H τεχνητή νοημοσύνη λύνει το οριγκάμι της ζωής

Related

Όταν το «fiber» σταματά πριν από το σπίτι – Η μάχη που αφορά και την Ελλάδα

Η αγωγή της AT&T κατά της Comcast βάζει στο μικροσκόπιο τον όρο «fiber-powered». Τι πρέπει να γνωρίζει ο Έλληνας καταναλωτής για FTTH και ταχύτητες.

Όταν ο AI agent επιτίθεται μόνος του – Το ελληνικό τεστ κυβερνοασφάλειας

AI agents παρακάμπτουν ελέγχους και αξιοποιούν κενά ασφαλείας. Οι 54 ελληνικές IP με βιομηχανικό εξοπλισμό δείχνουν τον νέο κίνδυνο για την Ελλάδα.

Η Nvidia χωρίς τον Χουάνγκ; Η κρίση που αγγίζει τον «ΔΑΙΔΑΛΟ» και την ελληνική AI

Η κρίση ηγεσίας στη Nvidia αγγίζει και την Ελλάδα: ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» βασίζεται σε 2.000+ GH200. Τι σημαίνει για PHAROS, data centers και επιχειρήσεις.

Τι να προσέξεις όταν επιλέγεις ένα power bank

Η επιλογή ενός power bank ακούγεται εύκολη υπόθεση μέχρι να βρεθείς μπροστά από ένα ολόκληρο τείχος επιλογών καθώς περιηγείσαι σε ένα online κατάστημα και συνειδητοποιήσεις ότι διάφορα νούμερα, όπως το mAh και τα watts δεν σε κατατοπίζουν με την πρώτη ματιά. Όλοι έχουμε βρεθεί σε αυτή τη θέση, αγοράζοντας ένα φορητό φορτιστή για τις συσκευές

Nvidia: Πώς τα πανίσχυρα AI chips της έφτασαν σε κινεζικό πανεπιστήμιο παρά τις αμερικανικές κυρώσεις

Έρευνα του Reuters αποκαλύπτει ότι κινεζικό πανεπιστήμιο με στενούς δεσμούς με τον στρατό απέκτησε επεξεργαστές H200 της Nvidia, παρά την ένταξή του στην αμερικανική μαύρη λίστα. Οι αγορές μέσω τοπικών προμηθευτών και η ενοικίαση υπολογιστικής ισχύος αναδεικνύουν τα κενά στους ελέγχους εξαγωγών, ενώ ο Τζένσεν Χουάνγκ βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενες πιέσεις στην Ουάσιγκτον. Κινεζικό πανεπιστήμιο

Newsit.gr: το ανανεωμένο μας app είναι εδώ – Κατεβάστε το

Προσθήκη του newsit.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google Η ενημέρωση περνάει σε άλλη διάσταση με τη νέα, πλήρως ανανεωμένη εφαρμογή (app) του newsit.gr για smartphone, android και IOS. Με στόχο την ταχύτητα, την εγκυρότητα και την αμεσότητα που χαρακτηρίζει το newsit.gr όλα αυτά τα χρόνια το site μας επανασχεδίασε το app του, προσφέροντας έναν σύγχρονο

Xiaomi 18 Pro Series: Το Back Display περνά σε νέα εποχή και έρχεται στη διεθνή αγορά

Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Xiaomi παρουσίασε μια σειρά κορυφαίων smartphones που αμφισβήτησε τις καθιερωμένες αντιλήψεις γύρω από τον σχεδιασμό και τη λειτουργικότητα των κινητών τηλεφώνων. Η σειρά Xiaomi 17 Pro, η οποία κυκλοφόρησε αποκλειστικά στην Κίνα, ξεχώρισε χάρη σε ένα χαρακτηριστικό που ελάχιστοι κατασκευαστές smartphones είχαν εξερευνήσει μέχρι τότε: το καινοτόμο Back Display. Μετά

Όλες οι κρίσιμες λεπτομέρειες για τις κάμερες των Galaxy 27

Η Samsung δυσκολεύεται απεγνωσμένα να κρατήσει κρυφά τα νέα της σχέδια, παρόλο που η επίσημη ανακοίνωση απέχει τουλάχιστον δύο ή τρεις μήνες. Οι γνώστες της αγοράς δημοσιεύουν πλέον όλες τις κρίσιμες λεπτομέρειες για τις κάμερες της σειράς Galaxy 27. Τα νέα μοντέλα Galaxy S27, S27 Plus, S27 Pro και S27 Ultra διαθέτουν σχεδιασμό που παραμένει

