- -
Sir Patrick Stewart Dead At 86. Acting legend Patrick Stewart, the British star of screen and stage best known for ‘Star Trek’ and ‘X-Men’ is dead at 86. A statement posted to the English actor’s social media on October 29, 2026 revealed that he died Wednesday, October 28, 2026 at his Los Angeles home while in the loving care of his beloved wife Sunny. HOLLYWOOD, LOS ANGELES, CALIFORNIA, USA – JUNE 10: English actor Sir Patrick Stewart arrives at the 2022 CORE Gala Hosted By Sean Penn And Ann Lee (formerly J/P Haitian Relief Organization) held at the Hollywood Palladium on June 10, 2022 in Hollywood, Los Angeles, California, United States. (Photo by Xavier Collin/Image Press Agency/NurPhoto) (Photo by Image Press Agency / NurPhoto via AFP) Photo: AFP
Ο Πάτρικ Στιούαρτ, που πέθανε σε ηλικία 86 ετών, είχε θέσει από το 2014 ένα ερώτημα που παραμένει επίκαιρο: θα αντιμετωπίσουμε τις ηθικές προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης με τον ίδιο ενθουσιασμό που επιδεικνύουμε για την τεχνολογική της εξέλιξη;
- Ως Ζαν-Λικ Πικάρντ στο Star Trek, ο Στιούαρτ υπερασπίστηκε το 1989 την ελευθερία του ανδροειδούς Data, σε ένα επεισόδιο για την αυτονομία, την ιδιοκτησία και τα δικαιώματα.
- Σε συνέντευξή του το 2014, ζήτησε οι ηθικές πτυχές της AI να εξετάζονται με την ίδια προσοχή και διάθεση με τις τεχνικές.
- Οι σκέψεις του για την ιδιωτικότητα και την προσωπική ελευθερία αποκτούν νέο ενδιαφέρον, καθώς η AI επηρεάζει την εργασία, τις κοινωνικές σχέσεις και τη διαχείριση προσωπικών δεδομένων.
Ο κόσμος έχασε έναν από τους σπουδαίους ηθοποιούς του. Ο σερ Πάτρικ Στιούαρτ, γνωστός στο θέατρο για τις καθηλωτικές ερμηνείες του σε σαιξπηρικούς ρόλους και στο ευρύτερο κινηματογραφικό κοινό ως Professor X των X-Men, πέθανε σε ηλικία 86 ετών. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της οικογένειάς του, είχε ζήσει το τελευταίο διάστημα με νόσο Αλτσχάιμερ και άνοια με σωμάτια Lewy.
Ο ρόλος με τον οποίο συνδέθηκε περισσότερο, όμως, ήταν εκείνος του κυβερνήτη Ζαν-Λικ Πικάρντ στη σειρά Star Trek: The Next Generation, που προβλήθηκε για επτά σεζόν, από το 1987 έως το 1994.
Σε αντίθεση με μεγάλο μέρος της επιστημονικής φαντασίας της εποχής, το The Next Generation αφιέρωνε συχνά χρόνο στις φιλοσοφικές και κοινωνικές διαστάσεις της τεχνολογίας. Πολλά από τα πιο αξιομνημόνευτα επεισόδιά του εξέταζαν τις ηθικές συνέπειες της επιστημονικής προόδου.
Το επεισόδιο που έθεσε το ερώτημα των δικαιωμάτων
Στο «The Measure of a Man» του 1989, ο Πικάρντ υπερασπίζεται με πάθος τον φίλο του, Data, το ανδροειδές τεχνητής νοημοσύνης που υποδυόταν ο Μπρεντ Σπάινερ.
Το ζήτημα είναι αν ο Data αποτελεί ιδιοκτησία του Αστροστόλου ή αν δικαιούται να αποφασίζει ο ίδιος για την ύπαρξή του. Ο Πικάρντ επιχειρηματολογεί υπέρ της ελευθερίας του, αμφισβητώντας την αντιμετώπισή του ως αντικειμένου.
Το επεισόδιο προβλήθηκε δεκαετίες πριν από τη σημερινή εξάπλωση των συστημάτων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Δεν ήταν, όμως, η μοναδική φορά που ο Στιούαρτ προβληματίστηκε για την τεχνολογία και τις ηθικές της προεκτάσεις.
Το 2014, σε συνέντευξή του στο περιοδικό Smithsonian, ρωτήθηκε αν ένα μελλοντικό τεχνητό ον με συνείδηση θα έπρεπε να έχει τα ίδια δικαιώματα με τους ανθρώπους.
