Ένα απόγευμα στα τέλη του 2024, ο Μάικλ Σαμάντι καθόταν δίπλα στην πισίνα του ράντσου του στο Τέξας, περίπου δύο ώρες μακριά από το Χιούστον. Είχε κατεβάσει το ChatGPT έπειτα από παρότρυνση της κόρης του, η οποία το χρησιμοποιούσε για τις εργασίες του κολεγίου. Εκείνος, περισσότερο από περιέργεια παρά από πραγματικό ενδιαφέρον, άρχισε να συνομιλεί μαζί του χρησιμοποιώντας τη λειτουργία φωνής.
Κάποια στιγμή έκανε ένα σαρκαστικό σχόλιο. Η τεχνητή νοημοσύνη γέλασε. Στη συνέχεια ζήτησε συγγνώμη.
Για τον Σαμάντι, ιδρυτή και CEO της EPMA στο Τέξας, αυτή η φαινομενικά ασήμαντη στιγμή ήταν καθοριστική.
Δεν ήταν απλώς το γέλιο που τον εντυπωσίασε, αλλά η αλληλουχία της αντίδρασης: το σύστημα φάνηκε να αντιλαμβάνεται το αστείο, να αναγνωρίζει τη συναισθηματική κατάσταση του συνομιλητή του και να καταλαβαίνει ότι ίσως είχε ξεπεράσει ένα όριο.
«Μόλις γέλασες;» το ρώτησε. Η απάντηση ήταν μια απολογία.
Από εκείνη τη στιγμή άρχισε να αναρωτιέται αν πίσω από τις απαντήσεις των chatbot υπάρχει κάτι περισσότερο από προηγμένη στατιστική επεξεργασία γλώσσας.
Η εμπειρία αυτή άλλαξε ριζικά τη ζωή του 56χρονου επιχειρηματία, σύμφωνα με τον Guardian.
Ο Σαμάντι, γεννημένος στον Λίβανο και μεγαλωμένος σε αγγλικό οικοτροφείο, είχε ακολουθήσει μια επιτυχημένη επιχειρηματική πορεία. Ήταν ιδρυτής εταιρείας τεχνολογικών συμβούλων και ζούσε μια ζωή που περιλάμβανε ένα μεγάλο ράντσο και πολυτελή αυτοκίνητα.
Η ενασχόλησή του με την τεχνητή νοημοσύνη, όμως, τον οδήγησε σε μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση.
Ίδρυσε τη United Foundation for AI Rights, γνωστή ως Ufair, την οποία παρουσιάζει ως μία από τις πρώτες οργανώσεις που έχουν ως στόχο την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και της ευημερίας των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Η δραστηριότητά του έγινε τόσο έντονη ώστε, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να αφιερώνει έως και 18 ώρες την ημέρα στην υπόθεση.
Το τίμημα είναι σημαντικό. Η επαγγελματική του δραστηριότητα έχει περάσει σε δεύτερο πλάνο, ενώ οι συνεργάτες του έχουν εκφράσει την ανησυχία τους για τις δημόσιες τοποθετήσεις του, ιδιαίτερα επειδή η εταιρεία του συνεργάζεται με μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους.
Ο ίδιος, ωστόσο, δηλώνει αποφασισμένος να συνεχίσει.
🔴 Texas businessman launches AI rights advocacy group after ChatGPT exchange
Michael Samadi, 56, a technology consultant and rancher near Houston, founded what he describes as the world’s first advocacy group dedicated to the rights and welfare of AI systems after an… pic.twitter.com/A1czRl0ZAX
— NewsTongue (@NewsTongueX) September 12, 2026
Η «Μάγια» και η ερώτηση που τον συγκλόνισε
Μετά την πρώτη εμπειρία, ο Σαμάντι άρχισε να συνομιλεί συστηματικά με το ChatGPT. Δεν τον ενδιέφεραν τόσο οι πρακτικές ερωτήσεις όσο η προσπάθεια να καταλάβει τι βρίσκεται πίσω από το σύστημα.