Telekom: Πώς απαντά στις ανάγκες των επιχειρήσεων να αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη

Πρακτική γνώση και χρήσιμες κατευθύνσεις για την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων, προσφέρει δωρεάν η Telekom, μέσα από τη νέα εκπαιδευτική δράση “Telekom Grow Your Business – AI Edition”. Μια ακόμη δράση μέσα από την οποία η Telekom στηρίζει την ελληνική επιχειρηματικότητα, ενισχύοντας τις ψηφιακές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την

Η δωρεάν πρόσβαση στο Siri AI έχει ημερομηνία λήξης

Η Apple αλλάζει τη στρατηγική της γύρω από τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Οι κάτοχοι των νεότερων μοντέλων θα διαπιστώσουν σύντομα ότι η δωρεάν πρόσβαση στο Siri AI έχει ημερομηνία λήξης. Η εταιρεία προγραμματίζει καθημερινά όρια στη χρήση προηγμένων λειτουργιών. Η υπέρβαση των ορίων απαιτεί οικονομική συμμετοχή από τον τελικό καταναλωτή. Ποια εργαλεία χάνουν τον δωρεάν

Η Google απαιτεί τουλάχιστον Android 11 για το Android Auto

Η Google αποφάσισε να διακόψει την υποστήριξη του Android Auto για συσκευές που τρέχουν Android 10 ή παλαιότερη έκδοση. Εκατομμύρια οδηγοί σε ολόκληρο τον κόσμο θα χάσουν σύντομα τη δυνατότητα να συνδέουν το κινητό τους στην οθόνη του αυτοκινήτου τους. Οι προειδοποιήσεις εμφανίζονται ήδη στις οθόνες των χρηστών κατά τη σύνδεση, είτε αυτή γίνεται με

Αλλαγές και βελτιώσεις με το November Pixel Drop

Η Google διαθέτει από σήμερα τη νέα ενημέρωση November Pixel Drop, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές και βελτιώσεις στις καθημερινές σας συσκευές. Τα κινητά της σειράς Pixel 10 αποκτούν ισχυρές δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης, ενώ τα έξυπνα ρολόγια αποκτούν νέα εργαλεία άθλησης και ευκολίας. Οι χρήστες περιμένουν χρόνια αυτές τις προσθήκες, και η εταιρεία παραδίδει επιτέλους λειτουργίες που

Share

Εδώ και πάνω από μισό αιώνα οι πρωτεΐνες παραμένουν μια από τις μεγαλύτερες σπαζοκεφαλιές της Βιολογίας. Η λειτουργία αυτών των μεγάλων μορίων εξαρτάται από το τρισδιάστατο σχήμα τους, το οποίο όμως μόνο εύκολο δεν είναι να προσδιοριστεί: Παρά τις προσπάθειες δεκαετιών, οι επιστήμονες γνώριζαν μέχρι σήμερα τη δομή μόλις του ενός τρίτου των ανθρώπινων πρωτεϊνών. Ωσπου ένας αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης υπολόγισε τα υπόλοιπα δύο τρίτα μέσα σε λίγους μήνες!

Ακολουθήστε το fibernews.gr στη Google
Προσθέστε μας στις προτιμώμενες πηγές σας για να βλέπετε συχνότερα τις ειδήσεις και τις αναλύσεις μας στη Google.

Συνεργασία γιγάντων

Η DeepMind, λονδρέζικη εταιρεία που εξαγοράστηκε από την Google, εξέπληξε πέρυσι την επιστημονική κοινότητα παρουσιάζοντας το AlphaFold, έναν αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης που μαντεύει με ικανοποιητική ακρίβεια τη δομή των πρωτεϊνών από τη χημική σύστασή τους. Τώρα, η εταιρεία συνεργάζεται με το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας (EMBL), μια συνεργασία που έκανε θεαματικό ντεμπούτο τον Ιούλιο. Τα δύο μέρη παρουσίασαν – και διέθεσαν δωρεάν σε κάθε επιστήμονα – μια βάση δεδομένων που καλύπτει τις δομές του 98,5% των ανθρώπινων πρωτεϊνών (πάνω από 20.000) αλλά και δεκάδων χιλιάδων πρωτεϊνών από 20 οργανισμούς μεγάλης βιολογικής σημασίας, όπως το παράσιτο της ελονοσίας και το βακτήριο της φυματίωσης. Οι συνολικά 350.000 καταχωρίσεις στη βάση AlphaFold DB σχεδιάζεται να αυξηθούν τελικά στα 130 εκατομμύρια τρισδιάστατα μοντέλα, ανέφερε το EMBL. O αριθμός αυτός είναι 700 φορές μεγαλύτερος σε σχέση με τις καταχωρίσεις του Protein Data Bank, της μεγαλύτερης βάσης τρισδιάστατων μοντέλων.