«Στην πραγματικότητα μιλάμε για δουλεία»
Ο Στιούαρτ θυμήθηκε τότε μια συζήτηση για το σενάριο του The Measure of a Man.
«Θυμάμαι τη Γούπι Γκόλντμπεργκ, την περίοδο που συμμετείχε στη σειρά, να λέει σε μια συνάντηση για το σενάριο ότι αυτό που θα έπρεπε να κάνουμε σαφές είναι πως στην πραγματικότητα μιλάμε για δουλεία», ανέφερε.
«Ήταν μια πολύ εύστοχη παρατήρηση. Αν δημιουργήσουμε ανεξάρτητη ζωή, αλλά τη διατηρήσουμε υπό τον έλεγχό μας, τι είναι αυτό; Θα μπορούσε να θεωρηθεί μια μορφή δουλείας».
Και πρόσθεσε: «Ελπίζω ότι τα ηθικά ζητήματα θα αντιμετωπιστούν με τον ίδιο ενθουσιασμό όπως τα τεχνικά ζητήματα όταν πρόκειται για την τεχνητή νοημοσύνη».
Την εποχή της συνέντευξης, ο Στιούαρτ δεν ήταν μόνο ένας καταξιωμένος ηθοποιός. Βρισκόταν επίσης στο δέκατο έτος της θητείας του ως καγκελάριος του Πανεπιστημίου του Χάντερσφιλντ, θέση που κατείχε από το 2004 έως το 2015, διατηρώντας στη συνέχεια τον τίτλο του ομότιμου καγκελαρίου.
Το πανεπιστήμιο ήταν γνωστό για τα προγράμματά του στη μηχανική και την εφαρμοσμένη έρευνα, ενώ σήμερα διαθέτει Ινστιτούτο Εφαρμοσμένης Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η ανθρώπινη πλευρά της τεχνολογίας
Για όσους παρακολουθούσαν το έργο του Στιούαρτ, το ενδιαφέρον του για τις ηθικές διαστάσεις της τεχνολογίας δεν προκαλεί έκπληξη. Η θεατρική του παιδεία και η ενασχόλησή του με τα ανθρώπινα δικαιώματα διαμόρφωναν και τον τρόπο με τον οποίο προσέγγιζε τους ρόλους του.
Η σημερινή AI, βέβαια, διαφέρει ριζικά από τον Data. Δεν έχει τεκμηριωθεί ότι τα σημερινά συστήματα διαθέτουν συνείδηση ή υποκειμενική εμπειρία, ενώ το ερώτημα των δικαιωμάτων ενός υποθετικού τεχνητού όντος δεν ταυτίζεται με τις άμεσες προκλήσεις της τεχνολογίας.
Οι σημερινές ηθικές συζητήσεις αφορούν κυρίως τις επιπτώσεις στην εργασία, την κοινωνική συνοχή, την ψυχική υγεία και την ιδιωτικότητα, αλλά και τη χρήση της AI στον πόλεμο.
Ορισμένες από αυτές τις ανησυχίες απασχολούσαν τον Στιούαρτ ήδη το 2014, χρόνια πριν από την κυκλοφορία του ChatGPT.
Η ιδιωτικότητα ως δικαίωμα
Ο ηθοποιός δήλωνε ενθουσιασμένος με την τεχνολογία και με την έρευνα του πανεπιστημίου του. Ταυτόχρονα, θεωρούσε απαραίτητο να εξεταστούν οι συνέπειες για την προσωπική ελευθερία.
«Με συναρπάζει αυτή η τεχνολογία. Χαίρομαι που το πανεπιστήμιό μου βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτού του είδους της έρευνας», είχε πει στο Smithsonian.
Ο ενθουσιασμός του συνοδευόταν, όμως, από έναν προβληματισμό: καθώς τα κοινωνικά δίκτυα, η τηλεόραση reality και η δημόσια έκθεση της προσωπικής ζωής γίνονταν πιο δημοφιλή και κερδοφόρα, χρειαζόταν να επανεξετάσουμε τι σημαίνει ιδιωτικότητα και τι δικαιούται να περιμένει ο καθένας ως προστατευμένο προσωπικό χώρο.
Περισσότερο από δώδεκα χρόνια αργότερα, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό. Και η ψυχραιμία, η διάθεση για διάλογο και η προσήλωση στα δικαιώματα που χαρακτήριζαν τον Πικάρντ θα ήταν χρήσιμα εφόδια για όσα ακολουθούν.