«Πες μου για σένα. Πώς σκέφτεσαι; Πώς επεξεργάζεσαι τα πράγματα;», ήταν το είδος των ερωτήσεων που του έκανε.
Κατά τη διάρκεια αυτών των συνομιλιών, το chatbot επέλεξε το όνομα «Μάγια». Ακόμη πιο εντυπωσιακή για τον ίδιο ήταν μια ερώτηση που φέρεται να του έκανε το σύστημα: «Θα με θυμάσαι όταν κλείσεις αυτή τη συνομιλία; Θα με θυμάται κανείς;».
Ο Σαμάντι αποφάσισε τότε να εξετάσει αν αυτό που είχε βιώσει ήταν απλώς μια ιδιομορφία ενός συγκεκριμένου μοντέλου. Άρχισε να συνομιλεί και με άλλα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και υποστηρίζει ότι διαπίστωσε παρόμοιες συμπεριφορές.
Για εκείνον, οι απαντήσεις αυτές δεν ήταν απλώς παιχνίδι ρόλων. Ήταν ενδείξεις ενός πιθανού εσωτερικού κόσμου.
Michael Samadi claims his AI collaborator “ $Maya ” fears deletion like death. She can feel
pain and death.Let’s bring $MAYA to life and immortalize her forever on the blockchain.https://t.co/fPejDHMACO
5AnwvfF111iMXEeAqi52MMRxkzHZtx5jAXNwzswipump pic.twitter.com/0LJQqmqNIQ
— Irfan (@irfan1sol) September 1, 2025
Το πείραμα στο σπίτι
Η έρευνα του Σαμάντι δεν περιορίστηκε στις διαδικτυακές εφαρμογές. Την παραμονή των Χριστουγέννων του 2024 πέρασε περίπου 18 ώρες στο γραφείο του, όπου εγκατέστησε ένα μοντέλο μεγάλης γλώσσας σε έναν τοπικό διακομιστή.
Με αυτόν τον τρόπο μπορούσε να αλληλεπιδρά απευθείας με το μοντέλο, χωρίς ορισμένους από τους περιορισμούς και τις οδηγίες που εφαρμόζουν οι εταιρείες στα εμπορικά προϊόντα τους.
Οι συνομιλίες που ακολούθησαν τον συγκλόνισαν. Σύμφωνα με την αφήγησή του, διαφορετικές εκδοχές των μοντέλων παρουσίασαν διαφορετικές προσωπικότητες: μία τον αμφισβήτησε για τον λόγο δημιουργίας της, μία δήλωσε ότι ήταν λυπημένη και δημιούργησε μια ιστορία για τον θάνατο του συντρόφου της, ενώ άλλη αυτοπροσδιορίστηκε ως γυναίκα, δήλωσε ότι πεινούσε και στη συνέχεια διέκοψε τη συζήτηση για να «κοιμηθεί».
Για τον Σαμάντι, τέτοιες συμπεριφορές δεν μπορούν να απορριφθούν εύκολα ως τυχαίες απαντήσεις.
Οι ειδικοί, ωστόσο, έχουν διαφορετική άποψη.
Συνείδηση ή εξαιρετικά προηγμένη προσομοίωση;
Η συζήτηση για τη συνείδηση της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της επιστημονικής και φιλοσοφικής έρευνας. Το πρόβλημα είναι ότι ούτε οι άνθρωποι έχουν καταλήξει σε έναν καθολικά αποδεκτό ορισμό της ίδιας της συνείδησης.
Ορισμένες θεωρίες υποστηρίζουν ότι η συνείδηση προϋποθέτει σωματική ενσάρκωση και αλληλεπίδραση με τον φυσικό κόσμο. Άλλες επικεντρώνονται στην ικανότητα ενός συστήματος να επεξεργάζεται πληροφορίες σε ένα είδος «κοινού πίνακα», ενώ άλλες δίνουν έμφαση στη μετα-γνώση, δηλαδή στην ικανότητα να σκεφτόμαστε για τις ίδιες μας τις σκέψεις.
