Η ραγδαία ανάπτυξη της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης μεταβάλλει με ταχύτητα τον τρόπο παραγωγής και διάθεσης πολιτιστικού περιεχομένου, επαναφέροντας στο προσκήνιο θεμελιώδη ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων, διαφάνειας και θεσμικής προστασίας της ανθρώπινης δημιουργίας. Σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για τα όρια και τους κανόνες χρήσης της AI αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τα μέσα και τους δημιουργούς.
Μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο που διοργάνωσε η Ένωση Ιδιοκτητών Ιδιωτικών Ραδιοφωνικών Σταθμών Αττικής-Ε.Ι.Ι.Ρ.Α με θέμα «All Things Radio 2026», η διευθύντρια Επικοινωνίας και Διεθνών Σχέσεων της AUTODIA – Αυτοδιαχείριση, Ηλιάννα Αντωνίου, ανέπτυξε τις θέσεις των πνευματικών δημιουργών για τη σχέση μουσικού περιεχομένου και Τεχνητής Νοημοσύνης, θέτοντας τα πνευματικά δικαιώματα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Όπως επισήμανε, η δημιουργική κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή πρόκληση, καθώς ανθρώπινα έργα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση συστημάτων παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης χωρίς τη συναίνεση των δημιουργών και χωρίς αμοιβή. Πρόκειται, όπως τόνισε, για πρακτικές που συνιστούν κλοπή και αθέμιτο ανταγωνισμό, οδηγώντας σε έναν ιδιότυπο κανιβαλισμό της ίδιας της δημιουργικής εργασίας.
Η μαζική παραγωγή καλλιτεχνικών προϊόντων από συστήματα AI, συχνά ως πιστές απομιμήσεις ανθρώπινων έργων, εισέρχεται στην ίδια αγορά από την οποία βιοπορίζεται ο φυσικός δημιουργός. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή υποκατάσταση της ανθρώπινης δημιουργικότητας, με σοβαρές συνέπειες για τα έσοδα και το επαγγελματικό μέλλον συνθετών, τραγουδοποιών και άλλων δημιουργών. Όπως ανέφερε, οι απώλειες εσόδων που εκτιμώνται για τους δημιουργούς ενδέχεται να κυμανθούν από 40% έως 60%, ιδίως σε τομείς όπως το streaming και οι οπτικοακουστικές παραγωγές.
Η κ. Αντωνίου, σύμφωνα με όσα μεταδίδει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, υπενθύμισε ότι, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, μόνο ο άνθρωπος αναγνωρίζεται ως πνευματικός δημιουργός ενός έργου και μόνο τότε γεννώνται πνευματικά δικαιώματα. Παρ’ όλα αυτά, στην πράξη γίνεται ολοένα και δυσκολότερη η διάκριση μεταξύ ανθρώπινων και τεχνητών μουσικών έργων, καθώς το περιεχόμενο που παράγεται από AI συχνά δεν επισημαίνεται ως τέτοιο. Το ζήτημα της διαφάνειας αναδεικνύεται έτσι σε κρίσιμο αίτημα τόσο για τους δημιουργούς όσο και για το κοινό.
Κατέβηκαν από πλατφόρμες πάνω από 13,4 εκατ. μουσικά κομμάτια που είχαν παραχθεί εξ ολοκλήρου από ΤΝ
Στο σημείο αυτό η παρέμβασή της συνοδεύτηκε από συγκεκριμένα δεδομένα. Σύμφωνα με έρευνες που επικαλέστηκε (AUTODIA-ALCO και Deezer-Ipsos), η συντριπτική πλειοψηφία των ακροατών δηλώνει ότι θέλει να γνωρίζει αν το τραγούδι που ακούει έχει παραχθεί από Τεχνητή Νοημοσύνη ή από ανθρώπινο δημιουργό. Η γνώση αυτή επιτρέπει στον ακροατή να αναζητήσει τον δημιουργό πίσω από το έργο, να συνδεθεί μαζί του ή, εφόσον το επιθυμεί, να επιλέξει να προσπεράσει περιεχόμενο που έχει παραχθεί εξ ολοκλήρου από AI. Το αίτημα για διαφάνεια και δικαιοσύνη υπέρ των καλλιτεχνών καταγράφεται, έτσι, ως σαφής κοινωνική απαίτηση.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στα μεγέθη της παραγωγής μουσικού περιεχομένου από AI. Όπως ανέφερε η κ. Αντωνίου, μόνο μέσα στο 2025 εντοπίστηκαν και κατέβηκαν από πλατφόρμες streaming πάνω από 13,4 εκατομμύρια μουσικά κομμάτια που είχαν παραχθεί εξ ολοκλήρου από Τεχνητή Νοημοσύνη, με ειδική σήμανση. Ο ρυθμός μεταφορτώσεων φτάνει περίπου τις 60.000 νέες AI συνθέσεις την ημέρα, στοιχείο που αποτυπώνει τη μαζικότητα και την ταχύτητα με την οποία το φαινόμενο εισέρχεται στην αγορά.
