Στο 84% του ευρωπαϊκού μέσου όρου βρίσκεται η συνολική επίδοση της Ελλάδας όσον αφορά την Ψηφιακή Μετάβαση, η οποία στη χώρα εμφανίζει μεν θετικές ενδείξεις, αλλά χαρακτηρίζεται από έντονη ασυμμετρία μεταξύ των επιμέρους πυλώνων.
Αυτό προκύπτει από την έρευνα του ΣΕΒ με θέμα «Ελλάδα 2023: Μειώνοντας το Ψηφιακό Χάσμα, Χτίζοντας Ανταγωνιστικότητα» στο πλαίσιο της οποίας παρατίθενται οι προτάσεις του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασηματισμού του ΣΕΒ για την ενδυνάμωση του εγχώριου τομέα τεχνολογίας και την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού, με στόχο η τεχνολογία να λειτουργήσει ως μοχλός αύξησης της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας..
Κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων επισημάνθηκε ότι τα στοιχεία καταδεικνύουν πως, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ασυμμετρίες μεταξύ υποδομών όπως τα δίκτυα οπτικών ινών, ψηφιακών δεξιοτήτων και υιοθέτησης ΤΝ και τεχνολογιών αιχμής από τις επιχειρήσεις.
Παράλληλα, αναδείχθηκαν τα πεδία στα οποία η Ελλάδα εμφανίζει συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα και η κάλυψη δικτύων 5G.
Η αξιολόγηση πραγματοποιείται βάσει των ποσοτικών στόχων που θέτει η ΕΕ με ορίζοντα το 2030, στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ψηφιακή μετάβαση των κρατών-μελών μέσω του προγράμματος της Ψηφιακής Δεκαετία.
Οι επιδόσεις της Ελλάδας
Η αξιολόγηση πραγματοποιείται βάσει των ποσοτικών στόχων που θέτει η ΕΕ με ορίζοντα το 2030, στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ψηφιακή μετάβαση των κρατών-μελών μέσω του προγράμματος της Ψηφιακής Δεκαετία.
Οσον αφορά τις ελληνικές επιδόσεις, στους επιμέρους τομείς αποτυπώνονται ως εξής:
- Ψηφιοποίηση Δημοσίου: Η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο στην ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών προς επιχειρήσεις και πολίτες (e-Gov benchmarks: 79% και 77% αντίστοιχα). Αντιθέτως, η ωριμότητα στα ανοικτά δεδομένα παραμένει χαμηλή (επίδοση open data maturity: 61%). Τα ποσοστά κάλυψης των στόχων υπερβαίνουν το 70%, ενώ περισσότερες από 2.200 υπηρεσίες παρέχονται πλέον ψηφιακά μέσω του gov.gr. Στον τομέα της ψηφιακής υγείας, η Ελλάδα έχει καλύψει το 74% του στόχου και κινείται σε τροχιά πλήρους σύγκλισης έως το 2030.
- Ψηφιακές Υποδομές: Στις υποδομές δικτύων, το 5G καλύπτει σχεδόν το 100% της χώρας. Ωστόσο, καθυστερήσεις καταγράφονται στην ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών, τα οποία στο τέλος του 2024 κάλυπταν μόλις το 46% των νοικοκυριών.
- Τεχνολογίες Αιχμής στις Επιχειρήσεις: Οι ιδιωτικές επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής παραμένουν χαμηλές, παρά τη σταδιακή αύξησή τους. Το 2025, η Ελλάδα καλύπτει το 12% του στόχου 2030 στην Τεχνητή Νοημοσύνη, 28% στο cloud και 42% στα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων.
- Ψηφιακές Δεξιότητες & Ανθρώπινο Κεφάλαιο: Παρά την παραγωγή υψηλής ποιότητας ταλέντου STEM (23,1 απόφοιτοι ανά 1.000 κατοίκους), καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις σε απασχολούμενους ειδικούς ΤΠΕ, με την Ελλάδα να καλύπτει μόλις το 25% του στόχου 2030. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται στην εξεύρεση προσωπικού με εξειδικευμένες τεχνολογικές και ψηφιακές δεξιότητες.
