Τα data centers της Τεχνητής Νοημοσύνης επεκτείνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς, οι ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια αυξάνονται κατακόρυφα και οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν ένα νέο ενεργειακό και τεχνολογικό στοίχημα.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, ο νοτιοαφρικανικής καταγωγής δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας Έλον Μασκ υποστηρίζει ότι το μέλλον της υπολογιστικής ισχύος ίσως δεν βρίσκεται στη Γη, αλλά στο διάστημα – με «καύσιμο» την ηλιακή ενέργεια.
Η παγκόσμια επένδυση σε επίγεια data centers εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 5 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το τέλος της δεκαετίας.
Ωστόσο, η ανάπτυξη της generative AI, των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και των υποδομών cloud έχει εκτινάξει τη ζήτηση σε επίπεδα που σε πολλές περιοχές ξεπερνούν τις δυνατότητες των υφιστάμενων ενεργειακών δικτύων.
Σε ΗΠΑ και Ευρώπη, έργα data centers καθυστερούν λόγω ελλείψεων σε ισχύ ή περιορισμών στο δίκτυο μεταφοράς. Παράλληλα, αυξάνεται η πίεση για πράσινη ενέργεια, καθώς η περιβαλλοντική διάσταση των ενεργοβόρων υποδομών γίνεται όλο και πιο κρίσιμη. Η ψύξη, η συνεχής λειτουργία και οι τεράστιες ανάγκες σε επεξεργαστική ισχύ δημιουργούν ένα ενεργειακό «τέρας» που απαιτεί νέες λύσεις.
Το «όραμα» Μασκ
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Έλον Μασκ προβάλλει μια ριζοσπαστική ιδέα: data centers σε τροχιά, τροφοδοτούμενα από αδιάλειπτη ηλιακή ενέργεια. Η βασική λογική είναι ότι στο διάστημα η ηλιακή ακτινοβολία είναι ισχυρότερη και συνεχής, χωρίς τις διακυμάνσεις ημέρας-νύχτας ή καιρικών συνθηκών που περιορίζουν τις ανανεώσιμες πηγές στη Γη.
Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, η πτώση του κόστους εκτόξευσης —ιδιαίτερα με επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους— και η πρόοδος στην τεχνολογία δορυφορικών υποδομών θα μπορούσαν μέσα στα επόμενα χρόνια να καταστήσουν οικονομικά βιώσιμη μια τέτοια λύση. Η υπολογιστική ισχύς θα μπορούσε να λειτουργεί σε τροχιά ή ακόμη και σε σεληνιακές εγκαταστάσεις, με μεταφορά δεδομένων μέσω δορυφορικών δικτύων.
Elon Musk on space data center:
“It’s a no-brainer for building solar powered AI data centers in space…
You just have solar panels facing the sun, and a radiator that’s pointed away from sun, then it’s just cooling.
The lowest cost place to put AI will be space, & that’ll be… pic.twitter.com/Dg90SCvLfD— Doge Tipping (@Dogetothemoon) February 2, 2026
Η ιδέα δεν είναι πλέον αποκλειστικά θεωρητική. Εταιρείες εξετάζουν ήδη πιλοτικά projects «διαστημικών data centers», κυρίως για αποθήκευση δεδομένων και εφεδρικά συστήματα (disaster recovery), όπου η καθυστέρηση μετάδοσης δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα.
Τα τεχνικά και οικονομικά εμπόδια
Παρά την τεχνολογική γοητεία της ιδέας, τα εμπόδια παραμένουν σημαντικά. Η ακτινοβολία στο διάστημα, η ανάγκη για εξοπλισμό ανθεκτικό σε ακραίες συνθήκες, το κόστος αντικατάστασης hardware και η συντήρηση αποτελούν κρίσιμους παράγοντες. Επιπλέον, πολλές εφαρμογές AI απαιτούν εξαιρετικά χαμηλό latency, κάτι που δυσχεραίνει τη μεταφορά κρίσιμων workloads εκτός Γης.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, ακόμη κι αν υλοποιηθούν τέτοιες εγκαταστάσεις, θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά και όχι ως πλήρης αντικατάσταση των επίγειων hyperscale data centers. Πιο ρεαλιστικό σενάριο θεωρείται η χρήση τους για εξειδικευμένες υπηρεσίες ή αποθήκευση μεγάλης κλίμακας.
Μια νέα γεωοικονομική «κούρσα»;
Η συζήτηση για υπολογιστική ισχύ στο διάστημα ανοίγει και ένα νέο γεωπολιτικό πεδίο. Όπως συνέβη με τους δορυφόρους και τις τηλεπικοινωνίες, η κατοχή και ο έλεγχος διαστημικών υποδομών computing θα μπορούσε να μετατραπεί σε στρατηγικό πλεονέκτημα.
Προς το παρόν, η μάχη για την AI δίνεται κυρίως στη Γη — με επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές, μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, βελτιστοποίηση ψύξης και ενεργειακή απόδοση. Ωστόσο, όσο η ενεργειακή κατανάλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης αυξάνεται, τόσο πιο σοβαρά ακούγονται ιδέες που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν επιστημονική φαντασία.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η AI θα αλλάξει τον πλανήτη, αλλά αν για να τη στηρίξουμε θα χρειαστεί να κοιτάξουμε πέρα από αυτόν.