Οι κυβερνοεπιθέσεις δεν αποτελούν πλέον κίνδυνο, που αφορά μόνο μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, αλλά δυνητική απειλή για κάθε επιχείρηση, ανεξαρτήτως μεγέθους, καθώς και για τα φυσικά πρόσωπα.
«Δεν υπάρχει επιχείρηση που να μην είναι στόχος», επισημαίνει στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Κώστας Βούλγαρης, επικεφαλής της ομάδας εργασίας Cyber Insurance της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ), υπογραμμίζοντας ότι η διευρυνόμενη χρήση ψηφιακών συστημάτων αυξάνει την έκθεση σε κυβερνοκινδύνους.
Περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων, ακόμη και σε συστήματα επαγγελματικών ψυγείων επιχειρήσεων, αναδεικνύουν το εύρος των πιθανών απειλών και τις επιπτώσεις τους στη λειτουργία μιας επιχείρησης.
Από την υποκλοπή δεδομένων και την ηλεκτρονική απάτη έως τη διακοπή εργασιών, τις ζημιές σε εξοπλισμό και τους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία, οι απειλές στον κυβερνοχώρο αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία και για την ασφαλιστική αγορά.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ψηφιακή ασφάλεια αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα επιχειρηματικής συνέχειας, ενώ η ασφάλιση έναντι κυβερνοκινδύνων (Cyber Insurance) αποκτά αυξανόμενη σημασία, ως μέσο διαχείρισης των οικονομικών συνεπειών μιας επίθεσης.
Στην Ελλάδα, τα ασφαλιστήρια συμβόλαια έναντι ηλεκτρονικών και διαδικτυακών κινδύνων (Cyber) ανήλθαν σε 397.990 το 2025, από 208.747 το 2024, καταγράφοντας αύξηση 90,7%, σύμφωνα με την έρευνα της ΕΑΕΕ για την περίοδο 2022-2025. Το 2022 τα αντίστοιχα συμβόλαια ανέρχονταν σε 32.370.
Όπως επισημαίνει ο κ. Βούλγαρης, μία από τις ιδιαιτερότητες των κυβερνοεπιθέσεων είναι ότι το κίνητρό τους δεν είναι πάντοτε σαφές. Σε αντίθεση με περιπτώσεις κλοπής ή φθοράς περιουσίας, όπου ο σκοπός είναι συνήθως ευκολότερο να προσδιοριστεί, μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να συνδέεται με τη δράση χάκερ, κρατικούς φορείς ή άλλες επιδιώξεις.
Αυτό που συμβαίνει το τελευταίο διάστημα, επιβεβαιώνει αυτό που η ασφαλιστική αγορά γνωρίζει ήδη: οποιοσδήποτε χρησιμοποιεί λογισμικό μπορεί να αποτελέσει στόχο, σημειώνει ο κ. Βούλγαρης, προσθέτοντας ότι οι επιθέσεις μπορεί να έχουν διαφορετική προέλευση και σκοπό.
Σχεδόν 398.000 ασφαλιστήρια Cyber το 2025
Από το σύνολο των 397.990 συμβολαίων του 2025, τα 395.232 αφορούσαν φυσικά πρόσωπα (Personal Cyber) και τα 2.758 επιχειρήσεις (Commercial Cyber). Σε ετήσια βάση, τα συμβόλαια φυσικών προσώπων αυξήθηκαν κατά 91,2% και των επιχειρήσεων κατά 35,7%.
Τα συνολικά ανώτατα όρια κεφαλαίων κάλυψης διαμορφώθηκαν σε 3,95 δισ. ευρώ το 2025, έναντι 2,86 δισ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση 38%.
Σχολιάζοντας την εξέλιξη της ζήτησης, ο κ. Βούλγαρης αναφέρει ότι το ενδιαφέρον των φυσικών προσώπων έγινε περισσότερο αισθητό από την περίοδο της πανδημίας και την εξάπλωση της εξ αποστάσεως εργασίας.
«Το ενδιαφέρον αυξάνεται κατακόρυφα, κυρίως από τα φυσικά πρόσωπα. Η πανδημία και η απομακρυσμένη εργασία έκαναν πιο ορατό τον κίνδυνο. Ακολουθούν και οι επιχειρήσεις, αλλά με πιο αργούς ρυθμούς, καθώς για να προχωρήσουν στην ασφάλιση πρέπει προηγουμένως να πραγματοποιήσουν μια σειρά επενδύσεων. Επομένως, δεν πρόκειται μόνο για το κόστος του ασφαλιστηρίου, αλλά για ένα σύνολο επενδύσεων που απαιτούνται για την προστασία τους», σημειώνει.
Όπως διευκρινίζει, η ασφαλιστική κάλυψη των επιχειρήσεων συνδέεται άμεσα με το επίπεδο των υποδομών και των συστημάτων προστασίας τους, καθώς προϋποθέτει την υλοποίηση των αναγκαίων τεχνολογικών και οργανωτικών παρεμβάσεων.
