Ιάπωνες αστρονόμοι εντόπισαν ενδείξεις ατμόσφαιρας σε ένα μικροσκοπικό παγωμένο σώμα πέρα από τον Πλούτωνα, κάτι που οι επιστήμονες θεωρούσαν μέχρι τώρα αδύνατο για αντικείμενα που βρίσκονται εκτός των ορίων του ηλιακού συστήματος, σύμφωνα με μια μελέτη που δόθηκε στη δημοσιότητα.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η ανακάλυψη, αυτός ο διαστημικός βράχος, με διάμετρο περίπου 500 χιλιόμετρα, θα είναι μόλις το δεύτερο αστρικό αντικείμενο μετά τον πλανήτη Ποσειδώνα – τον όγδοο και τελευταίο πλανήτη του ηλιακού συστήματός μας– που διαθέτει ατμόσφαιρα.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η ανακάλυψη, αυτός ο διαστημικός βράχος θα είναι μόλις το δεύτερο αστρικό αντικείμενο που διαθέτει ατμόσφαιρα
Προς το παρόν, το μόνο γνωστό σώμα αυτού του είδους είναι ο Πλούτωνας. Αν και ταξινομήθηκε ως πλανήτης όταν ανακαλύφθηκε, το 1930, υποβιβάστηκε στην κατηγορία του πλανήτη νάνου το 2006, εν μέρει επειδή οι επιστήμονες ανακάλυψαν πολλά παρόμοια αντικείμενα στην περιοχή του, την αποκαλούμενη Ζώνη του Κάιπερ.
Επί προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, η NASA είχε αναφερθεί στην ιδέα να «αναβαθμιστεί» εκ νέου ο Πλούτωνας σε πλανήτη.
Ομως η ανακάλυψη ενός άλλου σώματος με ατμόσφαιρα στην ίδια περιοχή αφαιρεί ένα από τα βασικά επιχειρήματα των υποστηρικτών αυτής της ιδέας.
Ο εν λόγω παγωμένος βράχος, που αποκαλείται (612533) 2002 XV93, βρίσκεται σε απόσταση 40 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση Ηλιου – Γης, δηλαδή περίπου 6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τον Ηλιο.
Είναι κατά πολύ μικρότερος από τα δύο μεγαλύτερα μεταποσειδώνια αντικείμενα, τον Πλούτωνα (διάμετρος 2.370 χλμ.) και την Εριδα (2.326 χλμ.), που θεωρείται επίσης νάνος πλανήτης.
Πριν από 4,5 δισ. χρόνια
Πιθανότατα ανάγεται στην «αυγή» του ηλιακού συστήματός μας, πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Διαγράφει μια ελλειπτική τροχιά γύρω από τον ήλιο και χρειάζεται 247 χρόνια για μια πλήρη περιστροφή.
Τέτοιου είδους «σκοτεινά» αντικείμενα παρατηρούνται μόνο όταν η τροχιά τους τα φέρνει μπροστά από ένα μακρινό αστέρι.
Σε ένα τέτοιο πέρασμα, τον Ιανουάριο του 2024, οι ιάπωνες αστρονόμοι, με τη συνδρομή και ενός ερασιτέχνη, διαπίστωσαν ότι το φως του αστεριού δεν επανεμφανίστηκε αμέσως, κάτι που υποδηλώνει ότι ένα λεπτό στρώμα ατμόσφαιρας φιλτράριζε ένα μέρος της ακτινοβολίας του.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους που δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Astronomy, το σώμα (612533) 2002 XV93 φαίνεται να έχει μια ατμόσφαιρα πέντε έως δέκα εκατομμύρια φορές πιο αραιή από εκείνη της Γης.
Πολύ αραιή
Στην ατμόσφαιρά του πιθανότατα κυριαρχούν το μεθάνιο, το άζωτο και το μονοξείδιο του άνθρακα.
«Είναι σημαντικό διότι, μέχρι τώρα, ο Πλούτωνας ήταν το μόνο μεταποσειδώνιο αντικείμενο για το οποίο είχε επιβεβαιωθεί η παρουσία ατμόσφαιρας», εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο βασικός συγγραφέας της μελέτης, Κο Αριμάτσου, από το Αστρονομικό Παρατηρητήριο της Ιαπωνίας.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι τόσο μικρά αντικείμενα δεν θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν ατμόσφαιρα.
«Αυτή η ανακάλυψη θέτει υπό αμφισβήτηση τη γενικά αποδεκτή ιδέα ότι οι μικροί παγωμένοι κόσμοι του εξωτερικού Ηλιακού Συστήματος είναι, στην πλειονότητά τους, ανενεργοί και στατικοί», συνέχισε.
Οι ερευνητές δεν είναι βέβαιοι τι ήταν αυτό που δημιούργησε την ατμόσφαιρα, η οποία πάντως είναι πολύ αραιή για να επιτρέψει την εμφάνιση ζωής.
Μια υπόθεση είναι ότι ίσως να προέρχεται από τα αέρια που εκλύονται από το εσωτερικό του αντικειμένου, από παγωμένα ηφαίστεια που εκρήγνυνται.
Μια άλλη πιθανότητα είναι να πρόκειται για το «υπόλειμμα» της πρόσκρουσης ενός κομήτη στην επιφάνειά του, κάτι που σημαίνει ότι σταδιακά θα εξαφανιστεί.
Επιφυλάξεις
Ο Χοσέ Λουίς Ορτίθ, ισπανός αστρονόμος που ειδικεύεται στους νάνους πλανήτες πέραν του Ποσειδώνα – αλλά δεν συμμετείχε σε αυτήν τη μελέτη – χαρακτήρισε ενδιαφέροντα τα ευρήματα, όμως εμφανίστηκε επιφυλακτικός.
«Εξακολουθώ να αμφιβάλω ότι υπήρχε ατμόσφαιρα. Χρειαζόμαστε περισσότερα δεδομένα», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Κατά τον Ορτίθ, μια άλλη εξήγηση θα μπορούσε να είναι η παρουσία ενός δακτυλίου γύρω από το παγωμένο σώμα.
Ο Κο Αριμάτσου παραδέχτηκε ότι δεν μπορεί να αποκλείσει «εξωτικές εναλλακτικές» υποθέσεις, ωστόσο ένας δακτύλιος δεν είναι συμβατός με τις παρατηρήσεις της ομάδας του.
Οι αστρονόμοι ζήτησαν να συνεχιστούν οι παρατηρήσεις, ιδίως με το διαστημικό τηλεσκόπιο Τζέιμς Γουέμπ, ώστε να μάθουν περισσότερα για αυτόν τον «παράξενο κόσμο».
Ονομα: Αμαμικίου
Αντιλαμβάνονται επίσης και ένα δεύτερο πρόβλημα: ότι η ονομασία του δεν χαράσσεται εύκολα στη μνήμη.
«Στην ομάδα μας συνήθως το αποκαλούμε απλώς XV93, που είναι βολικό αλλά όχι και πολύ συναρπαστικό.
»Προσωπικά, επειδή εργάζομαι στο Αστρονομικό Παρατηρητήριο Ισιγκακιτζίμα της Οκινάουα, θα χαιρόμουν πολύ αν κάποια ημέρα το συνδέαμε με ένα όνομα από τη μυθολογία της Οκινάουα, όπως τον Αμαμικίου, τον θεό δημιουργό, κατά την τοπική παράδοση», είπε ο Αριμάτσου.
- ΑΠΕ