Η γερμανική κυβέρνηση προετοιμάζει μια αναθεώρηση των εξουσιών της στον τομέα των πληροφοριών και της κυβερνοασφάλειας, προκειμένου να αντιμετωπίσει τους ξένους χάκερ και κατασκόπους με δικές της επιθετικές κυβερνοεπιχειρήσεις.
Η Γερμανία έχει πληγεί από μια σειρά ψηφιακών και υβριδικών διαταραχών, από εισβολές drone σε αεροδρόμια του Βερολίνου και του Μονάχου έως κυβερνοεπιθέσεις στο σύστημα ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας της χώρας.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, οι αξιωματούχοι συντάσσουν δύο νομοσχέδια, εκ των οποίων το ένα αναθεωρεί τις εξουσίες των γερμανικών υπηρεσιών εξωτερικών πληροφοριών, ώστε να τους επιτρέπει να διεξάγουν κυβερνοεπιχειρήσεις στο εξωτερικό, και το άλλο παρέχει στις υπηρεσίες ασφαλείας περισσότερες εξουσίες για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών.
Η Γερμανία έχει πληγεί από μια σειρά ψηφιακών και υβριδικών διαταραχών, από εισβολές drone σε αεροδρόμια του Βερολίνου και του Μονάχου έως κυβερνοεπιθέσεις στο σύστημα ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας της χώρας. Η χώρα έχει επίσης πέσει θύμα μερικών από τις πιο γνωστές πολιτικές επιθέσεις χάκερ από τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών στην πρόσφατη ευρωπαϊκή ιστορία, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης χάκερ στο εθνικό κοινοβούλιο το 2015 και της επίθεσης χάκερ στο κυβερνών Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα το 2024.
Οι επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών και κυβερνοασφάλειας συγκεντρώνονται αυτή την εβδομάδα στη Γερμανία για την ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου η απάντηση της Ευρώπης στην υβριδική επιθετικότητα που συνδέεται με τη Ρωσία και την κυβερνοκατασκοπεία σε κρίσιμα δίκτυα θα κυριαρχήσει στις συζητήσεις για την κυβερνοασφάλεια.
Η γερμανική πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στην Ευρώπη, όπου πολλές κυβερνήσεις έχουν δεχτεί την ιδέα της διεξαγωγής επιθετικών κυβερνοεπιχειρήσεων
Γερμανία: «Αντεπίθεση» ακόμη και στο εξωτερικό
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στη Süddeutsche Zeitung, ο υπουργός Εσωτερικών Alexander Dobrindt δήλωσε ότι η Γερμανία θα «αντεπιτεθεί, ακόμη και στο εξωτερικό. Θα αναχαιτίσουμε τους επιτιθέμενους και θα καταστρέψουμε την υποδομή τους».
Η γερμανική πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στην Ευρώπη, όπου πολλές κυβερνήσεις έχουν δεχτεί την ιδέα της διεξαγωγής επιθετικών κυβερνοεπιχειρήσεων, γνωστών ως «hacking back». Τόσο η Γαλλία όσο και η Ολλανδία έχουν συμπεριλάβει επιθετικές κυβερνοϊκανότητες στις πρόσφατες κυβερνοστρατηγικές τους, ενώ πέρυσι η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας, Baiba Braže, δήλωσε στο POLITICO ότι ο καλύτερος τρόπος για τις ευρωπαϊκές χώρες να ανταποκριθούν στις κυβερνοεπιθέσεις από ξένα κράτη θα μπορούσε να είναι οι επιθετικές επιχειρήσεις.
Η υποστήριξη των επιθετικών δυνατοτήτων τροφοδοτείται από την απογοήτευση που προκαλεί το γεγονός ότι τα αμυντικά μέτρα από μόνα τους δεν καταφέρνουν να ανακόψουν το κύμα των επιθέσεων.
Οι κυβερνήσεις έχουν δρομολογήσει διεθνή σχέδια αντιμετώπισης της κυβερνοδιπλωματίας και απειλών όπως το ransomware, δήλωσε ο Matthias Schulze, ερευνητής κυβερνοπολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου, «αλλά όλα αυτά τα μέτρα δεν είναι πραγματικά επαρκή, επειδή ο αριθμός [των κυβερνοεπιθέσεων] συνεχίζει να αυξάνεται».
Χτυπάμε στόχους στο εξωτερικό
Την τελευταία δεκαετία, τα κράτη έχουν εξαπολύσει όλο και πιο τολμηρές κυβερνοεπιθέσεις εναντίον άλλων κρατών με σκοπό να διαταράξουν τις λειτουργίες τους. Στην Ευρώπη, η Ρωσία ειδικότερα έχει εντείνει τέτοιες επιχειρήσεις τα τελευταία χρόνια.
Ο όρος «αντίποινα χάκινγκ» αναφέρεται σε αντιδράσεις κυβερνήσεων, όπου υπηρεσίες πληροφοριών, στρατιωτικές υπηρεσίες ή μονάδες κυβερνοχώρου στοχεύουν την υποδομή ξένων κρατών ως απάντηση σε μια κυβερνοεπίθεση.