Οι ζημιές που καταγράφουν οι ασφαλιστικές
Οι δηλωθείσες ζημιές από ασφαλιστήρια Cyber ανήλθαν σε 653 το 2025, έναντι 519 το 2024, σημειώνοντας αύξηση 25,8%. Από αυτές, οι 621 αφορούσαν συμβόλαια φυσικών προσώπων και οι 32 συμβόλαια επιχειρήσεων.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της ομάδας εργασίας Cyber Insurance της ΕΑΕΕ, τα στοιχεία των ασφαλιστικών εταιρειών δεν αποτυπώνουν το σύνολο των κυβερνοεπιθέσεων που εκδηλώνονται στην αγορά. Αφορούν αποκλειστικά ασφαλισμένα συστήματα και, επομένως, καταγράφουν μόνο τις ζημιές για τις οποίες υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη, όχι το σύνολο των περιστατικών που μπορεί να πλήττουν την οικονομία.
Σύμφωνα με την έρευνα, η μέση συχνότητα ζημιών το 2025 διαμορφώθηκε σε 0,16% στο σύνολο των ασφαλίσεων Cyber, σε 0,16% για τα συμβόλαια φυσικών προσώπων και σε 1,16% για τα συμβόλαια επιχειρήσεων.
Αντίστοιχα, η μέση ζημία υπολογίστηκε σε 1.112 ευρώ στο σύνολο των ασφαλίσεων, σε 472 ευρώ για τα φυσικά πρόσωπα και σε 13.531 ευρώ για τις επιχειρήσεις.
Η ΕΑΕΕ διευκρινίζει ότι οι συγκεκριμένοι δείκτες βασίζονται στα διαθέσιμα στοιχεία και ενδέχεται να μεταβληθούν, καθώς δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί το τελικό κόστος όλων των ζημιών.
Ηλεκτρονικές αγορές, phishing και κακόβουλο λογισμικό
Η ανάλυση των ζημιών ανά αιτία, η οποία αφορά συνολικά την περίοδο 2022-2025 και τα περιστατικά για τα οποία υπήρχαν διαθέσιμα αναλυτικά στοιχεία, καταδεικνύει διαφορετική εικόνα μεταξύ φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων.
Στα συμβόλαια φυσικών προσώπων, από τις 75 ζημιές που αναλύθηκαν, οι 61 αφορούσαν ηλεκτρονικές αγορές, ποσοστό 81,3%. Τρεις ζημιές συνδέονταν με περιστατικά spoofing και phishing, δύο με κακόβουλο λογισμικό και εννέα με άλλες αιτίες.
Στα συμβόλαια επιχειρήσεων, από τις οκτώ ζημιές που αναλύθηκαν, οι πέντε αφορούσαν κακόβουλο λογισμικό και οι τρεις spoofing και phishing.
Ως προς τις καταβολές αποζημιώσεων για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις, το 89,1% αντιστοιχούσε σε περιστατικά spoofing και phishing και το 10,9% σε περιστατικά κακόβουλου λογισμικού.
Τι καλύπτει η ασφάλιση κυβερνοκινδύνων
Σύμφωνα με τους οδηγούς της ΕΑΕΕ, τα ασφαλιστήρια Cyber μπορούν, ανάλογα με τους ειδικούς όρους κάθε σύμβασης, να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα οικονομικών συνεπειών από κυβερνοεπιθέσεις.
Στις ενδεικτικές καλύψεις περιλαμβάνονται η αποκατάσταση ή ανάκτηση δεδομένων, η επαναφορά πληροφοριακών συστημάτων και λογισμικού, τα έξοδα εξειδικευμένων τεχνικών και νομικών συμβούλων, η διαχείριση περιστατικών παραβίασης δεδομένων, η ενημέρωση των πελατών και η αποκατάσταση της εταιρικής φήμης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κάλυψη απώλειας κερδών λόγω διακοπής εργασιών. Εάν μια κυβερνοεπίθεση οδηγήσει σε προσωρινή αδυναμία λειτουργίας μιας επιχείρησης, το ασφαλιστήριο μπορεί να προβλέπει αποζημίωση για τα διαφυγόντα λειτουργικά κέρδη, τις σταθερές δαπάνες που εξακολουθούν να υφίστανται κατά τη διάρκεια της διακοπής, καθώς και τα πρόσθετα έξοδα που απαιτούνται για την ταχύτερη επαναφορά της δραστηριότητας.
Σε ένα από τα παραδείγματα που παραθέτει η ΕΑΕΕ στον οδηγό της, εμπορική εταιρεία δέχεται κυβερνοεπίθεση, κατά την οποία κρυπτογραφείται μεγάλο μέρος του Data Center της. Ως αποτέλεσμα, τα ηλεκτρονικά συστήματα τίθενται εκτός λειτουργίας και η επιχείρηση αδυνατεί να εξυπηρετήσει τους πελάτες της τόσο μέσω του ηλεκτρονικού καταστήματος όσο και από τα φυσικά καταστήματα.