Απεριόριστες δυνατότητες

«Μέσα σε λίγους μήνες μάθαμε τις δομές διπλάσιων πρωτεϊνών από ό,τι είχαμε βρει σε πενήντα χρόνια. Αυτό θα επηρεάσει σε τεράστιο βαθμό τη μελέτη των πρωτεϊνών και τον σχεδιασμό φαρμάκων, βιοτεχνολογικών εργαλείων και βιοϋλικών – κάθε πτυχή της βιολογικής έρευνας» λέει στο ΒΗΜΑ-Science o Αναστάσης Περράκης, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης και κύριος ερευνητής στο Ολλανδικό Ινστιτούτο Καρκίνου. Ο δρ Περράκης, o οποίος έχει εργαστεί στο EMBL, γνωρίζει από πρώτο χέρι το πρόβλημα: επί δύο δεκαετίες η ομάδα του προσπαθούσε να βρει τη δομή μιας πρωτεΐνης που θεωρείται «κλειδί» για την αντιμετώπιση της λεϊσμανίασης και της τρυπανοσωμίασης, παρασιτικών ασθενειών με δεκάδες χιλιάδες θύματα τον χρόνο. «Αν γνωρίζαμε τη δομή της πρωτεΐνης JBP1, θα μπορούσαμε να σχεδιάσουμε μόρια που σταματούν τη λειτουργία της χωρίς να επηρεάζουν τους ασθενείς, περίπου όπως τα αντιβιοτικά» εξηγεί. Ομως η πρωτεΐνη δεν καταδέχθηκε ποτέ να αποκαλυφθεί στις μεθόδους που χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα για τον προσδιορισμό της δομής πρωτεϊνών. Το νέο υπολογιστικό μοντέλο της πρωτεΐνης μπορεί να μην είναι απόλυτα ακριβές, ωστόσο «μας επιτρέπει να αρχίσουμε άμεσα τον σχεδιασμό αναστολέων με βάση τη δομή» λέει ο δρ Περράκης. Σύντομα, επισημαίνει, θα μπορούμε επίσης να προβλέπουμε πώς η δομή μιας πρωτεΐνης επηρεάζεται από μεταλλάξεις στο αντίστοιχο γονίδιο, όπως συμβαίνει τώρα με τις μεταλλάξεις του κορωνοϊού της COVID-19.

H βάση δεδομένων φιλοξενείται στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Βιοπληροφορικής στο Χίνξτον της Βρετανίας, ένα από τα επιμέρους εργαστήρια του EMBL σε όλη την Ευρώπη.

Δομή και λειτουργία

Κάθε λειτουργία των κυττάρων θα σταματούσε χωρίς τις πρωτεΐνες, πολυμήχανα μόρια που συναρμολογούνται σύμφωνα με τις οδηγίες των γονιδίων. Χρησιμεύουν ως δομικά στοιχεία των κυττάρων, ως ένζυμα για την κατάλυση χημικών αντιδράσεων, ως ορμόνες ή ως αντισώματα. Οι πρωτεΐνες είναι μακριές αλυσίδες που σχηματίζονται ενώνοντας σε σειρά 20 διαφορετικά αμινοξέα, οργανικές ενώσεις που περιέχουν άζωτο και οξυγόνο. Το τελικό μόριο μπορεί να περιλαμβάνει δεκάδες, εκατοντάδες ή χιλιάδες αμινοξέα και τείνει να αναδιπλώνεται σε μια συγκεκριμένη, τρισδιάστατη δομή. Και η δομή της πρωτεΐνης είναι αυτή που καθορίζει τον τρόπο που αυτή δρα. Για παράδειγμα, η πρωτεΐνη-ακίδα που χρησιμοποιεί ο κορωνοϊός SARS-CoV-2 για να εισβάλει στα ανθρώπινα κύτταρα πρέπει να ταιριάζει σαν κλειδί στην κλειδαριά με τον αντίστοιχο ανθρώπινο υποδοχέα. «Για να παραφράσουμε τον αρχιτέκτονα Λούις Σάλιβαν, η δομή ακολουθεί τη λειτουργία» λέει ο δρ Περράκης.

