Κάποτε το «μαζί» μετριόταν σε ώρες στον καναπέ και σε ιστορίες πριν τον ύπνο. Σήμερα, όλο και συχνότερα περνά μέσα από οθόνες, εφαρμογές και συσκευές που μπαίνουν αθόρυβα στην καθημερινότητα του σπιτιού.
Και, όπως δείχνει διεθνής έρευνα του κέντρου έρευνας αγοράς της Kaspersky, η επόμενη δεκαετία δεν θα φέρει απλώς περισσότερη τεχνολογία, θα φέρει άλλους κανόνες για το τι σημαίνει «κοινός χρόνος»: το 81% των συμμετεχόντων στην έρευνα, θεωρεί ότι η ψηφιακότητα θα αλλάξει ριζικά τις κοινές οικογενειακές δραστηριότητες, ενώ ήδη περιγράφονται εικόνες όπως παραμύθια πριν τον ύπνο με AI, ψηφιακά κατοικίδια, εορτασμοί σε βιντεοκλήσεις, ακόμη και οικιακά ρομπότ που αντιμετωπίζονται σαν μέλη της οικογένειας.
Το στοίχημα, όπως επισημαίνεται, είναι αυτά τα νέα «μαζί» να χτιστούν με ασφάλεια και ιδιωτικότητα, γιατί κάθε νέα συνδεδεμένη συσκευή ανοίγει και μια νέα πόρτα που κάποιος μπορεί να δοκιμάσει να παραβιάσει.
Ο χρόνος μπροστά στην οθόνη είναι χρόνος με την οικογένεια – αλλά όχι χωρίς κινδύνους
Σχεδόν οι μισοί (48%) από τους συμμετέχοντες στην έρευνα πιστεύουν ότι η ανάγνωση παραμυθιών γραμμένων από AI πριν τον ύπνο των παιδιών θα αποτελεί σύνηθες φαινόμενο, ποσοστό που αυξάνεται στο 53% μεταξύ των ηλικιών 18–34. Σήμερα, εφαρμογές και «έξυπνες» συσκευές προσφέρουν ιστορίες που τις αφηγείται η ΑΙ, με χαρακτήρες στους οποίους μπορείς να επέμβεις και δυνατότητες εναλλακτικών εξελίξεων στην πλοκή. Για τους πολυάσχολους γονείς, αυτό αποτελεί ένα νέο βοηθητικό εργαλείο, ενώ για το παιδί, έναν διαδραστικό αφηγητή με απεριόριστη υπομονή.
Την ίδια στιγμή, με το 31% των οικογενειών να προβλέπει ότι τα παιδιά θα προτιμούν ψηφιακά κατοικίδια αντί για αληθινά, φαίνεται πως ο «καλύτερος φίλος του ανθρώπου» μόλις απέκτησε την πρώτη του αναβάθμιση.
Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι, παρόλο που η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να εμπλουτίσει τη ζωή ενός παιδιού, οι γονείς πρέπει να παραμένουν σε εγρήγορση. Όταν τα παιδιά αλληλεπιδρούν με την AI, είτε για ψυχαγωγία είτε για μάθηση, οι γονείς οφείλουν να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα. Είναι σημαντικό να επιλέγονται υπηρεσίες με ισχυρές πολιτικές απορρήτου, που δεν αποθηκεύουν ούτε κάνουν κακή χρήση των προσωπικών δεδομένων ή των φωνητικών αλληλεπιδράσεων των παιδιών, και να ενισχύεται ο έλεγχος με ψηφιακά εργαλεία γονικού ελέγχου, όπως το Kaspersky Safe Kids, για τον περιορισμό του περιεχομένου και τον μετριασμό στον χρόνο που χρησιμοποιείται η οθόνη.
Θα ήταν σκόπιμο οι γονείς να αντιμετωπίζουν τις αλληλεπιδράσεις με την AI ως μια νέα ψηφιακή παιδική χαρά, όπου μπορούν να χρησιμοποιούν γονικούς ελέγχους για να περιορίζουν τη διάρκεια χρήσης, αλλά και να επιλέγουν πλατφόρμες αφήγησης ιστοριών με AI που έχουν ελέγξει οι ίδιοι κι είναι κατάλληλες για την ηλικία των παιδιών τους. Το σημαντικότερο, όμως, είναι να διατηρούν με τα παιδιά έναν ανοιχτό διάλογο για το τι είναι αυτές οι ιστορίες και πώς δημιουργούνται. Είναι χρήσιμο να εξηγούν σε εκείνα ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εργαλείο και όχι φίλος μας και να τα ενθαρρύνουν να αναφέρουν οποιαδήποτε περίεργη ή δυσάρεστη αλληλεπίδραση, όπως ακριβώς θα έκαναν και στον φυσικό κόσμο.
