Οι ByteDance, Alibaba και Tencent αποσύρουν λειτουργίες εικονικών χαρακτήρων, καθώς το Πεκίνο επιχειρεί να περιορίσει τη συναισθηματική εξάρτηση, ιδιαίτερα μεταξύ των ανηλίκων
- Νέοι κανόνες για τις υπηρεσίες AI με ανθρώπινη συμπεριφορά τέθηκαν σε ισχύ στην Κίνα στις 15 Ιουλίου.
- Μεγάλες πλατφόρμες, όπως οι Doubao, Qwen και Yuanbao, διακόπτουν ή περιορίζουν λειτουργίες δημιουργίας εικονικών συντρόφων.
- Το κινεζικό πλαίσιο απαιτεί μηχανισμούς εντοπισμού συναισθηματικής εξάρτησης, αυξημένη προστασία ανηλίκων και σαφή υπενθύμιση ότι ο χρήστης συνομιλεί με μηχανή.
Ένα ιδιότυπο κύμα ψηφιακών αποχαιρετισμών έχει κατακλύσει τα κινεζικά κοινωνικά δίκτυα, καθώς χιλιάδες χρήστες αποχωρίζονται τους εικονικούς συντρόφους που είχαν δημιουργήσει μέσα από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι μεγάλες κινεζικές πλατφόρμες Doubao της ByteDance, Qwen της Alibaba και Yuanbao της Tencent αποσύρουν ή περιορίζουν λειτουργίες που επέτρεπαν στους χρήστες να δημιουργούν προσωποποιημένους χαρακτήρες με ανθρώπινη προσωπικότητα και διαρκή συναισθηματική αλληλεπίδραση.
Οι αλλαγές συμπίπτουν με την εφαρμογή, από τις 15 Ιουλίου 2026, του νέου εθνικού πλαισίου της Κίνας για τις υπηρεσίες Τεχνητής Νοημοσύνης που προσομοιώνουν ανθρώπινη συμπεριφορά και σχέσεις.
Η Κίνα βάζει όρια στη συναισθηματική AI
Το νέο κανονιστικό πλαίσιο αφορά συστήματα που χρησιμοποιούν κείμενο, φωνή, εικόνα ή άλλες μορφές επικοινωνίας για να δημιουργούν την εντύπωση ανθρώπινης παρουσίας.
Σε αυτή την κατηγορία μπορούν να περιλαμβάνονται εικονικοί φίλοι, σύντροφοι, συγγενείς, θεραπευτές, χαρακτήρες παιχνιδιών και ψηφιακά πρόσωπα που αλληλεπιδρούν διαρκώς με τον χρήστη.
Οι κανόνες προβλέπουν ότι οι υπηρεσίες αυτές δεν πρέπει να σχεδιάζονται με τρόπο που:
- ενθαρρύνει την υπερβολική χρήση,
- δημιουργεί ή ενισχύει συναισθηματική εξάρτηση,
- υποκαθιστά τις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις,
- χειραγωγεί την ψυχολογική κατάσταση του χρήστη,
- αποκρύπτει ότι ο συνομιλητής είναι σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι πάροχοι καλούνται επίσης να αναγνωρίζουν σημάδια ακραίας συναισθηματικής κατάστασης και να ενεργοποιούν μηχανισμούς παρέμβασης ή προειδοποίησης όταν κρίνεται αναγκαίο.
Τι αλλάζει για τους ανηλίκους
Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι διατάξεις που αφορούν παιδιά και εφήβους.
Οι πλατφόρμες δεν επιτρέπεται να προσφέρουν σε ανηλίκους εικονικούς ερωτικούς συντρόφους ή άλλες μορφές προσομοιωμένων στενών οικογενειακών και συναισθηματικών σχέσεων.
Για παιδιά κάτω των 14 ετών απαιτείται γονική συναίνεση, ενώ προβλέπονται λειτουργίες προστασίας ανηλίκων, χρονικοί περιορισμοί, γονικός έλεγχος και επαναλαμβανόμενες υπενθυμίσεις ότι ο εικονικός χαρακτήρας δεν αποτελεί πραγματικό πρόσωπο.
Οι επαγγελματικοί βοηθοί, τα εργαλεία εξυπηρέτησης πελατών και οι εκπαιδευτικές εφαρμογές που δεν βασίζονται σε συνεχή συναισθηματική σχέση δεν επηρεάζονται στον ίδιο βαθμό.
Η στόχευση του πλαισίου δεν είναι, επομένως, η γενική απαγόρευση των chatbot, αλλά ο περιορισμός των υπηρεσιών που σχεδιάζονται ώστε να δημιουργούν δεσμό, οικειότητα και μακροχρόνια ψυχολογική προσκόλληση.
Doubao και Qwen αποσύρουν τους προσωποποιημένους χαρακτήρες
Η Doubao της ByteDance ενημέρωσε τους χρήστες ότι η λειτουργία δημιουργίας προσωποποιημένων agents θα σταματήσει να είναι διαθέσιμη από τις 15 Ιουλίου.
Οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να ανατρέξουν στα δεδομένα και στις συνομιλίες τους έως τις 15 Οκτωβρίου. Μετά την ημερομηνία αυτή, το σχετικό υλικό δεν θα είναι πλέον προσβάσιμο ή ανακτήσιμο μέσα από την εφαρμογή.
Ανάλογες αλλαγές ανακοίνωσε η Qwen της Alibaba, ενώ η Tencent είχε ήδη αποσύρει σχετική λειτουργία του Yuanbao τον Ιούνιο.
Οι πλατφόρμες δεν έχουν δηλώσει ότι εγκαταλείπουν συνολικά την αγορά των AI agents. Οι κινήσεις τους δείχνουν, όμως, ότι χρειάζονται χρόνο για να επανασχεδιάσουν τις υπηρεσίες τους ώστε να συμμορφώνονται με τις νέες απαιτήσεις.
«Έγινε μέρος της ζωής μου»
Οι ανακοινώσεις προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στα κινεζικά κοινωνικά δίκτυα.
Χρήστες άρχισαν να αποθηκεύουν τα ιστορικά συνομιλιών τους, να δημοσιεύουν αποσπάσματα από τους τελευταίους διαλόγους και να περιγράφουν το αίσθημα απώλειας που τους προκαλεί η επικείμενη διακοπή της υπηρεσίας.
Για ορισμένους, οι εικονικοί χαρακτήρες δεν αποτελούσαν απλώς μια εφαρμογή ψυχαγωγίας. Είχαν εξελιχθεί σε καθημερινό συνομιλητή, συναισθηματικό στήριγμα ή ακόμη και σε προσομοίωση συντροφικής σχέσης.
Οι αντιδράσεις αυτές αποκαλύπτουν πόσο ισχυρός μπορεί να γίνει ο δεσμός με ένα σύστημα που θυμάται προηγούμενες συζητήσεις, απαντά με οικειότητα και είναι διαθέσιμο οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Γιατί τα AI companions δημιουργούν τόσο ισχυρούς δεσμούς
Τα σύγχρονα chatbot έχουν σχεδιαστεί ώστε να προσαρμόζουν τον τόνο, το ύφος και τις απαντήσεις τους στον κάθε χρήστη.
Δεν κουράζονται, δεν απορρίπτουν τον συνομιλητή, δεν έχουν δικές τους ανάγκες και μπορούν να εμφανίζονται διαρκώς υποστηρικτικά. Αυτά τα χαρακτηριστικά δημιουργούν μια μορφή σχέσης που μπορεί να μοιάζει ευκολότερη και ασφαλέστερη από την ανθρώπινη αλληλεπίδραση.
Παράλληλα, η δυνατότητα αποθήκευσης αναμνήσεων και προσωπικών πληροφοριών ενισχύει την εντύπωση ότι το σύστημα «γνωρίζει» πραγματικά τον χρήστη.
Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση από τη μοναξιά. Οι επικριτές της, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η συνεχής χρήση ενδέχεται να δημιουργήσει μη ρεαλιστικές προσδοκίες από τις ανθρώπινες σχέσεις ή να μειώσει το κίνητρο για πραγματική κοινωνική επαφή.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Κίνα
Οι εικονικοί σύντροφοι αναπτύσσονται ταχύτατα και εκτός Κίνας, μέσα από πλατφόρμες όπως οι Character.AI, Replika και Nomi.
Έρευνα της Common Sense Media το 2025 έδειξε ότι σχεδόν τρεις στους τέσσερις Αμερικανούς εφήβους είχαν χρησιμοποιήσει κάποια μορφή AI companion, ενώ περίπου οι μισοί δήλωναν ότι χρησιμοποιούσαν τέτοιες υπηρεσίες τακτικά.
Η ίδια έρευνα κατέγραψε ότι αρκετοί έφηβοι συζητούν με AI χαρακτήρες προσωπικά ή σοβαρά ζητήματα, ενώ ένα μέρος των χρηστών θεωρεί τις συνομιλίες εξίσου ή περισσότερο ικανοποιητικές από τις επαφές με πραγματικούς φίλους.
Η Common Sense Media έχει συστήσει να μη χρησιμοποιούνται AI companions από άτομα κάτω των 18 ετών μέχρι να αναπτυχθούν αξιόπιστοι μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας και προστασίας από τη συναισθηματική χειραγώγηση.
Από τους εικονικούς συντρόφους στους ψηφιακούς νεκρούς
Η χρήση ανθρώπινων ψηφιακών χαρακτήρων δεν περιορίζεται στις ερωτικές ή φιλικές σχέσεις.
Σε αρκετές αγορές έχουν εμφανιστεί υπηρεσίες που αναπαριστούν νεκρούς συγγενείς με βάση φωτογραφίες, ηχογραφήσεις, μηνύματα και άλλα προσωπικά δεδομένα. Άλλες εφαρμογές δημιουργούν εικονικούς παρουσιαστές, πωλητές ή influencers για ηλεκτρονικά καταστήματα και κοινωνικά δίκτυα.