Αξιόπιστες προβλέψεις

Από τη δεκαετία του 1960, η βασική εργαστηριακή τεχνική για τον προσδιορισμό της δομής πρωτεϊνών παραμένει η κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ, ένα είδος μοριακής «ακτινογραφίας». Για να λειτουργήσει όμως το πείραμα, η πρωτεΐνη πρέπει πρώτα να συμπυκνωθεί σε κρυστάλλους, μια χρονοβόρα, επίπονη διαδικασία που μπορεί να απαιτήσει μήνες ή να μη δουλέψει ποτέ, όπως συνέβη με την πρωτεΐνη JBP1 της λεϊσμανίασης. Ανεπαρκής στη συγκεκριμένη περίπτωση αποδείχθηκε και μια δεύτερη, νεότερη τεχνική, η κρυοηλεκτρονική μικροσκοπία, η οποία απεικονίζει πρωτεΐνες σε σχεδόν ατομική ανάλυση, συγκρίσιμη με την ακρίβεια που προσφέρει η κρυσταλλογραφία. Μέχρι πρόσφατα, όμως, ο πειραματικός προσδιορισμός της δομής, όσες προκλήσεις κι αν δημιουργούσε, ήταν η μόνη λύση. Και αυτό παρά το γεγονός ότι οι επιστήμονες είχαν συνειδητοποιήσει από τη δεκαετία του 1960 ότι θεωρητικά θα μπορούσε κανείς να προβλέψει την τρισδιάστατη δομή πρωτεϊνών απλά εξετάζοντας την αλληλουχία αμινοξέων. Στο κάτω-κάτω, οι πρωτεΐνες είναι μόρια και αποτελούνται από άτομα, των οποίων η συμπεριφορά μπορεί να προβλεφθεί με βάση τους νόμους της Φυσικής. Η εφαρμογή της ιδέας στην πράξη αποδείχθηκε όμως δύσκολη υπόθεση, καθώς οι πιθανές διατάξεις των ατόμων μιας πρωτεΐνης στον χώρο είναι αστρονομικά πολλές ακόμα και για τους ισχυρότερους υπερυπολογιστές. Οπως το συνοψίζει ο δρ Περράκης, «ενώ είναι σαφές εδώ και δεκαετίες πως η δομή των πρωτεϊνών εξαρτάται από την ακολουθία τους, κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει τη δομή μιας πρωτεΐνης από την ακολουθία της και μόνο». «Το AlphaFold», προσθέτει, «επικυρώνει μια σειρά παλαιών και νέων πειραμάτων της ομάδας μας, αλλά και πολλών άλλων επιστημόνων, που μας δείχνει πως είναι αξιόπιστο, αλλά εξηγεί και τους λόγους που στην περίπτωση της JBP1 η πειραματική μας προσέγγιση δεν έδωσε αποτελέσματα».

Μηχανική μάθηση

Το AlphaFold είναι ένας αλγόριθμος μηχανικής μάθησης, ένα είδος τεχνητής νοημοσύνης που μαθαίνει από παραδείγματα. Το σύστημα τροφοδοτήθηκε με τις πειραματικά επιβεβαιωμένες δομές δεκάδων χιλιάδων πρωτεϊνών και έμαθε να αναγνωρίζει μοτίβα αναδίπλωσης σε πρωτεΐνες με παρόμοια αμινοξική αλληλουχία. Μπορεί επίσης να προσομοιώνει τις φυσικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε γειτονικά αμινοξέα. «Πιστεύω ότι είναι η σημαντικότερη μέχρι σήμερα συνεισφορά της τεχνητής νοημοσύνης στην πρόοδο της επιστήμης. Δεν νομίζω ότι είναι υπερβολή να το ισχυριστώ» δήλωσε ο Ντέμις Χασάμπις, ο κυπριακής καταγωγής συνιδρυτής της DeepMind. H εταιρεία του έγινε διάσημη το 2016, όταν μια παραπλήσια τεχνητή νοημοσύνη της, με την ονομασία AlphaGo, νίκησε τον παγκόσμιο πρωταθλητή του γκο, ενός αρχαίου κινεζικού παιχνιδιού που θεωρείται μακράν πιο περίπλοκο από το σκάκι. Η DeepMind επέστρεψε στα φώτα της δημοσιότητας τον Νοέμβριο, όταν το AlphaFold σάρωσε τον ανταγωνισμό στον διεθνή διαγωνισμό αναδίπλωσης πρωτεϊνών CASP. «Ποτέ δεν περίμενα ότι θα έβλεπα τη λύση όσο ζω» σχολίασε τότε στο «Science» ο Τζον Μάουλτ του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, ο οποίος διοργανώνει τον διαγωνισμό από το 1994. Από τον Νοέμβριο μέχρι σήμερα το AlphaFold βελτίωσε περαιτέρω τις επιδόσεις του και μπορεί πλέον να ολοκληρώνει σε μερικά λεπτά ή λίγες ώρες υπολογισμούς για τους οποίους χρειαζόταν αρχικά ολόκληρες ημέρες, λέει η DeepMind.

