O αγώνας για την γενική τεχνητή νοημοσύνη (AGI) θα οδηγήσε σε έναν καλύτερο κόσμο και σε μεγαλύτερη οικονομική ευημερία ή θα καταλήξει σε μια κρίση όπως αυτή του 2008; Τρισεκατομμύρια δολάρια εξαρτώνται από την απάντηση, εκτιμά σε ανάλυσή του ο βρετανικός Guardian.
Μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, όπως η Alphabet, μητρική εταιρεία της Google, η Amazon και η Microsoft, προχωρούν με τα σχέδια τους για κέντρα δεδομένων
Oι αριθμοί είναι συγκλονιστικοί: περίπου 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια δαπανώνται για κέντρα δεδομένων, τα κεντρικά νευρικά συστήματα των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, η κεφαλαιοποίηση της Nvidia, της εταιρείας που κατασκευάζει τα τσιπ που τροφοδοτούν τα προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ξεπερνά τα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η Meta του Μαρκ Ζάκερμπεργκ προσφέρει μπόνους 100 εκατομμυρίων δολαρίων στους κορυφαίους μηχανικούς της OpenAI, της εταιρείας πίσω από το ChatGPT.
Αυτά τα εξωφρενικά υψηλά νούμερα υποστηρίζονται από επενδυτές που αναμένουν απόδοση από τα τρισεκατομμύρια τους. Η AGI, μια θεωρητική κατάσταση τεχνητής νοημοσύνης όπου τα συστήματα αποκτούν ανθρώπινο επίπεδο νοημοσύνης σε μια σειρά εργασιών και είναι σε θέση να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους σε εργασίες γραφείου, όπως η λογιστική και η νομική, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος αυτής της οικονομικής υπόσχεσης.
Προσφέρει την προοπτική υπολογιστικών συστημάτων που εκτελούν κερδοφόρα εργασία χωρίς το σχετικό κόστος της ανθρώπινης εργασίας – ένα εξαιρετικά επικερδές σενάριο για τις εταιρείες που αναπτύσσουν την τεχνολογία και τους πελάτες που την χρησιμοποιούν.
Θα υπάρξουν συνέπειες αν οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης αποτύχουν: οι αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές, που ενισχύονται σημαντικά από την απόδοση των μετοχών τεχνολογίας, θα μπορούσαν να υποχωρήσουν και να προκαλέσουν ζημιά στον προσωπικό πλούτο των ανθρώπων. Οι αγορές χρέους που έχουν εμπλακεί στην έκρηξη των κέντρων δεδομένων θα μπορούσαν να υποστούν ένα σοκ που θα έχει αντίκτυπο και αλλού. Η αύξηση του ΑΕΠ στις ΗΠΑ, που έχει επωφεληθεί από την υποδομή τεχνητής νοημοσύνης, θα μπορούσε να επιβραδυνθεί, κάτι που θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις στις αλληλένδετες οικονομίες.
Ο David Cahn, εταίρος σε μια από τις κορυφαίες επενδυτικές εταιρείες της Silicon Valley, τη Sequoia Capital, λέει ότι οι εταιρείες τεχνολογίας πρέπει τώρα να υλοποιήσουν την AGI.
«Τίποτα λιγότερο από την AGI δεν θα είναι αρκετό για να δικαιολογήσει τις επενδύσεις που προτείνονται τώρα για την επόμενη δεκαετία», έγραψε σε ένα blog που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο.
Αυτό σημαίνει ότι πολλά εξαρτώνται από την πρόοδο προς την προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη και τα τρισεκατομμύρια που επενδύονται σε υποδομές και έρευνα και ανάπτυξη για την επίτευξή της. Ένας από τους «νονούς» της σύγχρονης τεχνητής νοημοσύνης, ο Yoshua Bengio, λέει στον Guardian ότι η πρόοδος της AGI θα μπορούσε να σταματήσει και το αποτέλεσμα θα ήταν αρνητικό για τους επενδυτές.
