Στην τεχνολογία, η απόσταση ανάμεσα σε μια ιδέα που αλλάζει τον κόσμο και σε μια πανάκριβη αποτυχία μπορεί να είναι πολύ μικρή. Μερικές φορές το timing είναι λάθος. Άλλοτε το προϊόν είναι υπερβολικά ακριβό, δύσχρηστο ή απλώς δεν προσφέρει αρκετούς λόγους για να αλλάξει ο καταναλωτής τις συνήθειές του.
Υπάρχουν, βέβαια, και οι περιπτώσεις στις οποίες ένα τεχνικό πρόβλημα είναι αρκετό για να καταστρέψει μέσα σε λίγες εβδομάδες χρόνια ανάπτυξης.
Σε αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις, το πραγματικό κόστος ξεπέρασε κατά πολύ την τιμή ανάπτυξης ενός προϊόντος. Απομειώσεις, ανακλήσεις, απούλητα αποθέματα και χαμένες επενδύσεις μετέτρεψαν φιλόδοξα τεχνολογικά στοιχήματα σε λάθη εκατοντάδων εκατομμυρίων ή και δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ας δούμε 8 από αυτά:
1. Google Glass: Το μέλλον που ήρθε πολύ νωρίς
Όταν η Google παρουσίασε το Google Glass, η ιδέα έμοιαζε βγαλμένη από ταινία επιστημονικής φαντασίας. Ένα ζευγάρι «έξυπνων» γυαλιών με κάμερα και μικρή οθόνη, που μπορούσε να εμφανίζει πληροφορίες μπροστά στα μάτια του χρήστη.
Η αρχική έκδοση κόστιζε 1.500 δολάρια, ενώ πολύ γρήγορα προέκυψαν έντονες ανησυχίες γύρω από την ιδιωτικότητα και τη δυνατότητα καταγραφής ανθρώπων χωρίς να είναι πάντα ξεκάθαρο ότι βιντεοσκοπούνται.
Το 2015 η Google σταμάτησε να διαθέτει τα Google Glass στους απλούς καταναλωτές, κλείνοντας το πρόγραμμα μέσω του οποίου μπορούσε κάποιος να τα αγοράσει και να τα δοκιμάσει. Δεν εγκατέλειψε όμως αμέσως την τεχνολογία. Αργότερα παρουσίασε μια νέα έκδοση των Glass για επαγγελματική χρήση, σε χώρους όπως εργοστάσια και επιχειρήσεις. Και αυτή η προσπάθεια ολοκληρώθηκε τελικά το 2023, όταν η Google σταμάτησε οριστικά την πώληση της επαγγελματικής έκδοσης.
Η κεντρική ιδέα για έξυπνα γυαλιά δεν εξαφανίστηκε. Απλώς η Google προσπάθησε να τη μετατρέψει σε μαζικό προϊόν πολύ πριν ωριμάσει η αγορά.
2. Samsung Galaxy Note 7: Το smartphone που ανακλήθηκε δύο φορές
Το Galaxy Note 7 κυκλοφόρησε το 2016 ως ένα από τα σημαντικότερα smartphones της Samsung. Σύντομα, όμως, άρχισαν να καταγράφονται περιστατικά με μπαταρίες που υπερθερμαίνονταν και έπιαναν φωτιά.
Η Samsung προχώρησε αρχικά σε ανάκληση του Galaxy Note 7 και έδωσε νέες συσκευές στους πελάτες που είχαν επηρεαστεί. Όταν, όμως, εμφανίστηκαν περιστατικά υπερθέρμανσης και φωτιάς ακόμη και σε ορισμένα από τα τηλέφωνα αντικατάστασης, η εταιρεία προχώρησε σε πλήρη ανάκληση.
Στις ΗΠΑ η ανάκληση κάλυψε συνολικά περίπου 1,9 εκατ. συσκευές και λίγο αργότερα η Samsung σταμάτησε οριστικά την παραγωγή και την πώληση του μοντέλου
Το οικονομικό πλήγμα ήταν τεράστιο. Η εταιρεία υπολόγισε ότι μόνο η πρόσθετη αρνητική επίδραση στα λειτουργικά της κέρδη για τα επόμενα δύο τρίμηνα θα έφτανε περίπου τα 3,5 τρισ. γουόν, δηλαδή περίπου 2,2 δισ. ευρώ.
3. Microsoft Zune: Η απάντηση στο iPod που δεν κατάφερε να το απειλήσει
Το 2006 η Microsoft μπήκε στη φορητή μουσική με το Zune. Η πρώτη συσκευή κόστιζε 249,99 δολάρια και διέθετε, μεταξύ άλλων, δυνατότητα ασύρματης ανταλλαγής περιεχομένου μεταξύ συσκευών.
Το Zune δεν ήταν απαραίτητα κακό προϊόν. Το πρόβλημα ήταν ότι η Apple είχε ήδη καταφέρει να κάνει το iPod σχεδόν συνώνυμο της φορητής μουσικής, έχοντας παράλληλα δημιουργήσει γύρω του το οικοσύστημα του iTunes.
Το 2011 η Microsoft ανακοίνωσε ότι δεν θα κατασκεύαζε πλέον Zune players και έστρεψε το ενδιαφέρον της στο Windows Phone.
4. Amazon Fire Phone: 170 εκατ. δολάρια μέσα σε λίγους μήνες
Το 2014 η Amazon πίστεψε ότι μπορούσε να μεταφέρει την επιτυχία του Kindle στην αγορά των smartphones.
Το Fire Phone είχε πρωτότυπες λειτουργίες και ήταν στενά συνδεδεμένο με τις υπηρεσίες της Amazon. Δεν κατάφερε, όμως, να δώσει στους καταναλωτές έναν αρκετά ισχυρό λόγο για να αφήσουν το iPhone ή τα Android κινητά.
Η αποτυχία αποτυπώθηκε γρήγορα στα οικονομικά αποτελέσματα. Στο τρίτο τρίμηνο του 2014 η Amazon κατέγραψε χρεώσεις 170 εκατ. δολαρίων, κυρίως για αποθέματα Fire Phone και δεσμεύσεις προς προμηθευτές.
5. Το στοίχημα του Windows Phone που κόστισε δισεκατομμύρια
Το 2011 η Nokia επέλεξε το Windows Phone ως βασική πλατφόρμα για τα smartphones της, επιχειρώντας μαζί με τη Microsoft να δημιουργήσει έναν τρίτο μεγάλο παίκτη απέναντι σε iPhone και Android.
Η προσπάθεια δεν είχε το αποτέλεσμα που περίμεναν. Η Microsoft απέκτησε το μεγαλύτερο μέρος του τμήματος συσκευών και υπηρεσιών της Nokia, αλλά το 2015 ανακοίνωσε απομείωση περίπου 7,6 δισ. δολαρίων που συνδεόταν με την εξαγορά, καθώς και την κατάργηση έως 7.800 θέσεων εργασίας.
Ήταν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πόσο δύσκολο είναι να ανατραπεί μια αγορά όταν δύο οικοσυστήματα έχουν ήδη εδραιωθεί.
6. Sony Betamax: Όταν το καλύτερο προϊόν δεν κερδίζει
Η Sony παρουσίασε το Betamax το 1975, ένα σύστημα οικιακού βίντεο που χρησιμοποιούσε κασέτες και επέτρεπε στους καταναλωτές να γράφουν τηλεοπτικά προγράμματα και να τα παρακολουθούν κάποια άλλη στιγμή. Λίγο αργότερα, όμως, εμφανίστηκε το VHS της JVC, ένα ανταγωνιστικό σύστημα βιντεοκασέτας που έκανε ουσιαστικά την ίδια δουλειά.
Έτσι ξεκίνησε μία από τις πιο γνωστές «μάχες format» στην ιστορία της τεχνολογίας: ποιο από τα δύο συστήματα θα γινόταν το πρότυπο για τα βίντεο στα σπίτια. Το Betamax προσέφερε καλύτερη ποιότητα εικόνας, όμως το VHS ήταν φθηνότερο, είχε μεγαλύτερη διάρκεια εγγραφής στις πρώτες εκδόσεις του και, κυρίως, υιοθετήθηκε από περισσότερους κατασκευαστές.
Το Betamax δεν μπορεί να θεωρηθεί απόλυτη εμπορική αποτυχία – η Sony παρήγαγε περίπου 18 εκατ. συσκευές παγκοσμίως. Έχασε, όμως, τη μάχη για το ποιο format θα γινόταν το παγκόσμιο πρότυπο της οικιακής βιντεοκασέτας.
7. Apple Newton: Η σωστή ιδέα στη λάθος εποχή
Πολύ πριν από το iPhone και το iPad, η Apple είχε προσπαθήσει να βάλει έναν μικρό ψηφιακό βοηθό που να χωρά στην παλάμη του χρήστη.
Το Newton MessagePad κυκλοφόρησε το 1993 με τιμή 699 δολάρια και μπορούσε να διαχειρίζεται επαφές, ημερολόγιο και σημειώσεις με τη βοήθεια γραφίδας.
Το χαρακτηριστικό που υποτίθεται ότι θα το έκανε ξεχωριστό, η αναγνώριση χειρόγραφου κειμένου, έγινε τελικά μία από τις μεγαλύτερες αδυναμίες του. Η σειρά δεν απέδωσε όσο περίμενε η Apple και καταργήθηκε το 1998.
Η βασική ιδέα, πάντως, δεν ήταν λάθος. Η αγορά χρειάστηκε απλώς αρκετά ακόμη χρόνια μέχρι η τεχνολογία να μπορέσει να την υποστηρίξει όπως έπρεπε.
8. Microsoft Surface RT: Το λάθος των 900 εκατ. δολαρίων
Το Surface RT κυκλοφόρησε το 2012 και αποτέλεσε τη μεγάλη προσπάθεια της Microsoft να ανταγωνιστεί το iPad με το δικό της tablet.
Η αρχική τιμή στις ΗΠΑ ξεκινούσε από 499 δολάρια. Το βασικό πρόβλημα ήταν ότι, παρότι έμοιαζε με συσκευή Windows, δεν μπορούσε να εγκαταστήσει τα κλασικά προγράμματα Windows που είχαν συνηθίσει πολλοί χρήστες.
Η ζήτηση έμεινε χαμηλότερα από τις προσδοκίες και το 2013 η Microsoft κατέγραψε ζημιά 900 εκατ. δολαρίων από την υποτίμηση της αξίας των αποθεμάτων Surface RT.
Όταν μια αποτυχία αφήνει κάτι πίσω της
Αυτό που ξεχωρίζει σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι οι ιδέες πίσω από τα προϊόντα δεν ήταν απαραίτητα λανθασμένες. Τα Google Glass προηγήθηκαν μιας αγοράς που σήμερα επιστρέφει δυναμικά στα έξυπνα γυαλιά. Το Newton προέβλεψε σε έναν βαθμό τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιούσαμε αργότερα τα smartphones και τα tablets. Ακόμη και το Betamax έχασε όχι επειδή δεν ήταν καλό, αλλά επειδή ο ανταγωνισμός δημιούργησε γύρω από το VHS ένα ισχυρότερο οικοσύστημα. Άλλες περιπτώσεις, όπως το Note 7, δείχνουν πόσο γρήγορα μπορεί να ανατραπεί η πορεία ακόμη και ενός επιτυχημένου προϊόντος όταν προκύψει ένα σοβαρό ζήτημα αξιοπιστίας.
Αυτό είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον κοινό στοιχείο των 8 περιπτώσεων. Οι μεγάλες τεχνολογικές αποτυχίες δεν οφείλονται πάντοτε σε έλλειψη καινοτομίας. Συχνά προκύπτουν επειδή μια καλή ιδέα εμφανίστηκε τη λάθος στιγμή, συνδυάστηκε με τη λάθος στρατηγική ή δεν κατάφερε να προσαρμοστεί σε αυτό που πραγματικά ήθελε η αγορά.
Και πολλές φορές, αυτό που σήμερα θυμόμαστε ως αποτυχία ήταν απλώς μια ιδέα που έφτασε στον κόσμο λίγο νωρίτερα ή λίγο διαφορετικά απ’ όσο έπρεπε.