Συμφωνία με μια διεθνή κοινοπραξία υπέγραψε το Υπουργείο Τεχνητής Νοημοσύνης και Ψηφιακής Ανάπτυξης του Καζακστάν με σκοπό την υλοποίηση του κυβερνητικού σχεδίου για τη μετατροπή της χώρας της Κεντρικής Ασίας σε κόμβο κέντρων δεδομένων (data centers). Το χρονοδιάγραμμα του έργου φαίνεται να εξαρτάται από την ικανότητα του Καζακστάν να καλύψει το υφιστάμενο ενεργειακό έλλειμμα.
Το Καζακστάν διαθέτει σημαντική γεωγραφική θέση, ευνοϊκό κλίμα και ανταγωνιστικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
Το μνημόνιο κατανόησης του υπουργείου με μια κοινοπραξία υπό την ηγεσία μιας εταιρείας με την επωνυμία JMOT04 Ltd. προβλέπει την κατασκευή ενός κέντρου δεδομένων κατηγορίας Tier IV, της πιο ισχυρής και αξιόπιστης κατηγορίας για τέτοιες εγκαταστάσεις, με κόστος που μπορεί να φτάσει τα 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια.
Για να εξασφαλιστεί η αξιόπιστη παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στο κέντρο δεδομένων, το μνημόνιο προβλέπει επίσης την κατασκευή ενός σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο φυσικό αέριο, με ετήσια παραγωγική ικανότητα 250 μεγαβάτ, με εκτιμώμενο κόστος άνω των 400 εκατομμυρίων δολαρίων. Η κυβέρνηση του Καζακστάν ανέθεσε σε μια εταιρεία με την επωνυμία Ample Solution Ltd την επίβλεψη της κατασκευής.
Σε κυβερνητική ανακοίνωση δεν αναφέρθηκε χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση του έργου, ούτε δόθηκαν πληροφορίες σχετικά με τη χρηματοδότησή του.
«Γνωστική οικονομία» το Καζακστάν
Το κέντρο δεδομένων προβλέπεται να αποτελέσει θεμελιώδες στοιχείο του οράματος του Προέδρου Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ για τη μετατροπή της χώρας σε μια «γνωστική οικονομία».
«Το Καζακστάν διαθέτει μοναδική γεωγραφική θέση, ευνοϊκό κλίμα και ανταγωνιστικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτοί οι παράγοντες αποτελούν μια σταθερή βάση για την ανάπτυξη διεθνών κέντρων δεδομένων και την ανάπτυξη ψηφιακής υποδομής», ανέφερε η κυβερνητική δήλωση, επικαλούμενη τον Υπουργό Τεχνητής Νοημοσύνης Ζασλάν Μαντίεφ.
Ο κύριος εταίρος της κυβέρνησης στο έργο του κέντρου δεδομένων, η JMOT04, συστήνεται ως «ένας όμιλος με έδρα το Λονδίνο, υπό την ηγεσία του Άιβορ Ο’Τουλ, που ειδικεύεται στη συγκέντρωση όλων των βασικών εταίρων που απαιτούνται για την υλοποίηση έργων μεγάλης κλίμακας, όπως κέντρα δεδομένων και τεχνολογικά πάρκα». Η οντότητα ιδρύθηκε το 2021.
Η κυβερνητική δήλωση ανέφερε ότι η τοποθεσία του κέντρου δεδομένων βρίσκεται υπό καθορισμό, σημειώνοντας ότι «δίνεται προτεραιότητα σε τοποθεσίες που βρίσκονται κοντά σε υποδομές φυσικού αερίου». Πολλοί τοπικοί εμπειρογνώμονες αναμένουν ότι η εγκατάσταση θα κατασκευαστεί στη βόρεια περιοχή του Παβλοντάρ. Εκτός από μεγάλη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας, τα κέντρα δεδομένων απαιτούν μεγάλη ποσότητα νερού για τη λειτουργία τους. Οι αποθέματα νερού μειώνονται ραγδαία στην Κεντρική Ασία.
Κάλυψη ενεργειακού ελλείμματος έως το 2027
Το ζήτημα της ηλεκτροδότησης θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο πότε θα μπορέσει να τεθεί σε λειτουργία το κέντρο δεδομένων. Η τρέχουσα εγχώρια παραγωγική ικανότητα του Καζακστάν δεν επαρκεί για να καλύψει τη ραγδαία αυξανόμενη ζήτηση. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της κυβέρνησης, η χώρα θα καλύψει το ενεργειακό έλλειμμα έως το 2027. Σε μια επίδειξη εμπιστοσύνης ότι το Καζακστάν θα επιτύχει αυτόν τον στόχο, ο υπουργός Ενέργειας Σουνγκάτ Γιεσίμχανοφ αποκάλυψε πρόσφατα ότι η χώρα σχεδιάζει να σταματήσει τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας από τη Ρωσία στις αρχές του 2027.
«Αν μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους – ή τις αρχές του επόμενου – θέσουμε σε λειτουργία όλες τις προγραμματισμένες εγκαταστάσεις [παραγωγής ενέργειας], τότε το 2027, πιστεύω, δεν θα [αγοράζουμε καθόλου ηλεκτρική ενέργεια από τη Ρωσία]», ανέφερε το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Tass, επικαλούμενο δήλωση του Γιεσίμχανοφ.
Η επίτευξη των στόχων του Καζακστάν πάντως δεν είναι σίγουρη.
Μέσα σε μια δεκαετία, οι αξιωματούχοι ελπίζουν να διπλασιάσουν την υπάρχουσα παραγωγική ικανότητα ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, η οποία ανερχόταν σε περίπου 26,8 γιγαβάτ στις αρχές του 2026.
Ωστόσο, τα υπάρχοντα σχέδια για την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας έχουν ήδη αντιμετωπίσει εμπόδια, προκαλώντας ανησυχίες για καθυστερήσεις στην παραγωγή. Η εξάρτηση του Καζακστάν από ρωσικές εταιρείες ενέργειας για την εκτέλεση των εργασιών ευθύνεται για μερικές από τις πιο σημαντικές πρόσφατες αναποδιές.
Για παράδειγμα, νωρίτερα το 2026, το Καζακστάν αναγκάστηκε να ακυρώσει συμβάσεις με μια ρωσική εταιρεία για την κατασκευή νέων και την αναβάθμιση παλαιών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αναθέτοντας εκ νέου μεγάλο μέρος του έργου σε κινεζικές εταιρείες. Ομοίως, η Rosatom, ο ρωσικός οργανισμός πυρηνικής ενέργειας, αντιμετώπισε προβλήματα στην εξασφάλιση της χρηματοδότησης που απαιτείται για την κατασκευή του πρώτου προγραμματισμένου πυρηνικού αντιδραστήρα του Καζακστάν στις όχθες της λίμνης Μπαλκχάς.