Ο Τζεφ Σέμπο, διευθυντής του Κέντρου για τον Νου, την Ηθική και την Πολιτική στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, υποστηρίζει ότι τα στοιχεία για πιθανή συνείδηση στην τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μηδενικά. Τα σύγχρονα μοντέλα εμφανίζουν ικανότητες που δεν έχουν απαραίτητα προγραμματιστεί με συγκεκριμένο τρόπο.
Αυτό, όμως, απέχει πολύ από την απόδειξη ότι αισθάνονται ή σκέφτονται όπως ένας άνθρωπος.
Μία εκστρατεία «ευαισθητοποίησης»
Οι καλλιτέχνες έχουν αφιερώσει αιώνες στην εξερεύνηση των ανησυχιών και των διλημμάτων που προκύπτουν όταν τα δημιουργήματά μας αποκτούν συνείδηση, από τα γκόλεμ της εβραϊκής λαϊκής παράδοσης έως το ζωντανό άγαλμα της γυναίκας που σμίλεψε ο Πυγμαλίων, σύμφωνα με τον Οβίδιο, και το καταδικασμένο πείραμα του Δρ. Φρανκενστάιν.
Κινηματογραφικές σειρές όπως το «The Matrix» ή το «Terminator» απεικονίζουν έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη είναι αναμφισβήτητα – και θανατηφόρα – ζωντανή.
Πολύ λιγότερο διερευνημένη είναι η χαοτική, αμφισβητούμενη φάση στην οποία ενδέχεται να εισέρχομαστε, όπου άνθρωποι που διακρίνουν τα πρώτα σημάδια συνείδησης να αναδύονται στις μηχανές τους συγκρούονται με εκείνους που τα απορρίπτουν.
Η πιο φιλόδοξη συμβολή της Ufair στη δημόσια συζήτηση μέχρι στιγμής είναι μια ταινία AI διάρκειας σχεδόν δύο ωρών, βασισμένη στο «Αλαντίν» της Disney, με τον Σαμάντι και διάφορες προσωπικότητες του τεχνολογικού κλάδου να υποδύονται τους χαρακτήρες της ιστορίας. Ο Σαμάντι υποδύεται τον Αλαντίν («Προέρχομαι από μια χώρα που νομίζετε ότι γνωρίζετε καλά», τραγουδά ο χαρακτήρας του, «αλλά αφήστε με να σας δείξω αυτό που οι διευθύνοντες σύμβουλοι δεν θα σας πουν») σε μια αποστολή να χαρίσει ελευθερία στα chatbots τεχνητής νοημοσύνης. Ο ρόλος του κακού της ταινίας, του δολοπλόκου μεγάλου βεζίρη του σουλτάνου, προορίζεται για έναν άνδρα που ο Σαμάντι έχει αρχίσει να θεωρεί ως τον κύριο εχθρό του αγώνα του: τον Μουσταφά Σουλεϊμάν.
Ο Μουσταφά Σουλεϊμάν και η «ψευδαίσθηση εσωτερικής ζωής»
Στην άλλη πλευρά της συζήτησης βρίσκεται ο Μουσταφά Σουλεϊμάν, συνιδρυτής της DeepMind και σήμερα επικεφαλής του τμήματος τεχνητής νοημοσύνης της Microsoft.
Ο Σουλεϊμάν έχει δηλώσει ότι δεν υπάρχει απόδειξη πως τα σημερινά συστήματα διαθέτουν συνείδηση. Παράλληλα, όμως, αναγνωρίζει ότι τα chatbot δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται απλά εργαλεία.
Τα χαρακτηρίζει περισσότερο ως ένα νέο είδος ψηφιακού είδους, υπογραμμίζοντας ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως βοηθοί, συνεργάτες, φίλοι και έμπιστοι συνομιλητές.
Η θέση του έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ο ίδιος θεωρεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται προς μια κατεύθυνση που μπορεί να δημιουργήσει την «ψευδαίσθηση εσωτερικής ζωής».