Στο συγκεκριμένο σενάριο, η ασφαλιστική εταιρεία μπορεί να συνδράμει, μέσω εξειδικευμένων συμβούλων, στη διαχείριση του περιστατικού, στην αποκατάσταση των αρχείων και των συστημάτων και στην επαναλειτουργία της επιχείρησης.
Οι εξαιρέσεις και ο «σιωπηρός κυβερνοκίνδυνος»
Μια ιδιαίτερη διάσταση που αναλύεται στους οδηγούς της ΕΑΕΕ είναι ο λεγόμενος «σιωπηρός κυβερνοκίνδυνος» (Silent Cyber). Ο όρος περιγράφει την πιθανότητα μια κυβερνοεπίθεση να προκαλέσει ζημιά η οποία δεν καλύπτεται ούτε εξαιρείται ρητά από ένα παραδοσιακό ασφαλιστήριο περιουσίας ή αστικής ευθύνης.
Η ΕΑΕΕ παραθέτει ως παράδειγμα την περίπτωση κατά την οποία κακόβουλο λογισμικό επηρεάζει τα δεδομένα ενός προγραμματιζόμενου μηχανήματος και προκαλεί πυρκαγιά σε μονάδα παραγωγής. Το ζήτημα που τίθεται είναι εάν η ζημιά καλύπτεται από το ασφαλιστήριο περιουσίας, δεδομένου ότι η αιτία της συνδέεται με κυβερνοεπίθεση.
Στους οδηγούς επισημαίνεται επίσης ότι οι σωματικές βλάβες και οι υλικές ζημιές μπορεί να εξαιρούνται από τα ασφαλιστήρια Cyber και να αποτελούν αντικείμενο άλλων ασφαλιστικών καλύψεων. Για τον λόγο αυτό, η έκταση της προστασίας εξαρτάται από τους όρους και τις εξαιρέσεις κάθε συμβολαίου.
Πώς προετοιμάζεται η ασφαλιστική αγορά
Αναφερόμενος στην προετοιμασία του ασφαλιστικού κλάδου για την αύξηση των κυβερνοκινδύνων, ο κ. Βούλγαρης σημειώνει ότι οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις εργάζονται εδώ και χρόνια προς αυτή την κατεύθυνση.
«Στην ασφαλιστική αγορά προετοιμαζόμαστε εδώ και χρόνια για την αύξηση τέτοιων φαινομένων. Υπολογίζονται τα αναγκαία κεφάλαια, υπάρχουν σχετικές προβλέψεις στις αναλογιστικές μελέτες, ενώ και τα ασφαλιστήρια συμβόλαια έχουν γίνει πολύ σαφή ως προς τις καλύψεις και τις ρητές εξαιρέσεις τους. Μετά την περίοδο της καραντίνας, η αγορά είναι προετοιμασμένη», αναφέρει.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει και σε νομοθετικό επίπεδο το πλαίσιο προστασίας από κυβερνοκινδύνους.
Σε ό,τι αφορά την ελληνική επιχειρηματική αγορά, ο κ. Βούλγαρης σημειώνει ότι οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα βρίσκονται σε χαμηλότερο επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης σε σύγκριση με μεγάλους ευρωπαϊκούς ομίλους. Για τον λόγο αυτό, κατά την εκτίμησή του, οι κυβερνοεπιθέσεις που έχουν αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα δεν είναι της ίδιας κλίμακας με περιστατικά που έχουν καταγραφεί σε μεγάλες επιχειρήσεις του εξωτερικού.
Ωστόσο, όπως τονίζει, η αγορά μεταβάλλεται με ταχείς ρυθμούς και η προστασία έναντι των κυβερνοκινδύνων καθίσταται ολοένα πιο αναγκαία για τις επιχειρήσεις.
Οι αποζημιώσεις το 2025
Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΑΕΕ, οι πληρωθείσες αποζημιώσεις για ασφαλίσεις Cyber ανήλθαν σε 263.723 ευρώ το 2025, έναντι 392.976 ευρώ το 2024, σημειώνοντας μείωση 32,9%.
Αντίθετα, το απόθεμα των εκκρεμών ζημιών αυξήθηκε κατά 21,7% και διαμορφώθηκε σε 462.667 ευρώ, από 380.244 ευρώ το 2024.
Η ΕΑΕΕ διευκρινίζει ότι τα στοιχεία αφορούν τις οκτώ ασφαλιστικές επιχειρήσεις που συμμετείχαν στην έρευνα και βασίζονται στην πληροφόρηση που ήταν διαθέσιμη κατά τον χρόνο σύνταξής της. Τα ποσά των ζημιών και των αποζημιώσεων αποτελούν εκτιμήσεις, καθώς η τελική εικόνα διαμορφώνεται σε βάθος χρόνου, ανάλογα με την εξέλιξη των ασφαλιστικών απαιτήσεων.