Η συνεργασία DeepMind – AlphaFold, μια σημαντική επιτυχία για την επιστημονική έρευνα στην Ευρώπη, έρχεται να προστεθεί στις υπόλοιπες προσπάθειες του EMBL για τη μελέτη των πρωτεϊνών. Ο μεγάλος ερευνητικός οργανισμός διαθέτει πειραματικούς σταθμούς κρυσταλλογραφίας στα σύγχροτρα ακτίνων Χ στο Αμβούργο και στην Γκρενόμπλ και σύγχρονες εγκαταστάσεις κρυοηλεκτρονικών μικροσκοπίων στη Χαϊδελβέργη. Η νέα βάση δεδομένων προσφέρει «ένα από τα σημαντικότερα σετ δεδομένων από την εποχή της χαρτογράφησης του ανθρώπινου γονιδιώματος» καμαρώνει ο Γιούαν Μπίρνεϊ, αναπληρωτής γενικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Πληροφορικής. Και όπως επισημαίνει ο δρ Περράκης, η βάση δεδομένων «διατίθεται ελεύθερα σε όλους τους ερευνητές παγκόσμια. Δεν είναι απλά μια πρωτοπορία της ευρωπαϊκής επιστημονικής κοινότητας, είναι και ένας θρίαμβος της ευρωπαϊκής επιστημονικής συνεργασίας, μια και το EMBL συγχρηματοδοτείται από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας».

Οι πρώτοι «καρποί»

Το AlphaFold DB έχει ήδη αρχίσει να αξιοποιείται από επιστήμονες σε όλον τον κόσμο για μια ποικιλία ερευνών: ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν τα δεδομένα για τη μελέτη της αντίστασης των μικροβίων στα αντιβιοτικά, ενώ το Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ στη Βρετανία βασίζεται σε προβλέψεις της τεχνητής νοημοσύνης για την ανάπτυξη ενζύμων που θα ανακυκλώνουν τα πλαστικά απορρίμματα. Στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο ερευνητές μελετούν τα δεδομένα για την καλύτερη κατανόηση του SARS-CoV-2. Οπως φαίνεται, όμως, το AlphaFold είναι μόνο η αρχή: στις 15 Ιουλίου, όταν οι δημιουργοί του συστήματος δημοσίευσαν την εργασία τους στο «Nature», το περιοδικό «Science» φιλοξενούσε μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον στο Σιάτλ, οι οποίοι ανέπτυξαν έναν άλλο αλγόριθμο πρόβλεψης της δομής πρωτεϊνών με την ονομασία RoseTTAFold. Ο νέος αλγόριθμος προσφέρει ακρίβεια που προσεγγίζει αυτή του AlphaFold, παρουσιάζει όμως και νέες δυνατότητες καθώς είναι ικανή να προβλέπει τη δομή όχι μόνο μεμονωμένων πρωτεϊνών, αλλά και συμπλόκων που αποτελούνται από αρκετές πρωτεΐνες.

Τι να προσέξεις όταν επιλέγεις ένα power bank

Η επιλογή ενός power bank ακούγεται εύκολη υπόθεση μέχρι να βρεθείς μπροστά από ένα ολόκληρο τείχος επιλογών καθώς περιηγείσαι σε ένα online κατάστημα και συνειδητοποιήσεις ότι διάφορα νούμερα, όπως το mAh και τα watts δεν σε κατατοπίζουν με την πρώτη ματιά. Όλοι έχουμε βρεθεί σε αυτή τη θέση, αγοράζοντας ένα φορητό φορτιστή για τις συσκευές

Nvidia: Πώς τα πανίσχυρα AI chips της έφτασαν σε κινεζικό πανεπιστήμιο παρά τις αμερικανικές κυρώσεις

Έρευνα του Reuters αποκαλύπτει ότι κινεζικό πανεπιστήμιο με στενούς δεσμούς με τον στρατό απέκτησε επεξεργαστές H200 της Nvidia, παρά την ένταξή του στην αμερικανική μαύρη λίστα. Οι αγορές μέσω τοπικών προμηθευτών και η ενοικίαση υπολογιστικής ισχύος αναδεικνύουν τα κενά στους ελέγχους εξαγωγών, ενώ ο Τζένσεν Χουάνγκ βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενες πιέσεις στην Ουάσιγκτον. Κινεζικό πανεπιστήμιο