος τον επισκευάζει», δήλωσε.
Όπως εξήγησε, η σύνδεση των καθημερινών συσκευών στο διαδίκτυο μπορεί να τις κάνει πιο εύχρηστες και να διευκολύνει τον απομακρυσμένο έλεγχό τους. Ωστόσο, τα μέτρα ασφαλείας πρέπει να εξελίσσονται με αντίστοιχο ρυθμό.
«Από τη στιγμή που ένας επιτιθέμενος μπορεί να χειρίζεται αυτά τα συστήματα ελέγχου, λειτουργίες που είναι απολύτως νόμιμες, όπως η απόψυξη, μετατρέπονται σε εργαλεία πρόκλησης προβλημάτων», ανέφερε.
«Η αλλαγή μιας ρύθμισης μπορεί να καταστρέψει φυσικά αποθέματα προϊόντων και όχι απλώς να διακόψει τη λειτουργία ενός υπολογιστικού συστήματος», πρόσθεσε.
Θα μπορούσαν να κινδυνεύουν αυτοκίνητα, εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας και δίκτυα ύδρευσης;
Οι κίνδυνοι από τις συνδεδεμένες στο διαδίκτυο συσκευές δεν περιορίζονται στις οικιακές εγκαταστάσεις ή στα σούπερ μάρκετ. Εκτός σπιτιού, η ίδια τεχνολογία χρησιμοποιείται ευρέως για τον απομακρυσμένο έλεγχο βιομηχανικών μηχανημάτων και οχημάτων.
Ο ειδικός στην κυβερνοασφάλεια, Κεν Μάνρο, αναφέρθηκε σε μια χαρακτηριστική επίδειξη του 2015, κατά την οποία ερευνητές κατάφεραν να παραβιάσουν εξ αποστάσεως ένα αυτοκίνητο Jeep, αποκτώντας πρόσβαση μέσω του συστήματος ψυχαγωγίας του οχήματος, το οποίο ήταν συνδεδεμένο στο διαδίκτυο.
Όπως σημείωσε, το περιστατικό οδήγησε σε βελτιώσεις στην ασφάλεια των οχημάτων.
«Ευτυχώς, η αυτοκινητοβιομηχανία αντιλήφθηκε το πρόβλημα και το διόρθωσε», δήλωσε.
Οι συνδέσεις μέσω δικτύων κινητής τηλεφωνίας χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως για την παρακολούθηση του εξοπλισμού σε εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας και δίκτυα ύδρευσης. Με αυτόν τον τρόπο, οι μηχανικοί έχουν τη δυνατότητα να διαχειρίζονται τα συστήματα από απόσταση.
Ο Μάνρο εκτίμησε ότι οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι γενικά καλές στην προστασία αυτών των συνδέσεων, ωστόσο επεσήμανε ότι τα επίπεδα ασφαλείας διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Η μεγαλύτερη ανησυχία του αφορά τις μικρότερες εταιρείες κοινής ωφέλειας, οι οποίες διαθέτουν περιορισμένη χρηματοδότηση και ενδέχεται να εξακολουθούν να χρησιμοποιούν παλαιότερο εξοπλισμό, ο οποίος είναι πιο ευάλωτος σε κυβερνοεπιθέσεις.
Χωρίς τις κατάλληλες δικλίδες προστασίας, «οποιοδήποτε εργοστάσιο ή εξοπλισμός» είναι συνδεδεμένος στο διαδίκτυο θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ανάλογους κινδύνους. Σε αυτές τις περιπτώσεις περιλαμβάνονται εγκαταστάσεις αυτοκινητοβιομηχανιών, αλλά και υποδομές ηλεκτροδότησης και μεταφορών, σύμφωνα με τον Ολιβιέ Νταλουά, ειδικό στην κυβερνοασφάλεια της εταιρείας Zscaler.