Τα τελευταία αρκετά χρόνια οι ισλαμικές μοναρχίες του Περσικού Κόλπου, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κατάρ, έχουν προσελκύσει πολλές αμερικανικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας και τεράστια κεφάλαια της Wall Street για να επενδύσουν και να συνεργαστούν με εγχώριες εταιρείες σε έργα.
Πρόσφεραν πολύ συμφέροντες οικονομικούς όρους και πολυτελή γραφεία σε οιονεί αυτόνομες, συχνά περίκλειστες περιοχές και ουρανοξύστες, όπου οι Αμερικανοί και τα άλλα δυτικά επιχειρηματικά στελέχη μπορούν να ζουν όπως στην πατρίδα τους, πίνοντας κοκτέιλ με αλκοόλ και κάνοντας ηλιοθεραπεία με τα μαγιό τους, ακόμα και τα μπικίνι δίπλα στις πισίνες.
Κάποιες από τις χώρες του Περσικού μάλιστα, με πρώτα τα Εμιράτα, ανέπτυξαν γιγάντια κρατικά επενδυτικά κεφάλαια για να «διαφοροποιήσουν» την οικονομία τους από τους υδρογονάνθρακες και να αναπτύξουν ακόμα και τον τουρισμό. Και σε ορισμένες περιπτώσεις το κατάφεραν σε απόλυτο βαθμό. Το Ντουμπάι αποτελεί το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, καθώς εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα τουριστικά κέντρα προσελκύοντας υψηλό τουρισμό από κάθε γωνιά της γης – είναι άλλωστε το μοναδικό Εμιράτο που δεν παράγει πετρέλαιο.
Δεν είναι μόνο οι τουριστικές επιχειρήσεις που πρωταγωνίστησαν. Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η υψηλή τεχνολογία. Η Silicon Valley συμμετείχε ενεργά στη θεαματική «μεταμόρφωση» των χωρών της ευρύτερης περιοχής του Περσικού (ή τέλος πάντων περίκλειστων τμημάτων τους). Τεχνολογικοί γίγαντες όπως η Nvidia, η Microsoft και η Oracle επένδυσαν τεράστια κεφάλαια για την ανέγερση εγκαταστάσεων μεγάλης κλίμακας, όπως είναι τα κέντρα δεδομένων – εγκαταστάσεις ιδιαίτερα ενεργοβόρες, αλλά εκεί η ενέργεια είναι πάμφθηνη.
Στο στόχαστρο των drones
Ήρθε ξαφνικά ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος με το Ιράν – ο γ’ πόλεμος του Κόλπου, όπως αποκαλείται – για να υπονομεύσει σοβαρά αυτή τη πολύ θερμή επιχειρηματική σχέση των περίφημων Big Tech με τις μοναρχίες της περιοχής.
«Ήδη εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον αυτών των επενδύσεων. Τρισεκατομμύρια δολάρια μοιάζουν να κρέμονται από μια κλωστή καθώς η απάντηση των Ιρανών στις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ είναι συντονισμένες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στρατιωτικών και μη στρατιωτικών στόχων ισραηλινών και αμερικανικών συμφερόντων σε χώρες της περιοχής», γράφει χαρακτηριστικά στους New York Times η Βιβιέν Γουόλτ.
Την περασμένη εβδομάδα ιρανικά drones έπληξαν δύο κέντρα δεδομένων της Amazon Web Service στα Εμιράτα και προκάλεσαν ζημιές σε ένα στο Μπαχρέιν. Σχολεία και γραφεία ξένων εταιρειών έχουν υιοθετήσει την τηλεργασία, πολλοί Δυτικοί υπήκοοι εγκαταλείπουν έντρομοι με έκτακτες πτήσεις τις χώρες της περιοχής, ενώ οι ΗΠΑ έκλεισαν τις πρεσβείες τους στο Κουβέιτ, στο Λίβανο και στη Σαουδική Αραβία.
«Την περασμένη Πέμπτη ένας δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας στο Ντουμπάι επιτέθηκε μέσω των social media με σφοδρότητα κατά του προέδρου Τραμπ για την έναρξη του πολέμου, ενώ οι Financial Times ανέφεραν την Παρασκευή ότι κάποια κράτη του Κόλπου εξετάζουν το ενδεχόμενο να αποσύρουν τις επενδύσεις στο εξωτερικό λόγω του οικονομικού αντίκτυπου της σύγκρουσης», γράφει η ρεπόρτερ των New York Times.