Για χρόνια, το Βερολίνο και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες απέφευγαν να διεξάγουν τέτοιες επιχειρήσεις ως αντίποινα σε χάκινγκ, φοβούμενες ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντίποινα και κλιμάκωση, ειδικά από τη Μόσχα.
Αντ’ αυτού, η Ευρώπη έχει προωθήσει μια διεθνή ατζέντα για «υπεύθυνη συμπεριφορά των κρατών στον κυβερνοχώρο», που σημαίνει ότι τα κράτη πρέπει να απέχουν από κακόβουλες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο που υπονομεύουν την ειρήνη, την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Αυτό που κάνει τις αντι-επιθέσεις ακόμη πιο δύσκολες είναι ότι οι χώρες πρέπει να εντοπίσουν ποιος κρύβεται πίσω από τις κυβερνοεπιθέσεις προτού μπορέσουν να ανταποκριθούν. Η απόδοση ευθυνών για τις κυβερνοεπιθέσεις παραμένει εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι επιτιθέμενοι αποκρύπτουν την προέλευσή τους.
Νομικά αδιέξοδα
Οι μεταρρυθμίσεις βρίσκονται ακόμη σε φάση σύνταξης και αναμένεται να αντιμετωπίσουν εμπόδια πριν οριστικοποιηθούν προς το τέλος του έτους.
Ένα ζήτημα είναι ότι η προσαρμογή των νόμων περί πληροφοριών ενδέχεται να απαιτήσει συνταγματικές αλλαγές — οι οποίες απαιτούν πλειοψηφία δύο τρίτων στο γερμανικό κοινοβούλιο (Bundestag) καθώς και στο Bundesrat, που εκπροσωπεί τα γερμανικά περιφερειακά κράτη.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Henning Zanetti, εκπρόσωπο του γερμανικού Υπουργείου Εσωτερικών, ο δεύτερος νόμος που παρέχει στις αρχές επιβολής του νόμου περισσότερες εξουσίες για την εφαρμογή «ενεργητικής κυβερνοάμυνας» δεν απαιτεί τροποποίηση του Συντάγματος.
«Η κυβερνοάμυνα έχει ως στόχο την ενεργή πρόληψη, την αποτροπή ή τουλάχιστον τον μετριασμό των επιθέσεων, εάν αυτές αποτελούν σοβαρή απειλή», δήλωσε στο POLITICO ο Zanetti. «Όπως και στην περίπτωση των αστυνομικών ενεργειών σε ανάλογες περιπτώσεις, αυτό γίνεται με έμφαση στην εξάλειψη της υπάρχουσας απειλής, ανεξάρτητα από το ποιος είναι υπεύθυνος για αυτήν».
Ο γερμανικός ραδιοτηλεοπτικός σταθμός Taggesschau ανέφερε ότι το σχέδιο νόμου επιτρέπει στις υπηρεσίες πληροφοριών να ανταποκρίνονται σε «ειδική εθνική κατάσταση» με «επιχειρησιακές εξουσίες παρακολούθησης, εάν δεν είναι δυνατόν να ληφθεί εγκαίρως η κατάλληλη αστυνομική ή στρατιωτική βοήθεια ή εάν το μέτρο πρέπει να εφαρμοστεί στο έδαφος ενός ξένου κράτους».
Οι νομοθέτες της κυβερνητικής συμμαχίας υπό τον Mερτς έχουν δείξει μεγαλύτερη συναίνεση προς τις αντι-επιθέσεις, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται αυστηροί έλεγχοι.
Ο Ντάνιελ Μπάλντι, εισηγητής του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος για θέματα κυβερνοχώρου στην επιτροπή άμυνας του Bundestag, δήλωσε ότι «δεδομένου του τρέχοντος περιβάλλοντος ασφάλειας, θεωρώ απαραίτητη την προγραμματισμένη επέκταση των εξουσιών της BND» και ότι αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν «επιχειρησιακές δραστηριότητες όπως αντίποινα χάκινγκ», υπό την προϋπόθεση ότι το κοινοβούλιο θα έχει εποπτεία επί των επιχειρήσεων.
Ωστόσο, η Jeanne Dillschneider, μέλος του κόμματος των Πρασίνων που συμμετέχει στις επιτροπές άμυνας και ψηφιακών θεμάτων, δήλωσε ότι ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Dobrindt «μιλάει πολύ», αλλά δεν έχει ακόμη διευκρινίσει πώς θα μπορούσαν να εφαρμοστούν νομικά οι μεταρρυθμίσεις. «Το πιο σημαντικό είναι η προστασία των αρχών και των εταιρειών. Και η κυβέρνηση έχει ακόμη πολύ δρόμο να διανύσει σε αυτό το θέμα», δήλωσε η Dillschneider.
Το πώς θα πραγματοποιηθούν στην πράξη τέτοιες επιχειρήσεις παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα, προειδοποίησε ο Schulze, ερευνητής στον τομέα της κυβερνοπολιτικής. «Είναι επικίνδυνο να προχωρήσουμε σε αυτό, διότι αν επιτεθείς σε μια ξένη χώρα σε καιρό ειρήνης, μπορεί να προκαλέσει κάθε είδους διπλωματική παρέμβαση και καταστροφή».