- Κυβερνοασφάλεια: Οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν έχουν αναπτύξει ακόμη κουλτούρα κυβερνοασφάλειας: μόνο 7% επικαιροποιούν τη σχετική πολιτική τους, 34% εφαρμόζουν τουλάχιστον πέντε μεθόδους ασφάλειας και 31,5% καταρτίζουν το προσωπικό τους σε θέματα κυβερνοασφάλειας.
- Τομέας ΤΠΕ & Οικονομία: Ο τομέας ΤΠΕ διατηρεί περιορισμένη συμμετοχή στην οικονομική δραστηριότητα (3,3% της ΑΠΑ) και στην απασχόληση (1,9%), ενώ η εξωστρέφειά του παραμένει χαμηλή (προϊόντα υψηλής τεχνολογίας: 5,5% των εξαγωγών αγαθών).
- Έρευνα & Ανάπτυξη: Στην Ελλάδα αναπτύσσεται αξιόλογη δραστηριότητα Έρευνας & Ανάπτυξης, με τις ιδιωτικές δαπάνες να υπερβαίνουν τα €2 δισ., αντιστοιχώντας στο 0,85% του ΑΕΠ.
- Οικοσύστημα Καινοτομίας: Παράλληλα, ενισχύεται το εγχώριο οικοσύστημα καινοτομίας, με τις startups να ξεπερνούν πλέον τις 90 ανά 1 εκατ. κατοίκους.
Οι προτάσεις του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού ΣΕΒ
Η ανάπτυξη τεχνολογικής πρωτοπορίας προϋποθέτει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση μετασχηματισμού, που υπερβαίνει μεμονωμένες δράσεις και αποσπασματικές πολιτικές,επισημαίνει ο ΣΕΒ.
Δεδομένου ότι ως χώρα διαθέτουμε περιορισμένους πόρους, τόσο σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού όσο και σε επίπεδο υποδομών, καθίσταται αναγκαία η ενδυνάμωση του συνεργατικού πνεύματος, η μείωση του κατακερματισμού δυνάμεων και η ευθυγράμμιση στρατηγικών και επενδύσεων, ώστε να καταφέρουμε ο τομέας της τεχνολογίας να συνεισφέρει το 10% του ΑΕΠ.
Το Παρατηρητήριο Ψηφιακού Μετασχηματισμού ΣΕΒ διατυπώνει προτάσεις γύρω από 4 βασικούς πυλώνες:
- Ανάπτυξη ισχυρού εγχώριου τομέα τεχνολογίας, με έμφαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στη σύνδεση έρευνας και βιομηχανίας.
- Ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και κατάρτισης, με στενότερη σύνδεση με την αγορά εργασίας.
- Επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜμΕ, μέσω στοχευμένων χρηματοδοτικών και φορολογικών κινήτρων.
- Εμβάθυνση της ψηφιοποίησης του δημόσιου τομέα, με έμφαση στη διαλειτουργικότητα, τα ανοικτά δεδομένα, την κυβερνοασφάλεια και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων προμηθειών.
Στην ΕΕ
Η έως σήμερα πορεία στην ΕΕ, όπως επισημαίνεται, χαρακτηρίζεται από ανομοιογένεια μεταξύ των επιμέρους πυλώνων: καταγράφεται πρόοδος στις ψηφιακές υποδομές και στην ψηφιοποίηση των δημοσίων υπηρεσιών, αλλά υστέρηση στη διάδοση τεχνολογιών αιχμής και στις ψηφιακές δεξιότητες, υποδεικνύοντας την ανάγκη στοχευμένων παρεμβάσεων, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Πιο αναλυτικά:
Ψηφιακές υποδομές:
• Η κάλυψη των δικτύων 5G προσεγγίζει το στόχο του 100% των νοικοκυριών.
• Υψηλό είναι και το αντίστοιχο ποσοστό των δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας (82,5%).
• Οι ιδιωτικές επενδύσεις ενισχύουν την αισιοδοξία για την πλήρωση των στόχων.
• Τα δίκτυα οπτικών ινών αναπτύσσονται με χαμηλότερους ρυθμούς (69% του στόχου), κάτι που
δυσχεραίνει την κάλυψη του 100% σε 5 χρόνια.
• Έχουν εγκατασταθεί >2.200 edge nodes. Απαιτείται τριπλάσια ανάπτυξη έως το 2030.
Ψηφιοποίηση δημοσίων υπηρεσιών:
• Εξελίσσεται ικανοποιητικά, έχοντας επιταχυνθεί λόγω της πανδημίας COVID-19.
