Η Κίνα εξετάζει το ενδεχόμενο να περιορίσει την πρόσβαση χρηστών του εξωτερικού στα πιο προηγμένα εγχώρια μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, σε μια κίνηση που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια αγορά ΑΙ και να ενισχύσει τον έλεγχο του Πεκίνου πάνω σε έναν τομέα που αντιμετωπίζει πλέον ως στρατηγικό εθνικό περιουσιακό στοιχείο.
Σύμφωνα με πηγές τις οποίες επικαλείται το Reuters σε αποκλειστικό του δημοσίευμα, οι κινεζικές αρχές πραγματοποίησαν το τελευταίο διάστημα επαφές με κορυφαίες τεχνολογικές εταιρείες, εξετάζοντας πιθανές ρυθμίσεις για τον περιορισμό της πρόσβασης στο εξωτερικό, ακόμη και σε μοντέλα που δεν έχουν κυκλοφορήσει ακόμη. Στις συναντήσεις, που φέρεται να συντόνισε το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας, συμμετείχαν μεταξύ άλλων οι Alibaba, ByteDance και η νεοφυής Z.ai.
Η συζήτηση αφορά τόσο κλειστού κώδικα όσο και πιο «ανοιχτές» εκδόσεις μοντέλων, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο η διαρροή ή η κλοπή πνευματικών δικαιωμάτων τεχνολογίας ΑΙ να αντιμετωπίζεται ως αδίκημα βάσει της αυστηρής νομοθεσίας εθνικής ασφάλειας της χώρας. Παράλληλα, οι αρχές φέρονται να εξέτασαν πρόσθετους περιορισμούς στη χρηματοδότηση κινεζικών startups ΑΙ.
Τι φοβάται το Πεκίνο
Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα κινεζικά μοντέλα ΑΙ έχουν κερδίσει σημαντικό έδαφος διεθνώς, κυρίως χάρη στο χαμηλό κόστος και τη βελτιούμενη απόδοσή τους. Εταιρείες όπως η Alibaba με το Qwen και η ByteDance με το Doubao βρίσκονται ανάμεσα στα πιο διαδεδομένα μοντέλα στην Κίνα, ενώ η Z.ai έχει τραβήξει το ενδιαφέρον της Silicon Valley με τις επιδόσεις του GLM-5.2.
Το Πεκίνο ανησυχεί ότι η ανεξέλεγκτη διεθνής πρόσβαση μπορεί να αποδυναμώσει το τεχνολογικό πλεονέκτημα της Κίνας και να αυξήσει τον κίνδυνο διαρροής τεχνογνωσίας. Οι συζητήσεις για νέους περιορισμούς εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική «οχύρωσης» της εγχώριας ΑΙ βιομηχανίας, με την κυβέρνηση να αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη ως κρίσιμο πεδίο εθνικής ασφάλειας.
Αντίδραση στις αμερικανικές κινήσεις
Η κινεζική ανησυχία συνδέεται και με τις αντίστοιχες αμερικανικές πρωτοβουλίες. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει επίσης εκφράσει έντονες ανησυχίες για τις επιπτώσεις της ΑΙ στην εθνική ασφάλεια, ειδικά για την πιθανή αξιοποίηση αμερικανικών μοντέλων από στρατιωτικές ή κατασκοπευτικές υπηρεσίες στην Κίνα, τη Ρωσία και άλλες χώρες.
Τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ έφτασαν στο σημείο να περιορίσουν την πρόσβαση ξένων υπηκόων στα πιο προηγμένα μοντέλα της Anthropic, οδηγώντας την εταιρεία να απενεργοποιήσει προσωρινά αυτά τα μοντέλα για όλους τους χρήστες παγκοσμίως. Η πολιτική αυτή αναθεωρήθηκε αργότερα με την εφαρμογή νέων δικλίδων ασφαλείας, όμως το πιο ευαίσθητο μοντέλο παρέμεινε διαθέσιμο μόνο σε ορισμένους «αξιόπιστους» αμερικανικούς οργανισμούς.
Πίεση στις κινεζικές startups
Η Κίνα έχει ήδη προχωρήσει μέσα στο 2026 σε σειρά μέτρων για την προστασία της εγχώριας ΑΙ βιομηχανίας. Τον Απρίλιο, οι αρχές φέρονται να ζήτησαν από τη Meta να ανακαλέσει συμφωνία ύψους 2 δισ. δολαρίων για την εξαγορά της κινεζικής Manus, ενώ στις αρχές Ιουνίου υιοθετήθηκαν νέοι κανόνες που αυστηροποιούν τον έλεγχο σε υπεράκτιες συμφωνίες με κινεζικά κεφάλαια, τεχνολογία, δεδομένα και ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Παράλληλα, οι αρχές ξεκίνησαν έρευνες σε κινεζικές AI startups που είχαν μεταφέρει τη δραστηριότητά τους στο εξωτερικό, προκειμένου να διαπιστωθεί αν παραβίασαν τους κανόνες εξαγωγικού ελέγχου. Το μήνυμα του Πεκίνου είναι σαφές: η τεχνολογική κυριαρχία στην ΑΙ δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως επιχειρηματικό ζήτημα, αλλά ως θέμα κρατικής ισχύος.
Πιθανές επιπτώσεις
Αν το Πεκίνο προχωρήσει σε ουσιαστικούς περιορισμούς, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι αισθητές πέρα από τα κινεζικά σύνορα. Η διεθνής πρόσβαση σε φθηνά και ικανότερα κινεζικά μοντέλα ενδέχεται να περιοριστεί, κάτι που πιθανόν θα αυξήσει το κόστος για επιχειρήσεις που τα χρησιμοποιούν σε προϊόντα και υπηρεσίες.
Την ίδια στιγμή, παραμένει ασαφές πώς ακριβώς θα εφαρμοστούν τα μέτρα και αν θα αφορούν τα υπάρχοντα μοντέλα ή μόνο τις επόμενες γενιές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Reuters, η τελική μορφή των περιορισμών βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση, ενώ δεν έχει καταστεί σαφές αν και πότε θα τεθούν σε ισχύ.