Με φόντο τη διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση για ψηφιακές υποδομές, αλλά και τη στρατηγική επιδίωξη της Ελλάδας να εδραιωθεί ως περιφερειακός κόμβος τεχνολογίας και δεδομένων, οι διαδικασίες για επενδύσεις μεγάλης κλίμακας στον τομέα των κέντρων δεδομένων αρχίζουν να επιταχύνονται. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα ακόμη βήμα καταγράφεται στην Ανατολική Αττική, καθώς προσφάτως η Περιφέρεια Αττικής έδωσε το «πράσινο φως» για την ανάπτυξη ενός μεγάλου data center.
Ειδικότερα, το Περιφερειακό Συμβούλιο γνωμοδότησε θετικά επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ενός έργου αρχικού προϋπολογισμού περίπου 300 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για το Data Center Olive, το οποίο χωροθετείται σε έκταση 62,3 στρεμμάτων στον Δήμο Σπάτων – Αρτέμιδος και αναπτύσσεται από την εταιρεία «ΓΚΡΕΚΟ ΜΙ».
Η λειτουργία του δεν αντιμετωπίζεται ως απομονωμένη υποδομή, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα εγκαταστάσεων που θα συγκροτήσουν το ελληνικό «οικοσύστημα» data centers, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων. Την ίδια στιγμή, στην ευρύτερη περιοχή καταγράφονται και άλλες αντίστοιχες επενδύσεις, σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης.
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη μελέτη που πέρασε από τον έλεγχο της Περιφέρειας Αττικής, το συνολικό επενδυτικό ενδιαφέρον για τα data centers στην Αττική προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας με σαφήνεια το έντονο ενδιαφέρον διεθνών τεχνολογικών κολοσσών για επενδύσεις στη χώρα.
Οι επενδύσεις στην Ανατολική Αττική
Σε αυτό το ταχύτατα αναπτυσσόμενο τοπίο, ξεχωρίζει και η επένδυση του κέντρου δεδομένων Hermes – B της γαλλικής DATA4 στην Παιανία, η οποία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο ανάπτυξης data centers στην Ανατολική Αττική. Πρόκειται για επένδυση ύψους 300 εκατ. ευρώ, η οποία, στη δεύτερη φάση της, θα μπορούσε να φτάσει τα 500 εκατ. ευρώ. Το έργο αναπτύσσεται σε έκταση άνω των 75 στρεμμάτων και προβλέπει τη δημιουργία τριών κέντρων δεδομένων συνολικής ισχύος 90 μεγαβάτ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης έως τις αρχές του 2027.
Την ίδια ώρα, σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται και η επένδυση του κέντρου δεδομένων της Microsoft, η οποία προωθείται εντός του Επιχειρηματικού Πάρκου «Πέτρα Γυαλού – Βούλια – Προκαλήσι» του Δήμου Σπάτων – Αρτέμιδος. Το έργο εντάσσεται στο επενδυτικό σχέδιο «Investment In Data Centers In Greece» του εγκεκριμένου Ειδικού Σχεδίου Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης (ΕΣΧΑΣΕ). Το συγκεκριμένο data center θα αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου συμπλέγματος συνολικής έκτασης περίπου 85 στρεμμάτων, το οποίο σχεδιάζει η Microsoft στην Ανατολική Αττική, με συνολική ισχύ 25 MW και στόχο ολοκλήρωσης το 2028.
Στο ίδιο γεωγραφικό τόξο χωροθετούνται και άλλες σημαντικές επενδύσεις στον κλάδο, όπως το “Data in Scale” της κοινοπραξίας που αποτελείται από την αραβικών συμφερόντων DAMAC (55%) και τη ΔΕΗ (45%). Η πρώτη φάση της επένδυσης, ύψους 150 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνει υποδομή ισχύος 12,5 MW, με προοπτική επέκτασης στα 25 MW. Στην Αττική δραστηριοποιείται επίσης η αμερικανική Digital Realty, η οποία διαθέτει ήδη τρία κέντρα δεδομένων στην Αττική και ένα ακόμη στην Κρήτη.
