Παγκόσμια Τράπεζα: Η AI μπορεί να αλλάξει την πορεία της ανάπτυξης στις αναδυόμενες οικονομίες

Η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επιτρέψει στις αναδυόμενες οικονομίες να πετύχουν μέσα σε μόλις μία δεκαετία όσα υπό άλλες συνθήκες θα απαιτούσαν σχεδόν έναν αιώνα, σύμφωνα με τη νέα έκθεση World Development Report 2026 της Παγκόσμιας Τράπεζας. Ωστόσο, ο διεθνής οργανισμός προειδοποιεί ότι η ιστορική αυτή ευκαιρία δεν είναι δεδομένη. Η αξιοποίησή της προϋποθέτει άμεσες επενδύσεις σε ηλεκτρική ενέργεια, ψηφιακές υποδομές, συνδεσιμότητα, δεξιότητες και θεσμούς.

Η έκθεση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αναδυόμενες οικονομίες καταγράφουν τη χαμηλότερη μέση αναπτυξιακή επίδοση των τελευταίων τριών δεκαετιών και υποστηρίζει ότι η AI μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επιτάχυνση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Όπως σημειώνει η Παγκόσμια Τράπεζα, οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος δεν χρειάζεται να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια σε τεράστια κέντρα δεδομένων ή στην ανάπτυξη δικών τους μεγάλων γλωσσικών μοντέλων. Αντίθετα, μπορούν να αξιοποιήσουν μικρότερα, οικονομικότερα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, προσαρμοσμένα στις τοπικές ανάγκες.

«Η τεχνητή νοημοσύνη έριξε μια σανίδα σωτηρίας στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και αυτές πρέπει να την αρπάξουν», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Indermit Gill. Όπως υπογράμμισε, οι χώρες αυτές μπορούν να αξιοποιήσουν εφαρμογές AI για να βελτιώσουν την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση, τη γεωργία, τη δικαιοσύνη και τις δημόσιες υπηρεσίες, χωρίς να χρειαστεί να ανταγωνιστούν τις μεγάλες οικονομίες στην ανάπτυξη πανίσχυρων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.

H ΑΙ αλλάζει ήδη την καθημερινότητα

Η έκθεση διαπιστώνει ότι η AI χρησιμοποιείται ήδη από επιχειρήσεις και κυβερνήσεις σε αρκετές αναπτυσσόμενες χώρες για την ανάλυση δεδομένων, τη βελτίωση των προβλέψεων, την αυτοματοποίηση διαδικασιών και την παροχή υπηρεσιών σε μεγαλύτερη κλίμακα.

Σε περιβάλλοντα όπου οι εξειδικευμένοι επαγγελματίες, τα αξιόπιστα αρχεία και οι διοικητικές δυνατότητες είναι περιορισμένα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής παραγωγικότητας. Ένας γιατρός μπορεί να επιταχύνει τη διάγνωση ασθενειών, ένας εκπαιδευτικός να σχεδιάσει αποτελεσματικότερα τα μαθήματά του, ένας αγρότης να λαμβάνει καλύτερες αποφάσεις για τις καλλιέργειές του, ενώ οι κυβερνήσεις μπορούν να βελτιώσουν τη φορολογική διοίκηση, τα κοινωνικά προγράμματα, την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και την παροχή δημόσιων υπηρεσιών.

Μικρότερος ο κίνδυνος για την απασχόληση

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έκθεσης αφορά την αγορά εργασίας. Σε αντίθεση με όσα συχνά υποστηρίζονται, οι αναδυόμενες οικονομίες εμφανίζονται λιγότερο εκτεθειμένες στον κίνδυνο αυτοματοποίησης μέσω της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, μόλις το 4,5% των υφιστάμενων θέσεων εργασίας στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος βρίσκεται σε κίνδυνο από την AI, έναντι 14,2% στις οικονομίες υψηλού εισοδήματος. Η διαφορά αποδίδεται στο γεγονός ότι οι ανεπτυγμένες οικονομίες διαθέτουν μεγαλύτερο ποσοστό διοικητικών και γνωστικών επαγγελμάτων, τα οποία είναι ευκολότερο να αυτοματοποιηθούν.

Παράλληλα, οι δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας είναι σχεδόν αντίστοιχες στις δύο κατηγορίες οικονομιών. Η έκθεση εκτιμά ότι περίπου το 16,2% των θέσεων εργασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες θα μπορούσε να ωφεληθεί ουσιαστικά από την αξιοποίηση της AI, έναντι 18,7% στις χώρες υψηλού εισοδήματος. Με άλλα λόγια, οι φτωχότερες οικονομίες αντιμετωπίζουν μικρότερο κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας, χωρίς να υστερούν σημαντικά ως προς τα οφέλη στην παραγωγικότητα.

Οι τρεις προϋποθέσεις

Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει, ωστόσο, ότι η τεχνολογική αυτή ευκαιρία δεν θα αξιοποιηθεί αυτόματα. Οι κυβερνήσεις καλούνται να επενδύσουν σε τρεις κρίσιμους τομείς:

• αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια,
• ευρεία πρόσβαση στο διαδίκτυο, στους υπολογιστές και στα smartphones,
• εκπαίδευση, ψηφιακές δεξιότητες και ισχυρότερους θεσμούς.

Παράλληλα, απαιτείται ευκολότερη πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ, αξιοποίηση τοπικών δεδομένων και ένα περιβάλλον που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να δοκιμάζουν και να αναπτύσσουν νέες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Οι προκλήσεις πίσω από την ευκαιρία

Η έκθεση προειδοποιεί επίσης ότι, χωρίς τις κατάλληλες πολιτικές, η AI μπορεί:

• να διευρύνει τις εισοδηματικές ανισότητες,
• να ενισχύσει τη συγκέντρωση ισχύος σε λίγες μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας,
• να δυσκολέψει την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης
• και να προσφέρει νέα εργαλεία ελέγχου σε αυταρχικά καθεστώτα.

Για τον λόγο αυτό, η Παγκόσμια Τράπεζα καλεί τις κυβερνήσεις να ακολουθήσουν μια σταδιακή στρατηγική ανάπτυξης: αρχικά να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, στη συνέχεια να τα προσαρμόσουν στις τοπικές ανάγκες και, μόνο όταν δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις, να επενδύσουν στην ανάπτυξη πιο προηγμένων εφαρμογών.

«Το χρονικό παράθυρο για να γίνουν όλα αυτά είναι περιορισμένο», τονίζει ο επικεφαλής της ομάδας που συνέταξε την έκθεση, Gaurav Nayyar. Όπως επισημαίνει, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για την επίλυση προβλημάτων που παρέμεναν άλυτα επί γενιές, όμως μόνο οι χώρες που θα επενδύσουν έγκαιρα στην ηλεκτρική ενέργεια, τη συνδεσιμότητα, τις δεξιότητες και τους θεσμούς θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΗΠΑ, Ιράν και Ομάν κοντά σε συμφωνία για τo Ορμούζ – Οι βασικοί όροι
• Σκάνδαλο Έπσταϊν: Η βρετανική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο δημόσιας έρευνας
• Πώς η Αθήνα κατάφερε να διατηρήσει αμείωτο το τουριστικό ενδιαφέρον παρά τις γεωπολιτικές εξελίξεις