Κάποιοι εργαζόμενοι παραπονούνται ότι με την έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης στους χώρους εργασίας έχει εντατικοποιηθεί η δουλειά τους και έχει διευρυνθεί το φάσμα των εργασιών που αναλαμβάνουν. Άλλοι καταφέρονται συγκεκριμένα κατά της «παραγωγικής ΑΙ», θεωρώντας ότι «δεν τους αφήνει χώρο για να αναπνεύσουν». Υπάρχουν και εργοδότες όμως που απορρίπτουν την ΑΙ επειδή «οι αυτοματοποιημένες συντομεύσεις κάνουν τους εργαζόμενους τεμπέληδες και αποσυντονίζουν τη σκέψη τους». Ακόμα και οι άνεργοι παραπονιούνται για την έλλειψη ανθρώπινης επαφής, καθώς «οι αλγόριθμοι ελέγχουν τις αιτήσεις τους στους εργοδότες και οι συνεντεύξεις διεξάγονται πλέον από ρομποτικούς υπεύθυνους προσλήψεων».
Έρευνα που διενήργησε η εταιρεία συμβούλων Adaptavist έδειξε ότι σχεδόν δύο στους τρεις εργαζομένους γραφείου (το 65% για την ακρίβεια), νοσταλγούν τακτικά την παλαιά τους επαγγελματική ζωή. Προτού δηλαδή εισβάλει αυτό το «μηχανόεν φρόνημα» στους χώρους εργασίας. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, περίπου το ένα τρίτο των ερωτηθέντων θα απέρριπτε τη Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη (GenAI), επειδή «αναστέλλει τη δημιουργικότητα». Σε ανάλογο ποσοστό οι ερωτηθέντες ανησυχούν για την «κακή χρήση» της GenAI.
Ο αντίκτυπος της ψηφιακής τεχνολογίας στη δημιουργικότητα είναι εν τέλει ανησυχητικός και όχι τόσο ανατρεπτικός ή καινοτόμος όσο αρχικά θρυλούνταν
Λάθη επί λαθών
Σχεδόν οι μισοί από τους ερωτηθέντες θεωρούν ότι «η ανάγκη ελέγχου των έργων και των πεπραγμένων της Τεχνητής Νοημοσύνης προσθέτει στη δυσκολία διαχείρισής της». Σε αντίθεση με τη μεγάλη θεωρητική υπόσχεση ότι, δήθεν, οι αυτοματισμοί θα περιόριζαν τις «αγγαρείες» που κάνουν οι υπάλληλοι, στη πραγματικότητα αναγκάζονται συχνά να κάνουν «χαμαλοδουλειές». Η ΑΙ δηλαδή είναι μια πιο περίπλοκη τεχνολογία και δεν προσφέρει σαφείς διευκολύνσεις όπως το «κομπιουτεράκι», για παράδειγμα, που έχει ενσωματωθεί ως εφαρμογή ακόμα και στα κινητά τηλέφωνα και έχει απαλλάξει εδώ και δεκαετίες τους εργαζομένους να κάνουν τις αριθμητικές πράξεις με μολύβι και χαρτί.
Ένα μικρό κομπιουτεράκι δεν κάνει ποτέ λάθος έναν πολλαπλασιασμό ή μια διαίρεση. Αντίθετα, αν δεν ελέγξει ο χρήστης εφαρμογής ΑΙ το αποτέλεσμα, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με τις συνέπειες κολοσσιαίων λαθών. Η σύνταξη μιας επαγγελματικής έκθεσης ή αναφοράς από μια εφαρμογή ΑΙ με το πάτημα ενός κουμπιού φαίνεται εύκολη υπόθεση. Αλλά απαιτείται να γίνει στη συνέχεια ένας λεπτομερής έλεγχος και μια επαλήθευση της ακρίβειας του αποτελέσματος, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί μια χρονοβόρα διαδικασία.
«Αρκεί να παρατηρήσει κανείς τις όλο και περισσότερες αναρτήσεις προφίλ στο LinkedIn που δημιουργούνται από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν είναι μόνο ότι έχουν γίνει τυποποιημένες, σχεδόν ταυτόσημες και ατελείωτα μακροσκελείς. Περιλαμβάνουν ενίοτε και προτάσεις που εκθέτουν τους επαγγελματίες και μετατρέπουν τις αναρτήσεις τους σε αντικείμενα χλευασμού, σε viral αναπαραγωγές στα κοινωνικά δίκτυα. Κάποιες φορές δικηγόροι και σύμβουλοι επιχειρήσεων πληρώνουν ακριβά και υφίστανται κυρώσεις επειδή συμπεριέλαβαν αστεία νομικά επιχειρήματα ή λανθασμένα οικονομικά συμπεράσματα στις προτάσεις ή τις εκθέσεις που συνέταξαν με τη βοήθεια της ΑΙ», γράφει η Έμα Τζέικομπς στους «Irish Times» αναφερόμενη σε σχετικό δημοσίευμα των βρετανικών «Financial Times».
