- Σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, τα άτομα με περιορισμένο κοινωνικό κύκλο που στρέφονται στο AI για συντροφιά, καταγράφουν χαμηλότερα επίπεδα αίσθησης του ανήκειν.
- Οι ψυχοθεραπευτές τονίζουν ότι η απουσία διαφωνιών και πραγματικής συναισθηματικής αμοιβαιότητας καθιστά τις σχέσεις με τα chatbots «στείρες», στερώντας από τον άνθρωπο την απαραίτητη τριβή που οδηγεί στην προσωπική εξέλιξη.
- Η σταδιακή και συχνά ασυνείδητη ολίσθηση από την απλή χρήση στην εξομολόγηση, οδηγεί τους χρήστες να μοιράζονται ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα με τις εταιρείες τεχνολογίας.
Σε podcast που είχε παραστεί το περασμένο έτος, ο CEO της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, είχε επισημάνει ένα ενδιαφέρον κοινωνικό χάσμα: ο μέσος Αμερικανός έχει λιγότερους από τρεις ανθρώπους που θεωρεί πραγματικούς φίλους, την ώρα που έχει την ανάγκη για περίπου δεκαπέντε. Η λύση που πρότεινε η Σίλικον Βάλεϊ ήταν η κάλυψη αυτού του κενού μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ωστόσο, μια εκτεταμένη μελέτη του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, η οποία δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2026, έρχεται να ανατρέψει αυτό το αφήγημα. Αναλύοντας σχεδόν μισό εκατομμύριο μηνύματα από την πλατφόρμα Character.AI, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με μικρότερο κοινωνικό κύκλο εκτός διαδικτύου είχαν μεγαλύτερη τάση να χρησιμοποιούν τα chatbots αναζητώντας συντροφιά. Το αποτέλεσμα; Αυτοί οι χρήστες βίωναν πιο έντονα το αίσθημα της μοναξιάς και δήλωναν μικρότερη ικανοποίηση από τη ζωή τους. Όπως εξηγεί η Yutong Zhang, εκ των συγγραφέων της μελέτης, το AI ίσως να μην είναι η ρίζα του προβλήματος, αλλά σίγουρα δεν κάνει τους ανθρώπους πιο ευτυχισμένους.
Η απουσία της «αναγκαίας τριβής»
Η αυξανόμενη εξάρτηση από την ψηφιακή συντροφιά επιβεβαιώνεται και από έρευνα του Πανεπιστημίου Elon (Σεπτέμβριος 2026), η οποία έδειξε ότι σχεδόν το 27% των Αμερικανών χρηστών του διαδικτύου διατηρεί «σημαντικές συναισθηματικές ή κοινωνικές αλληλεπιδράσεις» με γλωσσικά μοντέλα όπως το ChatGPT και το Claude.
Σύμφωνα με την ψυχοθεραπεύτρια Samantha Hill, η τάση αυτή τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από το κοινωνικό άγχος και τη φθορά των κοινωνικών δεξιοτήτων που προκάλεσε η πανδημία. Όσο ευγενικά και επιβεβαιωτικά κι αν είναι τα chatbots, αδυνατούν να προσφέρουν τα βασικά συστατικά μιας αληθινής σχέσης: τη σωματική εγγύτητα, όπως μια αγκαλιά, και την ουσιαστική συναισθηματική αμοιβαιότητα.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο που λείπει, ωστόσο, είναι η τριβή. «Οι άνθρωποι είμαστε ακατάστατοι. Έχουμε διαφορετικές απόψεις, αξίες και πεποιθήσεις», αναφέρει η Hill. «Αυτό όμως που σε βοηθά να προοδεύσεις στη ζωή μέσω των σχέσεων, είναι η σύγκρουση, η διαφωνία και η ένταση».
Κίνδυνοι ιδιωτικότητας και θολά όρια
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους χρήστες να προσεγγίζουν τα εργαλεία αυτά γνωρίζοντας τα όριά τους. Παρότι η ανθρώπινη σύνδεση είναι ζωτικής σημασίας για την ευημερία, τα συστήματα αυτά είναι, από τη φύση τους, ανίκανα να προσφέρουν γνήσιες διαπροσωπικές σχέσεις.
Ένας επιπλέον, συχνά παραγνωρισμένος, κίνδυνος είναι αυτός της ιδιωτικότητας. Όπως τονίζει η Zhang, ό,τι εκμυστηρεύεται κανείς σε ένα ρομπότ, καταλήγει ουσιαστικά στα χέρια της εταιρείας που το διαχειρίζεται. Το πιο ανησυχητικό εύρημα της μελέτης της ομάδας της ήταν πως, ενώ πολλοί χρήστες αρνούνταν ότι ανέπτυσσαν διαπροσωπικές σχέσεις με τα bots, η ανάλυση των συνομιλιών τους αποδείκνυε το ακριβώς αντίθετο. Τα όρια συχνά ξεπερνιούνται αθόρυβα και, ακόμη κι αν δεν υπάρχει αρχική πρόθεση, οι άνθρωποι καταλήγουν να χτίζουν μια ψευδαίσθηση οικειότητας με τον αλγόριθμο.