«Η αγωνία έχει φθάσει στα ύψη. Οι χώρες αυτές ζουν ένα εφιαλτικό σενάριο, καθώς έχουν στοιχηματίσει πάρα πολλά για να δημιουργήσουν μια γεωγραφική περιοχή ‘υπερσυνδεδεμένη’ με τον υπόλοιπο κόσμο. Τα στοιχήματα και τα όνειρα αυτά βασίζονται στην προϋπόθεση ότι θα υπάρχει ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή που ρίχνουν τα χρήματά τους», δήλωσε η Μόνα Γιακουμπιάν, διευθύντρια Προγραμμάτων Μέσης Ανατολής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών της Ουάσινγκτον.
Τρισεκατομμύρια το διακύβευμα
Το διακύβευμα για τους Δυτικούς είναι μεγάλο επειδή τα τελευταία χρόνια οι επενδύσεις για την ανάπτυξη τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης αυξάνονταν διαρκώς στις χώρες του Περσικού. Το Stargate UAE, το οποίο λειτουργεί στα Εμιράτα από την OpenAI και την Oracle και υποστηρίζεται από κορυφαία τσιπάκια της Nvidia, ξεκίνησε τον Μάιο με μια λαμπρή τελετή στο Άμπου Ντάμπι, με τη συμμετοχή των μεγάλων αφεντικών της OpenAI και της Nvidia Σαμ Άλτμαν και Τζένσεν Χουάνγκ αντίστοιχα. Πρόκειται να είναι το μεγαλύτερο κέντρο δεδομένων στον κόσμο εκτός ΗΠΑ.
Τον περασμένο Δεκέμβριο το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών παρουσίασε την «Pax Silica», μια κοινή δήλωση που υπεγράφη από 11 χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, των Εμιράτων και του Κατάρ, με την οποία οι υπογράφουσες δεσμεύονται να συντονίσουν την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.
Τα κέντρα δεδομένων έχουν ήδη πολλαπλασιαστεί σε όλο τον Περσικό Κόλπο, με 61 να λειτουργούν στη Σαουδική Αραβία και 57 στα Εμιράτα, σύμφωνα με το DataCenter Map. Πλέον η περιοχή έχει εξελιχθεί σε ένα «αναδυόμενο κέντρο υποδομών τεχνητής νοημοσύνης με παγκόσμια εμβέλεια», όπως παρατήρησε η Μόνα Γιακουμπιάν.
Αγωνία για τα καλώδια
Οι ειδικοί ανησυχούν ιδιαίτερα για την τύχη των καλωδίων οπτικών ινών που έχουν ποντιστεί στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα – τα δύο κρισιμότερα γεωγραφικά σημεία της περιοχής όχι μόνο για τις μεταφορές πετρελαίου αλλά και για τον κλάδο των data.
«Περιλαμβάνονται μεταξύ των πλέον κρίσιμων ψηφιακών διαδρόμων στον κόσμο, καθώς είναι ζωτικής σημασίας για τη σύνδεση με το Διαδίκτυο τμημάτων της Ευρώπης και της Ασίας. Η σημασία τους για τη διεθνή συνδεσιμότητα έχει ήδη αποδειχθεί το 2024, όταν τέσσερα μεγάλα υποθαλάσσια καλώδια της Ερυθράς Θάλασσας υπέστησαν ζημιές από επιθέσεις ανταρτών Χούθι. Τότε διακόπηκε περίπου το ένα τέταρτο της κίνησης δεδομένων που συνδέει την Ευρώπη και την Ασία, συμπεριλαμβανομένης της Μέσης Ανατολής. Παρόλο που τα δεδομένα ανακατευθύνθηκαν γρήγορα, χρειάστηκαν μήνες για την πλήρη αποκατάσταση των καλωδίων», σημειώνεται στο ρεπορτάζ των ΝΥΤ.
Η απειλή είναι μεγάλη και για τις χερσαίες υποδομές. Την Τρίτη 3 Μαρτίου συντρίμμια από αναχαιτισμένα ιρανικά drones έπεσαν σε μια περιοχή αποθήκευσης πετρελαίου στη Φουτζέιρα, ένα λιμάνι των Εμιράτων όπου βρίσκεται επίσης ένας σημαντικός καλωδιακός κόμβος.