Προβλέψιμη δημιουργικότητα
Ο αντίκτυπος της ψηφιακής τεχνολογίας στη δημιουργικότητα είναι εν τέλει ανησυχητικός και όχι τόσο ανατρεπτικός ή καινοτόμος όσο αρχικά θρυλούνταν. Η λογοτεχνία στηρίζει αυτό το συμπέρασμα. «Έρευνα για την επίδραση της δημιουργικής γραφής στο γενικό πληθυσμό (σ.σ. σε ερασιτέχνες δηλαδή) και όχι σε επαγγελματίες μυθιστοριογράφους διαπιστώνει ότι η Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να εμπνεύσει περισσότερες ανατροπές στην πλοκή ενός μυθιστορήματος, αλλά συνολικά καταλήγει σε μια επικάλυψη ιδεών και μια ομοιογένεια των ιστοριών», αναφέρει η ρεπόρτερ των «Irish Times».
Μια άλλη μελέτη για την καινοτομία που εκπονήθηκε στη Σχολή Wharton του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια κατέληξε σε παρόμοια αποτελέσματα. Ενώ οι ιδέες για την πορεία της μυθιστοριματικής πλοκής βελτιώθηκαν, η ποικιλομορφία στο τελικό αποτέλεσμα εξασθένησε. Κατά την ιρλανδική εφημερίδα, ένας συγγραφέα προειδοποίησε ότι «αν βασίζεται κανείς στο ChatGPT και χρησιμοποιεί την ΑΙ ως τον μοναδικό δημιουργικό του σύμβουλο, σύντομα θα ξεμείνει από ιδέες, επειδή οι προτεινόμενες από την εφαρμογή είναι πολύ παρόμοιες μεταξύ τους».
Εσύ κι ο πύραυλός σου…
Οι αμφιλεγόμενες και ασταθείς πολιτικές των εργοδοτών απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη έχουν επίσης μπερδέψει τους εργαζομένους. «Αφού αρχικά ενθάρρυναν το προσωπικό να χρησιμοποιεί την ΑΙ και συνολικά την ψηφιακή τεχνολογία για την αυτοματοποίηση των εργασιών και την προώθηση της καινοτομίας, τώρα ζητούν από τους εργαζόμενους να περιορίσουν την χρήση ΑΙ για να ελέγξουν το κόστος που έχει ξεφύγει, καθώς οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας άρχισαν να χρεώνουν τους χρήστες με βάση τα tokens», γράφει η Έμα Τζέικομπς των «Irish Times».
Αν προσθέσει κανείς τους φόβους για απώλειες θέσεων εργασίας, όπως επίσης τις ενστάσεις για ηθικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που αναδύονται από τη γενίκευση της χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης, δεν μοιάζει περίεργο που όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι αναπολούν τους παλαιότερους χώρους εργασίας, πριν από την κατακλυσμιαία έλευση της ΑΙ.
«Τον περασμένο Μάιο ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της Google, Έρικ Σμιτ, αποδοκιμάστηκε έντονα από το νεανικό ακροατήριο κατά την ομιλία του στην τελετή αποφοίτησης στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, όταν προειδοποίησε τους νέους επιστήμονες να μην απορρίψουν την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης. «Όταν κάποιος σας προσφέρει μια θέση στον πύραυλο, δεν ρωτάτε για ποια θέση πρόκειται, απλώς επιβιβάζεστε σ’ αυτόν. Απόφοιτοι, ο πύραυλος είναι εδώ», είπε ο Σμιτ για να εισπράξει σφυρίγματα και ένα παρατεταμένο «ουουουου».
Τεχνοφοβικοί Λουδίτες;
Ο συγγραφέας του βιβλίου «Blood in the Machine», Μπράιαν Μέρτσαντ, παραλληλίζει τη σύγχρονη αντίσταση στην Τεχνητή Νοημοσύνη με τους Λουδίτες κλωστοϋφαντουργούς του 18ου αιώνα που κατέστρεφαν τους αυτόματους αργαλειούς επειδή έβγαζαν πολλή περισσότερη δουλειά απ’ αυτούς.
Δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που χαρακτηρίζουν τους αμφισβητίες της ΑΙ τεχνοφοβικούς και αναχρονιστές. Όμως η αντίδραση των αποφοίτων της Αριζόνα στην ομιλία του ιδρυτή της Google και η λαχτάρα για τον κόσμο που υπήρχε πριν από την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν σημαίνουν απαραίτητα την απόρριψη της τεχνολογίας.
«Συνήθως ο κόσμος δεν αμφισβητεί αυτές καθαυτές τις νέες τεχνολογίες, αλλά τον τρόπο χρήσης τους. Γιατί ένας απόφοιτος να δέσει τον εαυτό του και το επαγγελματικό του μέλλον αβλεπί σε έναν πύραυλο χωρίς ούτε καν να κάνει ερωτήσεις;», αναρωτιέται η ρεπόρτερ της δουβλινέζικης εφημερίδας.