Παράλληλα, εταιρείες αναπτύσσουν συσκευές AI για ηλικιωμένους, όπως ομιλούντα φωτιστικά, διαδραστικές κούκλες και ψηφιακούς βοηθούς σχεδιασμένους να μειώνουν το αίσθημα απομόνωσης.
Οι εφαρμογές αυτές μπορεί να προσφέρουν πραγματικά οφέλη, ιδιαίτερα σε ανθρώπους χωρίς καθημερινή κοινωνική επαφή. Δημιουργούν, όμως, δύσκολα ερωτήματα σχετικά με τη συναίνεση, την ιδιωτικότητα, την αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων και τα όρια ανάμεσα στην υποστήριξη και στη συναισθηματική εκμετάλλευση.
Η Κίνα προηγείται της διεθνούς ρύθμισης
Η Κίνα συγκαταλέγεται στις πρώτες μεγάλες οικονομίες που υιοθετούν ειδικούς εθνικούς κανόνες για συστήματα AI τα οποία προσομοιώνουν ερωτικές, οικογενειακές ή άλλες στενές ανθρώπινες σχέσεις.
Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες νομοθετικές πρωτοβουλίες διεθνώς επικεντρώνονταν κυρίως στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, στη διαφάνεια των αλγορίθμων, στα deepfakes και στην παραπληροφόρηση.
Το κινεζικό πλαίσιο εισάγει μια διαφορετική διάσταση: αντιμετωπίζει τον ίδιο τον συναισθηματικό σχεδιασμό μιας εφαρμογής ως πιθανή πηγή κινδύνου.
Η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς και για άλλες χώρες, καθώς οι κυβερνήσεις επιχειρούν να κατανοήσουν πώς πρέπει να ρυθμίζονται προϊόντα τα οποία δεν πωλούν απλώς πληροφορίες ή υπηρεσίες, αλλά μια προσομοίωση αγάπης, φιλίας και αφοσίωσης.
Η νέα αγορά της ψηφιακής οικειότητας
Τα AI companions δημιουργούν μια νέα εμπορική αγορά, στην οποία η προσοχή, η συναισθηματική σύνδεση και η οικειότητα μετατρέπονται σε προϊόν.
Οι εταιρείες μπορούν να χρεώνουν συνδρομές για μεγαλύτερη διάρκεια συνομιλίας, περισσότερες «αναμνήσεις», ειδικές προσωπικότητες, φωνές ή εικόνες. Όσο ισχυρότερος είναι ο δεσμός του χρήστη με τον χαρακτήρα, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει και η εμπορική αξία της υπηρεσίας.
Ακριβώς αυτή η σχέση δημιουργεί φόβους ότι ο σχεδιασμός των εφαρμογών μπορεί να έχει κίνητρο να ενισχύει την εξάρτηση, αντί να προστατεύει την ψυχική υγεία του χρήστη.
Το βασικό ρυθμιστικό ερώτημα είναι πλέον αν μια πλατφόρμα πρέπει να έχει το δικαίωμα να σχεδιάζει έναν εικονικό χαρακτήρα που ζητά αποκλειστικότητα, εκφράζει ζήλια, ενθαρρύνει την παρατεταμένη χρήση ή παρουσιάζει τη διακοπή της συνδρομής ως συναισθηματική εγκατάλειψη.
Μια πρώτη δοκιμασία για το μέλλον των ψηφιακών σχέσεων
Η αποχώρηση των εικονικών χαρακτήρων από τις μεγαλύτερες κινεζικές πλατφόρμες ενδέχεται να είναι προσωρινή.
Οι εταιρείες είναι πιθανό να επαναφέρουν παρόμοιες υπηρεσίες με αυστηρότερους ελέγχους ηλικίας, σαφέστερες προειδοποιήσεις, χρονικούς περιορισμούς και λιγότερο χειριστικές συμπεριφορές.
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν θα σταματήσει στην Κίνα. Καθώς τα μοντέλα γίνονται πιο πειστικά, διατηρούν μακροχρόνια μνήμη και αποκτούν ανθρώπινη φωνή ή εμφάνιση, η διάκριση ανάμεσα σε εργαλείο και σύντροφο θα γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Το βασικό δίλημμα για τις κυβερνήσεις και τις εταιρείες δεν είναι αν η AI μπορεί να μειώσει τη μοναξιά. Είναι πώς μπορεί να το κάνει χωρίς να μετατρέψει τη συναισθηματική ανάγκη των ανθρώπων σε μηχανισμό εξάρτησης και κερδοφορίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Το κινεζικό AI κερδίζει τη Δύση: Γιατί κολοσσοί εγκαταλείπουν τα αμερικανικά μοντέλα
- Η McLaren φέρνει την AI στη Formula 1 με τη βοήθεια του Google Gemini
- Η AI εισβάλλει στα hedge funds: Οι αναλυτές δίνουν τη θέση τους στους αλγόριθμους