Τα στοιχεία αυτά, όπως υπογράμμισε, δεν είναι ουδέτερα για τον πολιτιστικό και δημιουργικό κλάδο. Η υποκατάσταση της ανθρώπινης δημιουργικότητας από περιεχόμενο μαζικής παραγωγής AI απειλεί τη βιωσιμότητα επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται σε έναν κλάδο με ουσιαστική οικονομική και κοινωνική συμβολή. Ο πολιτιστικός και δημιουργικός τομέας συνεισφέρει περίπου 4% στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ και απασχολεί περίπου 8,5 εκατομμύρια εργαζόμενους σε όλη την Ευρώπη. Η αποδυνάμωσή του επηρεάζει όχι μόνο τους δημιουργούς, αλλά μια ευρύτερη αλυσίδα επαγγελμάτων και δραστηριοτήτων που συνδέονται με τον πολιτισμό και τα μέσα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κ. Αντωνίου ανέδειξε τον ρόλο του ραδιοφώνου ως μέσου που εξακολουθεί να βασίζεται στην ανθρώπινη σύνδεση, την εμπιστοσύνη και τη ζωντανή αλληλεπίδραση με τον ακροατή. Η προσωπική επιλογή μουσικής, η φωνή του παραγωγού, το σχόλιο, η ανάλυση, το χιούμορ και η ενσυναίσθηση παραμένουν στοιχεία που δεν μπορούν να υποκατασταθούν από αλγορίθμους. Το ραδιόφωνο λειτουργεί ως φορέας της γλώσσας, του τραγουδιού και της μουσικής ως βιωμένης εμπειρίας και όχι ως απλού συνόλου δεδομένων.
Η παρέμβασή της κατέληξε στο μήνυμα ότι οι πνευματικοί δημιουργοί δεν είναι απέναντι στην καινοτομία, αλλά υπέρ της δικαιοσύνης και της υπεύθυνης χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων και η σαφής διάκριση μεταξύ ανθρώπινης και τεχνητής δημιουργίας αποτελούν, όπως τόνισε, προϋποθέσεις για τη διατήρηση μιας ζωντανής πολιτιστικής αλυσίδας. Μιας αλυσίδας που συνδέει δημιουργούς, ραδιόφωνο και ακροατές μέσα από αυθεντικές ανθρώπινες ιστορίες και πραγματική εμπιστοσύνη.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε στη Βιβλιοθήκη της Βουλής (πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο), συγκέντρωσε πλήθος επαγγελματιών από τον χώρο της ραδιοφωνικής παραγωγής, την έρευνα αγοράς και μάρκετινγκ, τη διαφήμιση και τον σύνδεσμο διαφημιζομένων, ενώ παράλληλα φιλοξένησε θεσμικές φυσιογνωμίες και ξένους εμπειρογνώμονες της αγοράς.
Παρόντες στην εκδήλωση, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, ήταν, μεταξύ άλλων, ο Κωνσταντίνος Φωτόπουλος, πρόεδρος Ε.Ι.Ι.Ρ.Α. και ο πρόεδρος ΕΒΕΑ Ιωάννης Μπρατάκος, ενώ από πλευράς της πολιτείας, ο Παύλος Μαρινάκης, υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος και ο Δημήτρης Παπαστεργίου, υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Από πλευράς AUTODIA, παραβρέθηκαν επίσης η Γιουλίνα Μανωλάτου, επικεφαλής Μάρκετινγκ, καθώς και οι Γιώργος Σταμπόλης, δ/ντής Ψηφιακής Στρατηγικής & Επιχειρησιακής Ανάπτυξης, Δημήτρης Βαρουξής, επικεφαλής Ραδιοτηλεοπτικών Μέσων και Στάθης Παντζής, επικεφαλής Επιγραμμικών Μέσων. Τα στελέχη της AUTODIA πραγματοποίησαν επαφές με πολλούς επαγγελματίες του κλάδου και ενημέρωσαν το κοινό για τη δραστηριότητα του Οργανισμού, παρέχοντας εξειδικευμένες πληροφορίες και έντυπο ενημερωτικό υλικό.
Η AUTODIA (Αυτοδιαχείριση) είναι ο ελληνικός Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης (ΟΣΔ) που προστατεύει τα πνευματικά δικαιώματα Ελλήνων και ξένων συνθετών, στιχουργών και εκδοτών μουσικής. Εκπροσωπεί το σύνολο του ξένου ρεπερτορίου και τη συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού, έχοντας συνάψει συμβάσεις εκπροσώπησης με 85 ΟΣΔ παγκοσμίως.