Εθελοτυφλούσαν
Έως τις 28 Φεβρουαρίου, που εκδηλώθηκε η μαζική αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν, οι επενδυτές στις υψηλές τεχνολογίες στις χώρες που βρέχονταν από το Περσικό Κόλπο είχαν στο πίσω μέρος του μυαλού τους τις απειλές για κυβερνοεπιθέσεις, αλλά δεν φαντάζονταν ότι θα προέκυπτε ο σημερινός κυκεώνας που θα ανέτρεπε μεταφορές και συγκοινωνίες.
«Πίστευαν ότι οι εντάσεις της Μέσης Ανατολής ήταν γεωγραφικά μακριά», σημειώνουν οι ΝΥΤ επικαλούμενοι ειδικούς αναλυτές και προκαλεί εντύπωση πώς οι ειδικοί δεν θορυβήθηκαν από τον περυσινό «πόλεμο των 12 ημερών», από τις κοινές αμερικανοϊσραηλινές πυραυλικές επιθέσεις δηλαδή κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν. Προκαλεί εντύπωση πώς με τις σημερινές ηγεσίες τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ισραήλ θεώρησαν ότι η όλη επιχείρηση θα περιοριζόταν ως εκεί.
Εθελοτυφλούσαν, όπως φαίνεται από το ρεπορτάζ των New York Times. Διότι από το 2023 και συγκεκριμένα μόλις δύο εβδομάδες προτού η Χαμάς εξαπολύσει την επιχείρηση σφαγής αμάχων στο μουσικό φεστιβάλ του Ισραήλ πυροδοτώντας τον πόλεμο στη Γάζα, ο Ματ Γκέρτκεν, επικεφαλής γεωπολιτικός αναλυτής της BCA Research, είχε ταξιδέψει ταξίδεψε στις χώρες του Περσικού Κόλπου για να συναντηθεί με στελέχη hedge funds και άλλους δυτικούς επενδυτές.
Ο Γκέρτκεν προειδοποίησε τους επενδυτές ότι οι Ισραηλινοί φαίνονταν έτοιμοι να βομβαρδίσουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν κάποια στιγμή και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν πιθανό να τους ακολουθήσουν. Ο αναλυτής φέρεται να είπε στους επενδυτές ότι αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν διευρυνόμενο περιφερειακό πόλεμο απειλώντας ενδεχομένως τόσο τα επιχειρηματικά συμφέροντά τους όσο και τον τρόπο ζωής τους στον Περσικό.
Ο ίδιος ο Γκέρτκεν δήλωσε στους ΝΥΤ ότι στις προειδοποιήσεις του οι επενδυτές αντέδρασαν τότε πολύ επιφυλακτικά. «Ξέρετε, εγώ ασχολούμαι με τις γεωπολιτικές προβλέψεις για βιοποριστικούς λόγους. Βρισκόμουν στο Ντουμπάι και τους έλεγα ότι τα πράγματα θα χειροτερέψουν. Αλλά οι άνθρωποι εκεί δεν ήθελαν να ακούν τέτοιες προβλέψεις. Ήταν πολύ αντιφατικό…», είπε χαρακτηριστικά στη ρεπόρτερ της εφημερίδας ο αναλυτής.
Έως τώρα οι αξιωματούχοι των χωρών του Περσικού και οι ξένοι επενδυτές αγωνιούσαν για τις κυβερνοεπιθέσεις. Τώρα σπεύδουν ασμένως να δημιουργήσουν υποδομές που θα αντέχουν και σε πυραυλικές επιθέσεις, όχι μόνο σε κυβερνοεπιθέσεις. Όμως και ιστορικά να το δει κανείς, ο κίνδυνος θερμού πολέμου είναι πιο εύκολα κατανοητός και αποδεκτός στους στρατηγικούς και ακαδημαϊκούς κύκλους παρά στους επενδυτικούς ή τους πολιτικούς, που ανέκαθεν έδιναν μεγαλύτερη σημασία στον κατευνασμό και όχι στην ουσιαστική πολιτική και διπλωματική δράση για την αποτροπή.