Πιθανή η πρόσκρουση σε εμπόδιο
«Υπάρχει μια σαφής πιθανότητα να προσκρούσουμε σε ένα εμπόδιο, να αντιμετωπίσουμε κάποια δυσκολία που δεν προβλέπουμε αυτή τη στιγμή και να μην βρούμε γρήγορα κάποια λύση», λέει.
«Και αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πραγματική [οικονομική] κατάρρευση. Πολλοί από αυτούς που επενδύουν τρισεκατομμύρια αυτή τη στιγμή στην τεχνητή νοημοσύνη αναμένουν επίσης ότι οι εξελίξεις θα συνεχιστούν με αρκετά σταθερό ρυθμό».
Ωστόσο, ο Bengio, μια εξέχουσα φωνή όσον αφορά τις επιπτώσεις της AGI στην ασφάλεια, είναι σαφής ότι η συνεχής πρόοδος προς ένα πολύ προηγμένο στάδιο της τεχνητής νοημοσύνης είναι το πιο πιθανό τελικό αποτέλεσμα.
«Η στασιμότητα της προόδου είναι ένα σενάριο μειοψηφίας, καθώς είναι ένα απίθανο σενάριο. Το πιο πιθανό σενάριο είναι να συνεχίσουμε να προχωράμε μπροστά», λέει.
Η απαισιόδοξη άποψη είναι ότι οι επενδυτές υποστηρίζουν ένα μη ρεαλιστικό αποτέλεσμα – ότι η AGI δεν θα πραγματοποιηθεί χωρίς περαιτέρω σημαντικές ανακαλύψεις.
Ο David Bader, διευθυντής του ινστιτούτου επιστήμης δεδομένων στο New Jersey Institute of Technology, λέει ότι τρισεκατομμύρια δολάρια δαπανώνται για την κλιμάκωση – τεχνολογικός όρος για την ταχεία ανάπτυξη – της υποκείμενης τεχνολογίας για τα chatbots, γνωστά ως μετασχηματιστές, με την προσδοκία ότι η αύξηση της υπολογιστικής ισχύος πίσω από τα τρέχοντα συστήματα AI, με την κατασκευή περισσότερων κέντρων δεδομένων, θα είναι επαρκής.
«Εάν η AGI απαιτεί μια θεμελιωδώς διαφορετική προσέγγιση, ίσως κάτι που δεν έχουμε ακόμη συλλάβει, τότε βελτιστοποιούμε μια αρχιτεκτονική που δεν μπορεί να μας οδηγήσει εκεί, ανεξάρτητα από το πόσο μεγάλη την κάνουμε. Είναι σαν να προσπαθούμε να φτάσουμε στο φεγγάρι κατασκευάζοντας ψηλότερες σκάλες», λέει.
Κέντρα δεδομένων
Παρ’ όλα αυτά, μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, όπως η Alphabet, μητρική εταιρεία της Google, η Amazon και η Microsoft, προχωρούν με τα σχέδια τους για κέντρα δεδομένων, έχοντας το οικονομικό πλεονέκτημα να μπορούν να χρηματοδοτήσουν τις φιλοδοξίες τους για AGI μέσω των κερδών που αποφέρουν οι εξαιρετικά επικερδείς καθημερινές δραστηριότητές τους.
Αυτό τους παρέχει τουλάχιστον κάποια προστασία, αν το εμπόδιο που περιγράφουν οι Bengio και Bader γίνει πραγματικότητα.
Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες, πιο ανησυχητικές πτυχές αυτής της έκρηξης. Αναλυτές της Morgan Stanley, της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας, εκτιμούν ότι από τώρα μέχρι το 2028 θα δαπανηθούν 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια για κέντρα δεδομένων, με το ήμισυ αυτού του ποσού να καλύπτεται από τις ταμειακές ροές «υπερμεγέθων» εταιρειών όπως η Alphabet και η Microsoft.