Το βασικό είναι να διασφαλιστεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη συμπληρώνει την ανθρώπινη επαφή και δεν αντικαθιστά τη θαλπωρή της φωνής ενός γονέα.
Σβήνοντας τα ψηφιακά κεράκια
Ένα ακόμη 43% προβλέπει ότι οι οικογενειακοί εορτασμοί που θα γίνονται σε περιβάλλον βιντεοκλήσης θα είναι κάτι σύνηθες και όχι η εξαίρεση – μια τάση που επιταχύνθηκε από τις πρόσφατες παγκόσμιες εξελίξεις, αλλά πλέον θεωρείται καθιερωμένη πρακτική για οικογένειες που ζουν σε απόσταση. Την ίδια στιγμή, ένα τολμηρό 26% μπορεί να φανταστεί οικογενειακές διακοπές εξ ολοκλήρου σε εικονική πραγματικότητα. Αυτό μοιάζει με σενάριο επιστημονικής φαντασίας· ωστόσο, πριν από δέκα χρόνια, το είδος της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται σήμερα δεν ήταν ευρέως αναμενόμενο.
Αυτή η αποσπασματική εικόνα αναδεικνύει ότι το μέλλον της ψηφιακής οικογενειακής δραστηριότητας δεν θα έρθει σαν ενιαίο κύμα, αλλά ως μια σειρά ενσωματώσεων, διαμορφωμένων από την πολιτισμική αποδοχή και τις ψηφιακές υποδομές. Για ηγέτες στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, όπως η Kaspersky, αυτό το εξελισσόμενο τοπίο δημιουργεί νέες παραμέτρους κινδύνου μέσα στον πιο προσωπικό ιδιωτικό χώρο: το «έξυπνο» σπίτι.
Χτίζοντας το ψηφιακό σπίτι για την οικογένεια του μέλλοντος
Εξίσου εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι το 43% των ερωτηθέντων προβλέπει πως τα οικιακά ρομπότ θα αντιμετωπίζονται ως μέλη της οικογένειας. Καθώς θα αφήνουμε πίσω μας τους προσωπικούς βοηθούς που ενεργοποιούνται με φωνητική μέθοδο ή τις αυτόνομες ηλεκτρικές σκούπες, θα προκύψουν ρομποτικοί σύντροφοι με τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν εκπαιδευτική υποστήριξη, να παίζουν παιχνίδια ή να παρέχουν συντροφιά.
Στα μάτια των χάκερ, ωστόσο, κάθε νέα συσκευή – από ένα headset εικονικής πραγματικότητας μέχρι μια ρομποτική νταντά – αποτελεί ένα πιθανό σημείο παραβίασης. Για να διασφαλίσετε την προστασία σας, αλλάξτε άμεσα τους προεπιλεγμένους κωδικούς πρόσβασης, φροντίστε όλες οι συσκευές να ενημερώνουν τακτικά το λογισμικό τους και διαχωρίστε το οικιακό σας δίκτυο.
Καθώς τα ρομπότ, η τεχνητή νοημοσύνη και οι συσκευές εικονικής πραγματικότητας γίνονται μέρος της οικογένειας, η ασφάλεια πρέπει είναι θεμελιώδης κι όχι μια σκέψη της τελευταίας στιγμής.
Ο ραγδαίος ρυθμός εξέλιξης της τεχνολογίας δεν διασπά την οικογένεια, αλλά επαναπροσδιορίζει τις κοινές εμπειρίες των μελών της. Στο μέλλον, όπως το αντιλαμβάνεται η πλειονότητα των ανθρώπων παγκοσμίως, οι ψηφιακές και οι φυσικές εμπειρίες θα συνδυάζονται για να δημιουργήσουν νέες μορφές συντροφικότητας: από έναν παππού ή μια γιαγιά που συμμετέχει σε ένα πάρτι γενεθλίων μέσω ολογράμματος έως το παιδί που φροντίζει ένα ψηφιακό κατοικίδιο μαζί με το αδελφάκι του στην άλλη άκρη του κόσμου. Η πρόκληση – και ταυτόχρονα η ευκαιρία – βρίσκεται στη συνειδητή δημιουργία ασφαλών ψηφιακών περιβαλλόντων, έχοντας ως προτεραιότητα ότι πρόκειται για ασφαλή εργαλεία, με σεβασμό προς τους χρήστες, τα οποία, τελικά, μας φέρνουν πιο κοντά.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Έρευνας Αγοράς της Kaspersky τον Νοέμβριο του 2025. Στην έρευνα συμμετείχαν 3.000 άτομα από 15 χώρες (Αργεντινή, Χιλή, Κίνα, Γερμανία, Ινδία, Ινδονησία, Ιταλία, Μαλαισία, Μεξικό, Σαουδική Αραβία, Νότια Αφρική, Ισπανία, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα).