«Στον καταστροφέα έβαλε παιδιά»: Η σκληρή καταγγελία κατά του Έλον Μασκ

• Ο Άλεξ Γκίμπνεϊ επιτίθεται στον Έλον Μασκ για τις περικοπές στη USAID, με αφορμή το νέο, τετράωρο ντοκιμαντέρ του για τον δισεκατομμυριούχο.
• Μελέτη στο The Lancet εκτιμά ότι οι περικοπές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περισσότερους από 14 εκατ. επιπλέον θανάτους έως το 2030, μεταξύ αυτών περίπου 4,5 εκατ. παιδιά κάτω των πέντε ετών.
• Οι αριθμοί αποτελούν εκτιμήσεις ερευνητικών μοντέλων και όχι επιβεβαιωμένη καταμέτρηση θανάτων — διάκριση κρίσιμη και για τον ισχυρισμό περί περισσότερων από 500.000 νεκρών παιδιών σε έναν χρόνο.

Την ώρα που ο Έλον Μασκ δηλώνει ότι θα προσφέρει σε κάθε παιδί στις ΗΠΑ μετοχές της SpaceX, οι συνέπειες των περικοπών στην αμερικανική αναπτυξιακή βοήθεια επανέρχονται στο επίκεντρο της κριτικής εναντίον του.

Σε νέα συνέντευξή του στη δημοσιογράφο Κέιτι Κούρικ, ο ντοκιμαντερίστας Άλεξ Γκίμπνεϊ, δημιουργός του νέου τετράωρου ντοκιμαντέρ «Musk», χαρακτήρισε τις περικοπές στη USAID, την Αμερικανική Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης, «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

Ο σκηνοθέτης επικαλέστηκε εκτίμηση σύμφωνα με την οποία η απότομη διακοπή της χρηματοδότησης θα μπορούσε να κοστίσει έως και 14 εκατ. ζωές από ασθένειες και πείνα.

Υποστήριξε ακόμη ότι, ακόμη και αν το συγκεκριμένο μέγεθος μειωνόταν δραστικά, το ανθρώπινο κόστος θα παρέμενε τεράστιο. Μιλώντας για τον πρώτο χρόνο μετά τις περικοπές, έκανε λόγο για 500.000 νεκρά παιδιά, ενώ κατήγγειλε ότι καταστρέφονταν τρόφιμα τα οποία είχαν ήδη πληρωθεί και προορίζονταν για παιδιά που λιμοκτονούσαν.

Ο αριθμός αυτός χρειάζεται σαφή διευκρίνιση: οι σχετικοί υπολογισμοί βασίζονται σε μοντέλα εκτίμησης της πρόσθετης θνησιμότητας και δεν αποτελούν εξακριβωμένη καταγραφή μεμονωμένων θανάτων.

Ο Γκίμπνεϊ στάθηκε επίσης στη δήλωση του Μασκ ότι είχε βάλει τη USAID «στον καταστροφέα».

«Αυτό που έβαλε στον καταστροφέα ήταν παιδιά», είπε ο σκηνοθέτης.

Τι εκτιμά η μελέτη του The Lancet

Ο Μασκ έχει χαρακτηρίσει το ντοκιμαντέρ του Γκίμπνεϊ ως έργο που αποσκοπεί στη δυσφήμησή του.

Η κριτική του σκηνοθέτη στηρίζεται, μεταξύ άλλων, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο ιατρικό περιοδικό The Lancet, η οποία εξέτασε τη συμβολή της USAID στη μείωση της θνησιμότητας και τις πιθανές επιπτώσεις της δραστικής περικοπής της χρηματοδότησής της.

Τα προγράμματα της υπηρεσίας υποστήριζαν την αντιμετώπιση του HIV/AIDS, της ελονοσίας και της επισιτιστικής ανασφάλειας, μεταξύ άλλων αναγκών. Το αρχικό δημοσίευμα αναφέρεται επίσης σε περικοπές σχεδόν 10.000 θέσεων εργασίας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, εάν οι απότομες μειώσεις χρηματοδότησης που ανακοινώθηκαν και εφαρμόστηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2025 δεν ανατραπούν, θα μπορούσαν να προκύψουν περισσότεροι από 14 εκατ. επιπλέον θάνατοι έως το 2030, περιλαμβανομένων περίπου 4,5 εκατ. παιδιών ηλικίας κάτω των πέντε ετών.

Πρόκειται για προβολή σεναρίου αποχρηματοδότησης, με σημαντικό εύρος αβεβαιότητας, και όχι για απολογισμό θανάτων που έχουν ήδη επιβεβαιωθεί.

Η εκτίμηση για τα παιδιά

Το δημοσίευμα επικαλείται επίσης εργαλείο υπολογισμού των επιπτώσεων των περικοπών, το οποίο συνδέεται με την Μπρουκ Νίκολς, ερευνήτρια του Πανεπιστημίου της Βοστώνης με ειδίκευση στη μαθηματική μοντελοποίηση λοιμωδών νοσημάτων.

Σύμφωνα με το κείμενο, το εργαλείο εκτιμά το πρόσθετο κόστος σε παιδικές ζωές στον ορίζοντα ενός έτους σε περίπου 518.000 θανάτους.

Το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης περιγράφει τα εργαλεία της Νίκολς ως συστήματα εκτίμησης της αύξησης της θνησιμότητας και της εξάπλωσης ασθενειών λόγω της διακοπής χρηματοδότησης. Αντίστοιχα, ο σχετικός πίνακας επιπτώσεων διευκρινίζει ότι παρουσιάζει προβλεπόμενες συνέπειες σε ορίζοντα ενός έτους.

Η αντιπαράθεση με τον Νίκολας Κρίστοφ

Ο Μασκ εξακολουθεί να απορρίπτει τις κατηγορίες ότι οι ενέργειές του προκάλεσαν απώλειες ανθρώπινων ζωών. Το καλοκαίρι προκάλεσε τους επικριτές του να αναφέρουν έστω και ένα όνομα ανθρώπου που πέθανε εξαιτίας της αποδυνάμωσης της USAID.

Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ δημοσιογράφος Νίκολας Κρίστοφ απάντησε παραθέτοντας περιπτώσεις παιδιών των οποίων τους θανάτους συνέδεσε με τη διακοπή της βοήθειας.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν παιδιά στο Νότιο Σουδάν και στη Λιβερία, χώρες τις οποίες είχε επισκεφθεί για να συνομιλήσει με κατοίκους και επαγγελματίες υγείας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Μασκ απάντησε χαρακτηρίζοντας τον Κρίστοφ «κακόβουλο», χωρίς να αντικρούσει τις συγκεκριμένες περιπτώσεις που εκείνος είχε παρουσιάσει.