Το υπόλοιπο θα πρέπει να καλυφθεί από εναλλακτικές πηγές, όπως ιδιωτικά δάνεια, ένας τομέας του σκιώδους τραπεζικού συστήματος που προκαλεί ανησυχία στην Τράπεζα της Αγγλίας και αλλού. Η Meta, ιδιοκτήτρια του Facebook και του Instagram, έχει δανειστεί 29 δισεκατομμύρια δολάρια από την ιδιωτική αγορά πιστώσεων για να χρηματοδοτήσει ένα κέντρο δεδομένων στη Λουιζιάνα.
Οι τομείς που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσωπεύουν περίπου το 15% του επενδυτικού χρέους στις ΗΠΑ, το οποίο είναι ακόμη μεγαλύτερο από τον τραπεζικό τομέα, σύμφωνα με την επενδυτική τράπεζα JP Morgan.
Η Oracle, η οποία έχει υπογράψει συμφωνία ύψους 300 δισ. δολαρίων με την OpenAI για κέντρα δεδομένων, έχει σημειώσει αύξηση στα credit default swaps, τα οποία αποτελούν μια μορφή ασφάλισης σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων μιας εταιρείας. Τα υψηλής απόδοσης ομόλογα, ή «σκουπίδια», τα οποία αντιπροσωπεύουν το υψηλότερου κινδύνου άκρο της αγοράς δανεισμού, εμφανίζονται επίσης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης μέσω των εταιρειών εκμετάλλευσης κέντρων δεδομένων CoreWeave και TeraWulf. Η ανάπτυξη χρηματοδοτείται επίσης από τίτλους εξασφαλισμένους με περιουσιακά στοιχεία – μια μορφή χρέους που υποστηρίζεται από περιουσιακά στοιχεία όπως δάνεια ή χρέη πιστωτικών καρτών, αλλά σε αυτή την περίπτωση από ενοίκια που καταβάλλουν εταιρείες τεχνολογίας σε ιδιοκτήτες κέντρων δεδομένων – με μια μορφή χρηματοδότησης που έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Δεν είναι περίεργο που η JP Morgan αναφέρει ότι η έκρηξη της υποδομής τεχνητής νοημοσύνης θα απαιτήσει τη συμβολή όλων των τομέων της πιστωτικής αγοράς.
Ο Bader αναφέρει: «Εάν η AGI δεν υλοποιηθεί εντός των αναμενόμενων χρονοδιαγραμμάτων, θα μπορούσαμε να δούμε ταυτόχρονη μετάδοση σε πολλαπλές αγορές χρέους – ομόλογα επενδυτικής βαθμίδας, υψηλής απόδοσης ομόλογα χαμηλής πιστοληπτικής ικανότητας, ιδιωτικά δάνεια και τιτλοποιημένα προϊόντα – τα οποία αξιοποιούνται όλα για τη χρηματοδότηση αυτής της ανάπτυξης».
Οι τιμές των μετοχών
Οι τιμές των μετοχών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και την τεχνολογία διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στις αμερικανικές χρηματιστηριακές αγορές. Οι λεγόμενες «7 μεγάλες» ή Big7, αμερικανικές τεχνολογικές μετοχές – Alphabet, Amazon, Apple, Tesla, Meta, Microsoft και Nvidia – αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τρίτο της αξίας του δείκτη S&P 500, του μεγαλύτερου χρηματιστηριακού δείκτη στις ΗΠΑ, σε σύγκριση με το 20% στην αρχή της δεκαετίας.
Τον Οκτώβριο, η Τράπεζα της Αγγλίας προειδοποίησε για «τον κίνδυνο απότομης διόρθωσης» στις αγορές των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου λόγω των υπερβολικών αποτιμήσεων των εταιρειών τεχνολογίας που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Οι κεντρικοί τραπεζίτες ανησυχούν ότι οι χρηματιστηριακές αγορές θα μπορούσαν να υποχωρήσουν εάν η τεχνητή νοημοσύνη δεν καταφέρει να φτάσει στα μετασχηματιστικά ύψη που ελπίζουν οι επενδυτές. Ταυτόχρονα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δήλωσε ότι οι αποτιμήσεις κατευθύνονται προς τα επίπεδα της φούσκας των dotcom.