Η ενεργειακή πρόκληση των data centers
Ωστόσο, αυτή η εκρηκτική εξάπλωση των data centers, σε συνδυασμό με την ταχεία διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης και της ψηφιακής οικονομίας, δημιουργεί πρωτόγνωρες απαιτήσεις σε ηλεκτρική ενέργεια. Σήμερα, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς data centers στη χώρα εκτιμάται σε λίγες δεκάδες μεγαβάτ. Παρ’ όλα αυτά, εφόσον υλοποιηθούν τα επενδυτικά σχέδια που βρίσκονται σε εξέλιξη ή στα σκαριά, η δυναμικότητα αυτή αναμένεται να πολλαπλασιαστεί, ξεπερνώντας πριν το τέλος της δεκαετίας το 1 GW.
«Πίσω από τον μετρητή»: η στρατηγική απάντηση
Μπροστά σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, το μεγάλο στοίχημα είναι η προσαρμογή χωρίς να επιβαρυνθεί περαιτέρω το ήδη πιεσμένο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας. Προς αυτή την κατεύθυνση, το ενεργειακό επιτελείο της κυβέρνησης προκρίνει την ανάπτυξη μεγάλων, ενεργειακά αυτόνομων υποδομών, οι οποίες θα λειτουργούν «πίσω από τον μετρητή», όπως η σχεδιαζόμενη επένδυση της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία.
Εκεί, η ΔΕΗ προχωρά στον σχεδιασμό ενός Mega Data Center ισχύος 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης σε Giga Data Center ισχύος 1.000 MW. Το έργο προβλέπεται να καλύπτει τις ενεργειακές του ανάγκες μέσω τοπικής παραγωγής καθαρής ενέργειας, χωρίς άμεση εξάρτηση από το εθνικό σύστημα ηλεκτροδότησης. Ήδη, η επιχείρηση βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με hyperscalers, καθώς για να προχωρήσει η επένδυση θα πρέπει να έχει προηγηθεί η υπογραφή δεσμευτικής συμφωνίας.
Το βασικό πλεονέκτημα της προσέγγισης «πίσω από τον μετρητή» έγκειται στο γεγονός ότι δεν επιβαρύνει το εθνικό σύστημα ηλεκτροδότησης, καθώς δεν απαιτεί την κατασκευή νέων γραμμών, υποσταθμών ή δαπανηρών αναβαθμίσεων. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα αξιοποίησης της πλεονάζουσας πράσινης ενέργειας, η οποία σήμερα συχνά περικόπτεται λόγω περιορισμών του δικτύου.
Η υδροβόρα διάσταση των data centers
Πέραν όμως της υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης, τα data centers είναι και ιδιαιτέρως υδροβόρα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΥΔΑΠ σχεδιάζει, μέσω του μεγάλου έργου αναβάθμισης της Ψυτάλλειας «Ψυτάλλεια 3.0», να παράγει σημαντικές ποσότητες ανακυκλωμένου νερού για βιομηχανική χρήση. Ένα μεγάλο data center μπορεί να καταναλώνει από εκατοντάδες χιλιάδες έως και εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως, ιδίως σε θερμά κλίματα όπως της Ελλάδας, καθώς το νερό χρησιμοποιείται κυρίως για την ψύξη των servers μέσω πύργων ψύξης και εξατμιστικών συστημάτων.
Αντιδράσεις και προσφυγές στο ΣτΕ
Σε κάθε περίπτωση, η ανάπτυξη των data centers δεν εξελίσσεται χωρίς εντάσεις. Οι μεγάλες προκλήσεις που συνοδεύουν την εγκατάστασή τους έχουν ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες. Κάτοικοι και φορείς από την Ανατολική Αττική έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με βασικό αίτημα την εκπόνηση συνδυαστικών μελετών για τις σωρευτικές επιπτώσεις των προγραμματισμένων εγκαταστάσεων, καθώς και την αποτίμηση της φέρουσας ικανότητας της ευρύτερης περιοχής. Παράλληλα, εκφράζουν ανησυχίες για συνεχή θόρυβο, επιβάρυνση του μικροκλίματος, αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και υδάτων, αλλά και για αποσπασματικές αδειοδοτήσεις που, όπως υποστηρίζουν, παρακάμπτουν τη θεσμική διαβούλευση και υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής.