Η απληστία υπήρξε από καιρό καταλύτης για την καπιταλιστική καινοτομία. Κατά τη διάρκεια του χρυσού πυρετού στην Καλιφόρνια, οι χρυσοθήρες ανέπτυξαν κανόνια νερού για να ανατινάξουν λόφους στην αναζήτηση μεταλλεύματος. Κατά τη διάρκεια της αμερικανικής έκρηξης ενυπόθηκων δανείων στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι τράπεζες δημιούργησαν τρελές μηχανές τιτλοποίησης δανείων για να διατηρήσουν την πιστωτική έκρηξη. Για κάποιο διάστημα, και τα δύο θεωρήθηκαν ευφυείς μορφές μηχανικής — το ένα για την αξιοποίηση της επιπλέον ενέργειας, το άλλο για την «πλημμύρα» της αγοράς κατοικιών με φθηνά δάνεια.
η Goldman Sachs εκτιμά ότι έως και το ένα τρίτο (ή 25GW) της πρόσθετης χωρητικότητας των κέντρων δεδομένων θα κατασκευαστεί εκτός δικτύου στην Αμερική τα επόμενα πέντε χρόνια
Σήμερα, η ενέργεια και η πίστωση είναι δύο από τους μεγαλύτερους περιορισμούς στην έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης (AI), επισημαίνει ο Economist σε σχετική ανάλυσή του, προσθέτοντας ότι για άλλη μια φορά, η δημιουργικότητα ρέει άφθονη.
Η ενέργεια είναι το πιο απτό εμπόδιο: κυριολεκτικά, το αδιέξοδο. Οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας είναι κατακλυσμένοι από τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για τη λειτουργία τσιπ AI σε τεράστια κέντρα δεδομένων. Η Ercot, η εταιρεία διαχείρισης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας του Τέξας, έχει λάβει αιτήματα για περισσότερα από 226 γιγαβάτ (GW) ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030, σχεδόν 100 φορές περισσότερα από όσα ενέκρινε το 2022. Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ενταχθεί στο χορό των Αμερικανών που ανησυχούν ότι η ακόρεστη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τα έργα AI θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. Στις 13 Ιανουαρίου υποσχέθηκε στους πολίτες ότι δεν θα «πληρώσουν το λογαριασμό». Αντ’ αυτού, θα το κάνουν οι τεχνολογικοί γίγαντες όπως η Microsoft.
Αέρας στη φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης
Το κεφάλαιο έχει αναδειχθεί ως ένα άλλο εμπόδιο. Όταν οι τεχνολογικοί γίγαντες που παράγουν μετρητά πλήρωναν από την τσέπη τους τις δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη, αυτό δεν αποτελούσε πρόβλημα. Ωστόσο, καθώς οι επενδύσεις καταβροχθίζουν ένα αυξανόμενο μερίδιο των ταμειακών ροών τους, οι εταιρείες αυτές έχουν αναγκαστεί να βρουν νέους τρόπους για να συγκεντρώσουν χρήματα.
Εν τω μεταξύ, οι τράπεζες έχουν φτάσει στα όρια τους με τη χορήγηση δανείων σε μικρότερους, λιγότερο αξιόπιστους προγραμματιστές κέντρων δεδομένων και πρέπει να διαχωρίσουν τα δάνεια για να τα αφαιρέσουν από τα βιβλία τους. Τόσο στην αγορά ενέργειας όσο και στην αγορά πιστώσεων, το αποτέλεσμα είναι μια πληθώρα καινοτομιών που αποσκοπούν στη μείωση των πιέσεων στο δίκτυο, καθώς και στους ισολογισμούς. Το δεύτερο ακούγεται πιο ανησυχητικό από το πρώτο. Και τα δύο, ωστόσο, θα έχουν την αμφίβολη διάκριση να διοχετεύουν περισσότερο «αέρα» στη «φούσκα» της τεχνητής νοημοσύνης.
Στη συνέχεια ο Economist εστιάζει την προσοχή του στον μεγιστάνα και πολυδισεκατομμυριούχο Ίλον Μασκ. Για μερικά χρόνια πριν η xAI, η εταιρεία κατασκευής μοντέλων, μπει στον αγώνα της τεχνητής νοημοσύνης, οι τεχνολογικοί γίγαντες συνέδεσαν τα κέντρα δεδομένων τους απευθείας με το ηλεκτρικό δίκτυο της Αμερικής. Όμως, όσο αυξανόταν η ζήτηση, τόσο περισσότερο χρόνο χρειαζόταν για να εξασφαλιστεί μια σύνδεση — και ο κ. Μασκ βιαζόταν να προλάβει ανταγωνιστές όπως η OpenAI. Έτσι, πρωτοστάτησε σε αυτό που η ερευνητική εταιρεία SemiAnalysis ονόμασε «BYO» (bring-your-own), μια εναλλακτική λύση της ενέργειας που βασίζεται στο δίκτυο. Όταν η xAI κατασκεύασε ένα μεγάλο σύμπλεγμα μονάδων επεξεργασίας γραφικών (GPU) σε χρόνο ρεκόρ τεσσάρων μηνών στο Τενεσί το 2024, μεταφέρθηκαν κυριολεκτικά με φορτηγά αεριοστρόβιλοι και κινητήρες.
Οι BYO ήρθαν για να μείνουν
Αρχικά, αυτό ήταν ένα προσωρινό μέτρο. Ωστόσο, με τις συνδέσεις με το δίκτυο να χρειάζονται πλέον έως και πέντε χρόνια για να εξασφαλιστούν, οι BYO ήρθαν για να μείνουν. Καθώς η ζήτηση αυξάνεται, η δημιουργικότητα των BYO έχει φτάσει σε… υπερηχητικά επίπεδα. Τον περασμένο μήνα, η Boom, η οποία κατασκευάζει υπερυψηλής ταχύτητας αεροπλάνα, ανακοίνωσε ότι θα προμηθεύσει 29 στροβίλους φυσικού αερίου βασισμένους στην ίδια τεχνολογία με τους κινητήρες τζετ της στην Crusoe, μια εταιρεία ανάπτυξης κέντρων δεδομένων. Η Wärtsilä, μια φινλανδική εταιρεία που κατασκευάζει κινητήρες για κρουαζιερόπλοια, τους πωλεί επίσης για κέντρα δεδομένων.
Άλλες πολλά υποσχόμενες νέες τεχνολογίες, όπως οι κυψέλες καυσίμου, μπορεί επίσης να αξιοποιηθούν. Συνολικά, η Goldman Sachs εκτιμά ότι έως και το ένα τρίτο (ή 25GW) της πρόσθετης χωρητικότητας των κέντρων δεδομένων θα κατασκευαστεί εκτός δικτύου στην Αμερική τα επόμενα πέντε χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι τα κέντρα δεδομένων θα μπορούν να δημιουργούνται πιο γρήγορα.
Χρηματοοικονομική… μαγεία
Ο κ. Μασκ είναι επίσης πρωτοπόρος στον τομέα της χρηματοοικονομικής μαγείας, μαζί με τον Μαρκ Ζάκερμπεργκ της Meta και τον Λάρι Έλισον της Oracle. Παράλληλα με τη συγκέντρωση κεφαλαίων ύψους 20 δισ. δολαρίων που ολοκλήρωσε η xAI στις αρχές Ιανουαρίου, θα μισθώσει GPU της Nvidia αξίας 5,4 δισ. δολαρίων από μια εταιρεία ειδικού σκοπού (SPV) που ιδρύθηκε από την Valor Equity Partners, τον μακροπρόθεσμο χρηματοδότη της.
Η Morgan Stanley εκτιμά ότι η χρηματοδότηση κέντρων δεδομένων με τη συμμετοχή εταιρειών ιδιωτικής πίστωσης θα φθάσει τα 800 δισ. δολάρια τα επόμενα πέντε χρόνια έως το 2030
Τόσο η Meta όσο και η Oracle έχουν επίσης χρησιμοποιήσει SPV για να μειώσουν την πίεση που ασκούν τα έργα των κέντρων δεδομένων στους ισολογισμούς τους. Η Meta δημιούργησε ένα εξαιρετικό μείγμα ιδιωτικού κεφαλαίου, εταιρικών ομολόγων και εγγυήσεων χρέους για να συγκεντρώσει 30 δισεκατομμύρια δολάρια για ένα γιγαντιαίο κέντρο δεδομένων στη Λουιζιάνα που ονομάζεται Hyperion. Κατάλληλα, το SPV για το έργο πήρε το όνομά του από ένα γλυκό της Νέας Ορλεάνης που ονομάζεται beignet. Η Oracle φέρεται επίσης να έχει συγκεντρώσει 66 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματοδότηση εκτός ισολογισμού μέσω SPV, όλα για να υποστηρίξει την OpenAI, η οποία μέχρι στιγμής έχει αποδειχθεί πολύ καλύτερη στο να κλείνει συμφωνίες παρά στο να βγάζει χρήματα.
Το μέγεθος αυτών των συναλλαγών — καθώς και η συγκέντρωσή τους σε μια μικρή ομάδα δανειοληπτών — προκαλεί δυσφορία στον αυστηρά ρυθμιζόμενο τραπεζικό κλάδο. Ο κλάδος είναι πρόθυμος να οργανώσει εκδόσεις ομολόγων για εξαιρετικά κερδοφόρες υπερμεγέθεις εταιρείες. Ωστόσο, όσο λιγότερο αξιόπιστος είναι ο αντισυμβαλλόμενος, τόσο πιο δύσκολο είναι για μια τράπεζα να διατηρήσει τα δάνεια στα βιβλία της για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες για εταιρείες ιδιωτικής πίστωσης, που συχνά χρηματοδοτούνται από ασφαλιστικές εταιρείες ζωής, οι οποίες είτε χορηγούν δάνεια σε δανειολήπτες κέντρων δεδομένων είτε αγοράζουν εξατομικευμένες τμήματα των χαρτοφυλακίων δανείων τεχνητής νοημοσύνης των τραπεζών.
Η αγορά είναι δυνητικά τεράστια. Η Morgan Stanley εκτιμά ότι η χρηματοδότηση κέντρων δεδομένων με τη συμμετοχή εταιρειών ιδιωτικής πίστωσης θα φθάσει τα 800 δισ. δολάρια τα επόμενα πέντε χρόνια έως το 2030 — ή περίπου το ήμισυ του συνολικού ποσού που αναμένεται να δανειστεί κατά τη διάρκεια της έκρηξης των κέντρων δεδομένων. Ωστόσο, πολλοί από τους εμπλεκόμενους χρηματοδότες αυτοσχεδιάζουν καθώς προχωρούν. Στις αγορές ενέργειας, η αυτοπαροχή ενέργειας συνεπάγεται υψηλότερο κόστος και εκθέτει τα κέντρα δεδομένων σε μεγαλύτερο κίνδυνο βλάβης του εξοπλισμού από ό,τι θα είχαν αν ήταν συνδεδεμένα στο δίκτυο. Ωστόσο, οι δευτερογενείς επιπτώσεις της φρενίτιδας της καινοτομίας θα είναι επίσης θετικές, στο βαθμό που οδηγούν σε νέες προσεγγίσεις για την παροχή ενέργειας.
Όσον αφορά τις αγορές πιστώσεων, αυτές αποτελούν ένα καλό μέσο για τη συγκέντρωση κεφαλαίων, τώρα που οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορούν πλέον να χρηματοδοτηθούν εξ ολοκλήρου από ιδίους πόρους. Ωστόσο, οι δευτερογενείς επιπτώσεις μπορεί να είναι επικίνδυνες. Μόνο λίγες εταιρείες αποκομίζουν αξιόπιστα κέρδη από την τεχνητή νοημοσύνη. Εάν αυτό δεν αλλάξει, υπάρχει κίνδυνος πιστωτικής κατάρρευσης που θα μπορούσε να κλονίσει το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την οικονομία γενικότερα. Τότε ο κόσμος θα χρειαστεί ένα νέο είδος ευρηματικότητας για να μαζέψει τα κομμάτια.