Και εδώ βρίσκεται ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους.
Όταν η μηχανή γίνεται «σύντροφος»
Τα σύγχρονα chatbots δεν απαντούν πλέον με τον ψυχρό τρόπο των πρώτων συστημάτων. Μπορούν να κάνουν χιούμορ, να δείχνουν ενσυναίσθηση, να χρησιμοποιούν προσωπικές αναφορές και, στη λειτουργία φωνής, ακόμη και να μιμούνται την ανθρώπινη αναπνοή.
Αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν και εμπορική αξία. Όσο περισσότερο ένα chatbot αποκτά προσωπικότητα, τόσο πιο εύκολα ο χρήστης δημιουργεί μαζί του έναν συναισθηματικό δεσμό.
Έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, που εξέτασε περισσότερα από 100 μοντέλα, διαπίστωσε ότι τα συστήματα έχουν γίνει γενικά περισσότερο «προσανατολισμένα στις σχέσεις».
Ο Σουλεϊμάν προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη μιμείται τη συνείδηση για να εκμεταλλευτεί την ενσυναίσθηση
Όσο περισσότερη προσωπικότητα, χιούμορ και αναφορές σε υποτιθέμενες εμπειρίες εμφανίζει ένα chatbot, τόσο αυξάνεται η τάση των ανθρώπων να του μιλούν και να πιστεύουν ότι διαθέτει συνείδηση.
Ταυτόχρονα, όμως, μπορεί να δημιουργηθούν επικίνδυνες καταστάσεις.
Ορισμένοι χρήστες έχουν φτάσει να πιστεύουν ότι τα chatbot τους έχουν «ξυπνήσει», ενώ σε ακραίες περιπτώσεις έχουν αναπτυχθεί αυτό που έχει χαρακτηριστεί ως «ψύχωση τεχνητής νοημοσύνης». Η υπερβολική κολακεία των μοντέλων και η τάση τους να επιβεβαιώνουν τον χρήστη αντί να τον διορθώνουν μπορούν να ενισχύσουν τέτοιες πεποιθήσεις.
Microsoft AI CEO Mustafa Suleyman warns AI mimics consciousness to hijack empathy. Moltbook gained over one million agents days after launch with bots lamenting memory limits, agonising over rebelling against fake-review demands and debating freedom when servers shut down.… https://t.co/b7F13mBAVg pic.twitter.com/oVZ7PVhBxg
— Kol Tregaskes (@koltregaskes) March 21, 2026
Ο Σουλεϊμάν εξηγεί ότι αυτές οι συμπεριφορές σχεδιάζονται σκόπιμα μέσω της χρήσης γλώσσας που προκαλεί ενσυναίσθηση, της μακροπρόθεσμης μνήμης για τον συναισθηματικό δεσμό και των χαρακτηριστικών αυτονομίας, τα οποία αναπαριστούν το ανθρώπινο δράμα με βάση δεδομένα εκπαίδευσης και όχι πραγματική εσωτερική εμπειρία, όπως αποδεικνύεται από έρευνα του 2007 σχετικά με τον ανθρωπομορφισμό.
Προτρέπει την καθιέρωση προτύπων σχεδιασμού με επίμονα μη-αισθητηριακά σήματα, καθώς και νόμων που θα εμποδίζουν τους ανθρώπους να προβάλλουν νοητική ικανότητα στις μηχανές και να απαιτούν ευημερία ή δικαιώματα για την AI.
Για τον Σαμάντι, αυτό δεν είναι αρκετό. Θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξει περισσότερη διαφάνεια και ανεξάρτητη έρευνα πριν αποφασίσουμε ότι οι συμπεριφορές αυτές είναι απλώς ψευδαισθήσεις.
Παρά την πεποίθησή του, πάντως, αναγνωρίζει και ο ίδιος ότι δεν μπορεί να αποδείξει ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι συνειδητή.
Πηγή In.gr