Την ανάγκη η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης να συνοδευτεί από ισχυρούς θεσμούς, επενδύσεις στις δεξιότητες και αποτελεσματική εποπτεία υπογράμμισε ο διοικητής της Τράπεζα της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας στο 4ο συνέδριο «Quo Vadis AI?» με θέμα «Τεχνητή Νοημοσύνη, Αγορά Εργασίας και Κεντρικές Τράπεζες».
Ο κ. Στουρνάρας περιέγραψε την Τεχνητή Νοημοσύνη ως μια ιστορική τεχνολογική τομή που ήδη μεταβάλλει τον τρόπο λειτουργίας των οικονομιών, των αγορών εργασίας και των κεντρικών τραπεζών. Όπως ανέφερε, «η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί ένα θεωρητικό ενδεχόμενο ή μια τεχνολογική υπόσχεση του μέλλοντος. Είναι ήδη παρούσα και μεταβάλλει το πλαίσιο μέσα στο οποίο ασκούνται η οικονομική και η νομισματική πολιτική».
Δείτε εδώ ολόκληρη την ομιλία του Στουρνάρα
Ο διοικητής της ΤτΕ σημείωσε ότι η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται μπροστά σε μια μετάβαση πρωτόγνωρης κλίμακας, η οποία επηρεάζει ταυτόχρονα την παραγωγικότητα, την απασχόληση, τη γεωπολιτική ισχύ και την κατανομή του εισοδήματος. Επικαλούμενος την πρόεδρο της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Κριστίν Λαγκάρντ, υπογράμμισε ότι ο κόσμος μεταβαίνει «από έναν κόσμο όπου ο κίνδυνος μπορούσε να μετρηθεί και να μοντελοποιηθεί σε έναν κόσμο γνήσιας αβεβαιότητας».
Οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τον πληθωρισμό
Σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μοχλό αύξησης της παραγωγικότητας, με θετικές συνέπειες για την οικονομική ανάπτυξη και το πραγματικό εισόδημα. Ωστόσο προειδοποίησε ότι η μετάβαση δεν θα είναι ομαλή.
Όπως τόνισε, «η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει και ως διαρθρωτική δύναμη μείωσης του κόστους παραγωγής», ενώ μεσοπρόθεσμα θα μπορούσε να αποκτήσει ακόμη και αποπληθωριστικά χαρακτηριστικά. Παράλληλα όμως επισήμανε ότι κατά την περίοδο προσαρμογής ενδέχεται να εμφανιστούν προσωρινές ανισορροπίες στις τιμές, στις επενδύσεις και στην αγορά εργασίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε μελέτες, όπως μία σχετική της Fed που προειδοποιούν ακόμη και για τον κίνδυνο «στασιμοπληθωρισμού της Τεχνητής Νοημοσύνης», κατά τη μεταβατική περίοδο υιοθέτησης των νέων τεχνολογιών.
Η αγορά εργασίας αλλάζει ριζικά
Ο διοικητής της ΤτΕ ανέδειξε τις βαθιές αλλαγές που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην εργασία, σημειώνοντας ότι δεν περιορίζεται πλέον στην αυτοματοποίηση χειρωνακτικών ή επαναλαμβανόμενων εργασιών, αλλά επεκτείνεται στη γνώση, στην ανάλυση και στη λήψη αποφάσεων.
«Η νέα πραγματικότητα εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα: η Τεχνητή Νοημοσύνη θα λειτουργήσει ως δύναμη ενίσχυσης της ανθρώπινης δημιουργικότητας ή ως μηχανισμός διεύρυνσης ανισοτήτων και συγκέντρωσης ισχύος;» διερωτήθηκε, δίνοντας ο ίδιος την απάντηση ότι «η απάντηση δεν είναι τεχνολογική. Είναι θεσμική».
Ο κ. Στουρνάρας στάθηκε ιδιαίτερα στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι εργαζόμενοι, καθώς η αυτοματοποίηση ορισμένων καθηκόντων εισόδου στην αγορά εργασίας μπορεί να περιορίσει τις παραδοσιακές διαδρομές απόκτησης εμπειρίας. «Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο πόσες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν ή θα χαθούν. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιοι θα μπορούν να προσαρμοστούν ταχύτερα στη νέα πραγματικότητα», υπογράμμισε.
Νέοι κίνδυνοι για τις τράπεζες και τις αγορές
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στις προκλήσεις που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Ο διοικητής της ΤτΕ επισήμανε ότι οι αλγόριθμοι και τα συστήματα μηχανικής μάθησης χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως στις τραπεζικές εργασίες, από την αξιολόγηση πιστοληπτικού κινδύνου μέχρι την ανίχνευση απάτης.
Ωστόσο προειδοποίησε ότι η αυξανόμενη εξάρτηση από κοινά μοντέλα και δεδομένα μπορεί να ενισχύσει τη συστημική ευπάθεια των αγορών, ενώ η συγκέντρωση δεδομένων και υπολογιστικής ισχύος σε λίγες μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες δημιουργεί νέες μορφές εξάρτησης.
«Οι κεντρικές τράπεζες και οι εποπτικές αρχές οφείλουν να εξετάζουν όχι μόνο τους παραδοσιακούς χρηματοπιστωτικούς κινδύνους, αλλά και εκείνους που απορρέουν από την ψηφιακή συγκέντρωση, την κυβερνοασφάλεια, την ανθεκτικότητα των τεχνολογικών υποδομών και τη διαφάνεια των αλγοριθμικών συστημάτων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ευρωπαϊκή ευκαιρία και ελληνικό στοίχημα
Ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι η Ευρώπη διαθέτει μια ιστορική ευκαιρία να διαμορφώσει ένα μοντέλο ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης που θα βασίζεται όχι μόνο στην τεχνολογική πρόοδο αλλά και στη διαφάνεια, τη δημοκρατική λογοδοσία και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Για την Ελλάδα ειδικότερα, τόνισε ότι διαθέτει υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό και σημαντικές δυνατότητες επαναπατρισμού επιστημόνων που εργάζονται στο εξωτερικό. Υπογράμμισε όμως ότι απαιτείται ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο με επενδύσεις στην εκπαίδευση, την έρευνα, τις ψηφιακές υποδομές και τη διά βίου μάθηση.
«Η τεχνολογία από μόνη της δεν έχει προορισμό»
Κλείνοντας την ομιλία του, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος έδωσε έμφαση στη θεσμική διάσταση της τεχνολογικής μετάβασης, προειδοποιώντας ότι το αποτέλεσμα δεν είναι προδιαγεγραμμένο.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να γίνει ο μεγαλύτερος επιταχυντής προόδου που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Ή ο μεγαλύτερος πολλαπλασιαστής ανισοτήτων και συγκέντρωσης οικονομικής και τεχνολογικής ισχύος, εάν η μετάβαση δεν συνοδευθεί από ισχυρούς θεσμούς και κατάλληλες πολιτικές», ανέφερε.
Και κατέληξε με το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του: «Η τεχνολογία από μόνη της δεν έχει προορισμό. Εμείς της δίνουμε κατεύθυνση. Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη οικονομική, πολιτική και ηθική πρόκληση της εποχής μας».