Το φιλόδοξο όνειρο της Διαστημικής Υπηρεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου για τη δημιουργία μιας πυρηνικής βάσης στη Σελήνη έχει ατονήσει. Μετά τη λήξη της κρατικής χρηματοδότησης, η κατασκευάστρια εταιρεία Rolls-Royce έχει αναβάλει επ’ αόριστον την κατασκευή του σεληνιακού μικροαντιδραστήρα. Παρά το γεγονός ότι έλαβε χρηματοδότηση 9 εκατομμυρίων λιρών με ορίζοντα εκτόξευσης στη Σελήνη το 2029, το έργο βρίσκεται επί του παρόντος σε στασιμότητα λόγω έλλειψης συνεργατών εκτόξευσης.
Η τεχνολογία που αναπτύσσει η Rolls-Royce θεωρείται κρίσιμη για τον μακροπρόθεσμο εποικισμό της Σελήνης, επειδή η ηλιακή ενέργεια δεν λειτουργεί κατά τη διάρκεια των 14 ημερών σεληνιακών νυχτών. Η ηλιακή ενέργεια δεν είναι εφικτή όταν η Σελήνη σκοτεινιάζει για δύο εβδομάδες. Η πυρηνική σχάση είναι ο μόνος αξιόπιστος τρόπος για να διατηρούνται τα φώτα αναμμένα και οι θερμαντήρες σε λειτουργία. Ο μικροαντιδραστήρας σχεδιάστηκε για να παράγει 100 kW ενέργειας – αρκετή για δεκάδες σπίτια στη Σελήνη.
Σεληνιακά όνειρα «θερινής νυκτός»
Το έργο, που ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια με υψηλές προσδοκίες, προωθήθηκε από τη Διαστημική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου και τον τότε Υπουργό Τεχνολογίας George Freeman ως ένα ζωτικό βήμα προς μια μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη. Το πρότζεκτ έχει διπλό σκοπό, αφενός την εδραίωση του Ηνωμένου Βασιλείου στις «επιστήμες αιχμής» και τη δημιουργία εγχώριων θέσεων εργασίας, αφετέρου την παροχή νέων χρήσιμων επιστημονικών δεδομένων τόσο για την εξερεύνηση του διαστήματος όσο και για τη ζωή στη γη. Η εταιρεία φέρεται να είναι έτοιμη να επαναλάβει τις εργασίες, αλλά η έλλειψη συνεργατών εκτόξευσης έχει αφήσει το πρόγραμμα σε εκκρεμότητα.
Εν τω μεταξύ, ο πρόεδρος Τραμπ έχει στραφεί επιθετικά προς μια πολιτική «Πρώτα η Αμερική στη Σελήνη». Ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε ένα προεδρικό διάταγμα τον Δεκέμβριο του 2025, με τίτλο «Διασφάλιση της Αμερικανικής Διαστημικής Υπεροχής», το οποίο προωθεί την ανάπτυξη ενός πυρηνικού αντιδραστήρα στη Σελήνη έως το 2030. «Η NASA και το Υπουργείο Ενέργειας σχεδιάζουν την ανάπτυξη ενός συστήματος επιφανειακής ενέργειας σχάσης ικανού να παράγει ασφαλή, αποτελεσματική και άφθονη ηλεκτρική ενέργεια που θα μπορεί να λειτουργεί για χρόνια χωρίς την ανάγκη ανεφοδιασμού», δήλωσε η NASA. Αυτή η πρωτοβουλία, μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη δημιουργία ενός μόνιμου σεληνιακού σταθμού, έχει σχεδιαστεί για να εξασφαλίσει την κυριαρχία των ΗΠΑ στο διάστημα ενάντια σε ανταγωνιστές όπως η Κίνα.
Ωστόσο, το πρόγραμμα αποκλείει διεθνείς παίκτες όπως η Rolls-Royce, καθώς η NASA και το Υπουργείο Ενέργειας έχουν περιορίσει την υποβολή προσφορών σε εγχώριες αμερικανικές εταιρείες για να διασφαλίσουν την εθνική ασφάλεια και τη βιομηχανική πρωτοπορία.
Μάχη με τις σεληνιακές νύχτες
Η πυρηνική ενέργεια χρησιμεύει ως εργαλείο επιβίωσης στη Σελήνη. Μια μόνο νύχτα στη Σελήνη διαρκεί 14 γήινες ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι θερμοκρασίες πέφτουν στους -130°C και τα ηλιακά πάνελ αποδεικνύονται ανώφελα. Χωρίς πυρηνική ενέργεια, μια σεληνιακή βάση είναι απλώς ένας «παγωμένος τάφος». Θα μπορούσε να παρέχει μια σταθερή, παντοτινά ενεργή πηγή ενέργειας. Οι αντιδραστήρες μπορούν να αντέξουν τις κατακόρυφες θερμοκρασίες και να τροφοδοτήσουν ζωτικές εξορυκτικές εργασίες σε «ψυχρές παγίδες» – μόνιμα σκιασμένους κρατήρες που περιέχουν παγωμένο νερό. Συγκριτικά, τα ηλιακά πάνελ απαιτούν απίστευτες ποσότητες αποθήκευσης μπαταρίας για να επιβιώσουν δύο εβδομάδες σκότους.
Ο σχεδιασμός της Rolls-Royce περιέγραφε μία απόλυτη μπαταρία εκτός δικτύου, ικανή να τροφοδοτήσει δεκάδες σπίτια ή έναν πολυσύχναστο ερευνητικό σταθμό κατά τη διάρκεια του μεγάλου, σκοτεινού σεληνιακού παγετού. Παρόλο που το κύριο έργο του αντιδραστήρα έχει ανασταλεί, το αμερικανικό παράρτημα της Rolls-Royce εξακολουθεί να βοηθά τη NASA να κατασκευάσει έναν ειδικό «μετατροπέα» που μετατρέπει την πυρηνική θερμότητα σε χρησιμοποιήσιμη ηλεκτρική ενέργεια για μελλοντικές βάσεις στη Σελήνη. Πρόσφατες εντάσεις προέκυψαν αφότου η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου επέλεξε την Rolls-Royce έναντι των αμερικανικών ανταγωνιστών για τις εγχώριες συμβάσεις Μικρών Αρθρωτών Αντιδραστήρων (SMR), κάτι που Αμερικανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν «εξαιρετικά απογοητευτικό».
Προς το παρόν, οι σεληνιακές φιλοδοξίες του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν παγώσει, περιμένοντας ένα θερμότερο πολιτικό κλίμα ή έναν εταίρο με πιο εύπορες τσέπες. Εν τω μεταξύ, άλλα έθνη, όπως η Ρωσία, εργάζονται ενεργά για την ανάπτυξη ενός πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής στη Σελήνη, όπως αναφέρει δημοσίευμα του ιστότοπου Interesting Engineering.