• Αρκετές χώρες ήδη πλησιάζουν το στόχο του 100%.
• Το 2030 σχεδόν όλες οι υπηρεσίες προς πολίτες και επιχειρήσεις θα παρέχονται ψηφιακά.
• Θα υπάρχει καθολική πρόσβαση στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες υγείας (e-Health).
Ψηφιοποίηση επιχειρήσεων με τεχνολογίες αιχμής:
• Χαμηλή πρόοδος έναντι του στόχου 75% των επιχειρήσεων.
• Στην ΤΝ, η ΕΕ βρίσκεται μόλις στο 18% του στόχου.
• Υψηλότερα ποσοστά στο cloud και τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων (52% και 44% αντίστοιχα).
• Αμφιβολία για την επίτευξη των στόχων έως το 2030.
Ψηφιακές δεξιότητες:
• Ο πληθυσμός με τουλάχιστον βασικές δεξιότητες απέχει πολύ από το στόχο 80%, ενώ απαιτείται
υπερτριπλάσια ανάπτυξη.
• Απασχολούνται 10,3 εκ. ειδικοί ΤΠΕ, αριθμός που διατηρουμένων των σημερινών ρυθμών θα
ανέλθει σε 13,5 εκ. το 2030 (αρκετά κάτω από το όριο των 20 εκ.).
• Η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού δυσχεραίνει την ανάπτυξη καινοτομίας στις
επιχειρήσεις, αλλά και την έρευνα.
• Οι συγκεκριμένοι στόχοι θεωρούνται υπερφιλόδοξοι από τις περισσότερες χώρες.
Η εκδήλωση του ΣΕΒ
Στη συζήτηση που ακολούθησε της παρουσίασης των σαποτελεσμάτων της έρευνας, διακεκριμένοι ομιλητές αναφέρθηκαν στις στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με στόχο τη μετάβαση της Ευρώπης από την ψηφιακή ανάπτυξη στην ουσιαστική τεχνολογική κυριαρχία.
Επίσης, αναφέρθηκαν στον ρόλο που θα διαδραματίσει το AI Factory Pharos για την ανάπτυξη και αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα, καθώς και στην ανάγκη συστηματικής ενίσχυσης του τομέα της τεχνολογίας, ως προϋπόθεση βιώσιμης ανάπτυξης.
Στη δεύτερη ενότητα της εκδήλωσης, παρουσιάστηκαν παραδείγματα επιχειρήσεων που έχουν ήδη ξεκινήσει τον ψηφιακό τους μετασχηματισμό, αναδεικνύοντας τη σημασία της ολιστικής διαχείρισης της αλλαγής, τόσο σε επίπεδο τεχνολογίας όσο και οργανωσιακής κουλτούρας.
Δηλώσεις
Η κα Δέσποινα Σπανού, Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια του DG CONNECT της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τόνισε: «Ζούμε σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής πολυπλοκότητας και σε ένα τοπίο απειλών που μεταβάλλεται ταχύτερα από ποτέ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει την φιλόδοξη πορεία της προς την ενσωμάτωση της τεχνολογίας στις επιχειρήσεις, την κοινωνία και τις δημοκρατίες μας, με στόχο την ενίσχυση της οικονομίας και της άμυνάς μας, και διατηρώντας παράλληλα τις αξίες μας. Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει επιταχύνει εκθετικά τις προσπάθειές της και πλέον έχει την ευκαιρία να αξιοποιήσει την τεχνολογία, σε όφελος της οικονομίας και ασφάλειάς της».
Η κα Μάγκυ Αθανασιάδη, Διευθύντρια του Τομέα Τεχνολογίας & Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, δήλωσε: «Στη σημερινή εποχή, όπου η τεχνολογία εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς, οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να επιταχύνουν τον βηματισμό τους και να ενσωματώσουν άμεσα σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία, ώστε να μειώσουν το κόστος λειτουργίας τους και να ενισχύσουν την παραγωγικότητά τους. Ο ΣΕΒ εργάζεται συστηματικά και υλοποιεί σειρά στοχευμένων δράσεων, παραμένοντας προσηλωμένος στον στόχο της ουσιαστικής ενίσχυσης του τομέα τεχνολογίας και της επιτάχυνσης της ψηφιακής μετάβασης των ελληνικών επιχειρήσεων».