- -
Tα data centers δεν καταναλώνουν απλώς τεράστια ενέργεια, ενδέχεται να ανεβάζουν αισθητά τη θερμοκρασία ολόκληρων περιοχών γύρω τους.
- Τα hyperscale data centers αυξάνουν αισθητά τη θερμοκρασία του εδάφους, δημιουργώντας τοπικές «νησίδες θερμότητας» με επιπτώσεις σε εκατομμύρια ανθρώπους.
- Η περιβαλλοντική επίδραση της AI δεν περιορίζεται στις εκπομπές, αλλά περιλαμβάνει και άμεσες θερμικές επιβαρύνσεις στο τοπικό μικροκλίμα.
- Η επιστημονική κοινότητα παραμένει διχασμένη, με ορισμένους να ζητούν περαιτέρω επιβεβαίωση για τους μηχανισμούς και την ένταση του φαινομένου.
Τα data centers που βρίσκονται στον πυρήνα της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης παράγουν τόση θερμότητα, ώστε αυξάνουν τη θερμοκρασία του εδάφους γύρω τους έως και κατά 16 βαθμούς Φαρενάιτ (περίπου 9°C), σύμφωνα με νέα έρευνα. Το φαινόμενο είναι τόσο έντονο που οι ερευνητές κάνουν λόγο για τη δημιουργία ολόκληρων «νησίδων θερμότητας».
Τα ευρήματα, τα οποία προέρχονται από μελέτη που δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ομοτίμους (peer-reviewed), ενισχύουν την ήδη ανησυχητική εικόνα για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα αυτών των τεράστιων εγκαταστάσεων. Τα μεγαλύτερα data centers καταναλώνουν ενέργεια αντίστοιχη με αυτή ολόκληρων πόλεων, ενώ οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που παράγουν δεν φαίνεται να είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο επηρεάζουν το περιβάλλον.
Οι ερευνητές εστίασαν σε περίπου 8.400 λεγόμενα «hyperscalers» — δηλαδή data centers τεράστιας κλίμακας που παρέχουν υπηρεσίες cloud και AI. Η κατασκευή τους έχει εκτοξευθεί την τελευταία δεκαετία, με την έκρηξη της AI να αυξάνει δραματικά τη ζήτηση. Ενδεικτικά, το νέο data center “Hyperion” της Meta κόστισε 27 δισ. δολάρια και αναμένεται να φτάσει υπολογιστική ισχύ 5 gigawatts — ισχύ που απαιτεί την ενέργεια περίπου δέκα μονάδων φυσικού αερίου.
Για να απομονώσουν άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες, οι ερευνητές εξέτασαν data centers σε πιο απομονωμένες περιοχές. Συγκρίνοντας τις τοποθεσίες τους με δορυφορικά δεδομένα θερμοκρασίας των τελευταίων 20 ετών, διαπίστωσαν ένα σαφές μοτίβο: η θερμοκρασία της επιφάνειας του εδάφους αυξήθηκε κατά μέσο όρο 3,6 βαθμούς Φαρενάιτ μετά την έναρξη λειτουργίας ενός data center — ενώ σε ακραίες περιπτώσεις η αύξηση έφτασε τους 16 βαθμούς.
Οι επιπτώσεις είναι τοπικές, αλλά εκτεταμένες. Οι αυξήσεις θερμοκρασίας καταγράφηκαν σε απόσταση έως και 10 χιλιομέτρων από τις εγκαταστάσεις, επηρεάζοντας συνολικά περισσότερους από 340 εκατομμύρια ανθρώπους. Σύμφωνα με το CNN, η τάση αυτή παρατηρείται παγκοσμίως: στο Μεξικό, η περιοχή Bajio κατέγραψε αύξηση θερμοκρασίας κατά 3,6 βαθμούς τα τελευταία 20 χρόνια, ενώ αντίστοιχη εικόνα εμφανίζει και η Αραγονία στην Ισπανία, που εξελίσσεται σε σημαντικό κόμβο hyperscalers.
Ο επικεφαλής της μελέτης, Andrea Marinoni, ανέφερε ότι τα data centers «θα μπορούσαν να έχουν δραματικές επιπτώσεις στην κοινωνία», επηρεάζοντας το περιβάλλον, την ευημερία των πολιτών και την οικονομία.
Άλλοι ειδικοί εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Ο Ralph Hintemann χαρακτήρισε τα ευρήματα «ενδιαφέροντα» αλλά «πολύ υψηλά», τονίζοντας την ανάγκη επιβεβαίωσης.
Παράλληλα, ο μηχανισμός που προκαλεί την αύξηση της θερμοκρασίας δεν είναι απολύτως σαφής. Ο Chris Preist σημείωσε ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν η θερμότητα προέρχεται κυρίως από τη λειτουργία των υπολογιστικών συστημάτων ή από τα ίδια τα κτίρια — για παράδειγμα, από την ηλιακή ακτινοβολία που απορροφούν. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με το γνωστό «urban heat island».
Κάποιοι, ωστόσο, ήταν πολύ πιο επικριτικοί. Ο Andy Masley χαρακτήρισε τη μελέτη ως «τη χειρότερη που έχει διαβάσει» για την AI και το περιβάλλον, υποστηρίζοντας ότι η θερμότητα που καταγράφεται μπορεί να οφείλεται κυρίως στην ηλιακή ακτινοβολία που αντανακλάται από τα κτίρια και όχι στην ίδια τη λειτουργία των data centers.
Όπως και να έχει, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν πρέπει να χαθεί η μεγάλη εικόνα.
«Σε ό,τι αφορά την κλιματική αλλαγή, οι εκπομπές που σχετίζονται με την παραγωγή ενέργειας για τα data centers παραμένουν το πιο ανησυχητικό στοιχείο», δήλωσε ο Hintemann στο CNN.