Φούσκα
Ακόμη και στελέχη τεχνολογικών εταιρειών, των οποίων οι εταιρείες επωφελούνται από την άνθηση, αναγνωρίζουν τον κερδοσκοπικό χαρακτήρα της φρενίτιδας. Τον Νοέμβριο, ο Σουντάρ Πιτσάι, διευθύνων σύμβουλος της Alphabet, δήλωσε ότι υπάρχουν «στοιχεία παραλογισμού» στην άνθηση και ότι «καμία εταιρεία δεν θα είναι απρόσβλητη» αν σκάσει η φούσκα, ενώ ο ιδρυτής της Amazon, Τζεφ Μπέζος, δήλωσε ότι η βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται σε «ένα είδος βιομηχανικής φούσκας» και ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, δήλωσε «υπάρχουν πολλά μέρη της τεχνητής νοημοσύνης που θεωρώ ότι είναι κάπως φουσκωμένα αυτή τη στιγμή».
Και οι τρεις, ωστόσο παραμένουν αισιόδοξοι, όπως εκτιμά ο Guardian, όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη και αναμένουν ότι η τεχνολογία θα συνεχίσει να βελτιώνεται και να ωφελεί την κοινωνία.
Όμως, όταν τα νούμερα γίνονται τόσο μεγάλα, υπάρχουν προφανείς κίνδυνοι να σκάσει η φούσκα, όπως παραδέχεται ο Πιτσάι. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία και όποιος έχει επενδύσει στο χρηματιστήριο θα επηρεαστούν από την κατάρρευση των τιμών των μετοχών, ενώ και οι αγορές χρέους θα δεχθούν πλήγμα. Υπάρχει επίσης ένα δίκτυο «κυκλικών» συναλλαγών, όπως η OpenAI που πληρώνει την Nvidia σε μετρητά για τσιπ, και η Nvidia που θα επενδύσει στην OpenAI για μετοχές χωρίς δικαίωμα ελέγχου. Εάν αυτές οι συναλλαγές αποτύχουν λόγω της έλλειψης αποδοχής της τεχνητής νοημοσύνης ή λόγω του «χτυπήματος σε αυτό τον τοίχο», τότε η κατάσταση θα μπορούσε να γίνει χαοτική.
Υπάρχουν επίσης αισιόδοξοι που υποστηρίζουν ότι η γενετική τεχνητή νοημοσύνη (Gen-AI), ο γενικός όρος για εργαλεία όπως τα chatbots και οι δημιουργοί βίντεο, θα μεταμορφώσει ολόκληρους κλάδους και θα δικαιολογήσει τις δαπάνες. Ο Μπένεντικτ Έβανς, αναλυτής τεχνολογίας, δηλώνει ότι τα ποσά των δαπανών δεν είναι εξωφρενικά σε σύγκριση με άλλους κλάδους, όπως η εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου, η οποία ανέρχεται σε 600 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
«Αυτά τα ποσά για επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη είναι πολλά, αλλά δεν είναι αδύνατο να δαπανηθούν», λέει.
Ο Έβανς προσθέτει δε τα εξής μιλώντας στον Guardian: «Δεν χρειάζεται να πιστεύεις στην AGI για να πιστέψει ότι η γενετική τεχνητή νοημοσύνη είναι κάτι σημαντικό. Και το μεγαλύτερο μέρος αυτού που συμβαίνει εδώ δεν είναι “ω, θα δημιουργήσουν τον Θεό”. Είναι «αυτό θα αλλάξει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούν η διαφήμιση, η αναζήτηση, το λογισμικό και τα κοινωνικά δίκτυα – και όλα τα άλλα στα οποία βασίζεται η επιχείρησή μας». Θα είναι μια τεράστια ευκαιρία».
Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει μια προσδοκία πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων ότι η AGI θα επιτευχθεί. Για πολλούς ειδικούς, οι συνέπειες της επίτευξης αυτού του στόχου είναι ανησυχητικές. Το κόστος της μη επίτευξης αυτού του στόχου θα μπορούσε επίσης να είναι σημαντικό.