Η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ζωή του σύγχρονου ανθρώπου και μπορεί ακόμα να μην έχει δημιουργήσει στην πράξη υπαρξιακά ζητήματα, όπως φοβούνται οι επιστήμονες, όμως απασχολεί με ήδη πρακτικά προβλήματα, όπως ο σεξισμός.
Χαρακτηριστικά, η Unesco το 2019 δημοσίευσε μια έκθεση με θέμα την προκατάληψη του φύλου στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και είχε τίτλο «αν μπορούσα, θα κοκκίνιζα», μια ατάκα που χρησιμοποιούσε η Siri της Apple στην παρατήρηση «έι Siri είσαι βλ…».
Μάλιστα, σύμφωνα με το bbc.com, οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει τα τελευταία χρόνια, ότι οι φωνές που ακούμε στα έξυπνα μηχανήματα, όπως η Alexa της Amazon ή η κλασσική ήρεμη γυναικεία φωνή στο GPS του αυτοκινήτου, ενισχύουν ως ένα σημείο τα διάφορα στερεότυπα, πολλές φορές με «συνηθισμένο τρόπο».
Παραδείγματος χάριν, η BMW πριν από λίγα χρόνια είχε κάνει έρευνα αγοράς και είχε κυκλοφορήσει GPS στα οχήματα της, το οποίο χρησιμοποιούσε γυναικεία φωνή. Παρόλα αυτά, όταν βγήκε το συγκεκριμένο gadget στην αγορά, διαπιστώθηκαν πολλά προβλήματα, που πριν δεν είχε παρατηρήσει κανείς.
Συγκεκριμένα, οι άντρες οδηγοί αγόραζαν μεν το GPS, αλλά είτε απενεργοποιούσαν τις φωνητικές οδηγίες, είτε δεν έδιναν σημασία και σε σχετική ερώτηση απάντησαν ότι «δεν δέχομαι ως άντρας να παίρνω οδηγίες από μια γυναίκα».
Άνοδος των προκαταλήψεων ή μια παγιωμένη κατάσταση;
Οι επιστήμονες μπορεί να ανακαλύπτουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη διακατέχεται από σεξισμό, όμως είναι σε δίλημμα, εάν αυτό οφείλεται σε «συνηθισμένους τρόπους διάδοσης των προκαταλήψεων των φύλων» ή σε άνοδο των προκαταλήψεων που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, λόγω των παγκόσμιων δυσμενών καταστάσεων.
Αρχικά, όσοι υποστηρίζουν την πρώτη θεωρία, ξεκαθαρίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει δημιουργηθεί ως ένα σημείο με βάση την γυναίκα, καθώς γυναίκες έχουν δανείσει την φωνή τους σε συστήματα AI, ενώ έχουν αποτελέσει και πρότυπα για την δημιουργία σχετικών ρομπότ. Έτσι, υπάρχει ένα πλούσιο αρχείο δεκαετιών σε όλες τις εταιρείες του κόσμου, που είναι δύσκολο να αλλάξει από την μία μέρα στην άλλη.
Αντιθέτως, όσοι υποστηρίζουν την δεύτερη θεωρία, θεωρούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ασυναίσθητα σε αρκετές περιπτώσεις ως αναπαραγωγή των κοινωνικών στερεοτύπων. Έτσι, με βάση αυτούς, οι περισσότερες φωνές που δίνουν οδηγίες είναι γυναικείες, γιατί η γυναίκα έχει συνδεθεί με την ηρεμία, σε αντίθεση με τον άντρα, ο οποίος πρέπει να είναι «άγριος» και μερικές φορές «δυσνόητα τα λεγόμενα του».
Λύση στο πρόβλημα ή ξανά από την αρχή;
Τα παραπάνω προβλήματα η επιστημονική κοινότητα έχει αρχίσει να τα εντοπίζει τα τελευταία χρόνια, με αρκετές εταιρείες να λαμβάνουν διάφορα μέτρα, τα οποία αν και μέχρι στιγμής έχουν φέρει αποτέλεσμα ως ένα βαθμό, δεν είναι σίγουρο εάν είναι αποτελεσματικά.
Μεγάλοι τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Apple και η Amazon αρχίζουν να διαθέτουν κι άλλες επιλογές, ενώ δίνουν έφεση στην ουδέτερη φωνή, ώστε να μην αναγνωρίζει κάποιος αν ανήκει σε άντρα ή γυναίκα.
Η συγκεκριμένη κίνηση μπορεί να φαίνεται πως είναι υπέρ των non binary, δηλαδή των ανθρώπων που δεν έχουν προσδιορίσει το φύλο τους, όμως στην πραγματικότητα εξυπηρετεί στο γεγονός ότι όλο και περισσότερα άτομα δίνουν προσοχή στις φωνητικές οδηγίες, καθώς «δεν βρίσκουν λόγο να διαφωνήσουν με τον συνομιλητή τους», όπως έχουν απαντήσει σε σχετικές έρευνες.
Παράλληλα, ορισμένες εταιρείες δίνουν την επιλογή στο χρήστη να επιλέξουν την χροιά της φωνής σε διάφορα gadget, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται η επιλογή να γίνεται με σεξιστικά κριτήρια. Χαρακτηριστικά, στην Αγγλία κυκλοφόρησε ένα σύστημα υπολογιστών το οποίο χρησιμοποιούσε την φωνή της ηθοποιού Joan Elms και μετά από λίγο καιρό ονομάστηκε από άντρες χρήστες ως «Sexy Sally».
Μέχρι στιγμής, οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει στο τρόπο επίλυσης του συγκεκριμένου προβλήματος, με ορισμένους να θεωρούν ότι χρειάζονται πιο φιλελεύθερες αλλαγές από τις εταιρείες τεχνολογίας, ενώ άλλοι θεωρούν ότι ο σεξισμός στην τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί προέκταση του προβλήματος που ήδη απασχολεί την κοινωνία, οπότε η οποιαδήποτε λύση θα πρέπει να αφορά πρώτα τα καθημερινά προβλήματα.
- -