- -
Satellite Orbiting Earth Planet Space Communication Technology. 3d rendering Photo: Shutterstock
Η Google σχεδιάζει να εκτοξεύσει την 1η Οκτωβρίου έναν πειραματικό δορυφόρο με τσιπ τεχνητής νοημοσύνης, δοκιμάζοντας την ιδέα των ηλιακά τροφοδοτούμενων data centers σε τροχιά, παρότι τα εμπόδια στην ψύξη, τη συντήρηση και το κόστος παραμένουν μεγάλα.
- Στις 1 Οκτωβρίου προγραμματίζεται η εκτόξευση του πρώτου πειραματικού δορυφόρου του Project Suncatcher με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX.
- Η Google θέλει να διερευνήσει αν δορυφόροι με τσιπ AI και ηλιακή ενέργεια μπορούν κάποτε να παρέχουν υπολογιστική ισχύ σε μεγάλη κλίμακα.
- Η ψύξη, η ακτινοβολία, τα διαστημικά απορρίμματα, το κόστος και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα απέχουν ακόμη πολύ από το να αποτελούν λυμένα προβλήματα.
Η SpaceX του Έλον Μασκ και η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος δεν είναι οι μόνες εταιρείες που εξετάζουν την ιδέα των data centers σε τροχιά. Η Google ετοιμάζεται να κάνει το πρώτο δικό της πρακτικό βήμα, στέλνοντας στο Διάστημα έναν πειραματικό δορυφόρο περίπου στο μέγεθος ψυγείου, με υπολογιστική ισχύ συγκρίσιμη με εκείνη ενός μεμονωμένου διακομιστή.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που δημοσιοποιήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου, η εκτόξευση προγραμματίζεται για την 1η Οκτωβρίου, με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX. Ο δορυφόρος αποτελεί μέρος του Project Suncatcher, της ερευνητικής προσπάθειας της Google να εξετάσει αν στο μέλλον η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αξιοποιεί υπολογιστικές υποδομές σε τροχιά γύρω από τη Γη. Πρόκειται για τεχνολογική δοκιμή, όχι για λειτουργικό διαστημικό data center.
Η ιδέα πίσω από το Project Suncatcher
Το σχέδιο βασίζεται σε μια φαινομενικά απλή σκέψη: δορυφόροι που κινούνται σε κατάλληλη τροχιά θα μπορούσαν να αξιοποιούν την ηλιακή ενέργεια για μεγάλο μέρος του χρόνου, τροφοδοτώντας τσιπ τεχνητής νοημοσύνης. Η Google μελετά ένα σύστημα στο οποίο πολλοί δορυφόροι θα πετούν σε κοντινό σχηματισμό και θα επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω οπτικών ζεύξεων.
Η προοπτική έχει προσελκύσει ενδιαφέρον καθώς η ανάπτυξη του AI αυξάνει τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, εγκαταστάσεις και συστήματα ψύξης στη Γη. Η μεταφορά υπολογιστικών υποδομών στο Διάστημα, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι θα είναι φθηνότερη ή περιβαλλοντικά καλύτερη λύση. Θα πρέπει πρώτα να ληφθεί υπόψη ολόκληρος ο κύκλος ζωής τους, από την κατασκευή και την εκτόξευση έως τη λειτουργία και την επανείσοδο των δορυφόρων στην ατμόσφαιρα.
Το πρώτο τεστ και το πρόβλημα της ψύξης
Ο αρχικός δορυφόρος σχεδιάζεται να δοκιμάσει πώς λειτουργούν τα τσιπ της Google στις πραγματικές συνθήκες του Διαστήματος. Η ακτινοβολία, οι καταπονήσεις της εκτόξευσης και η διαχείριση της θερμότητας είναι μερικά από τα κρίσιμα ζητήματα.
Το τελευταίο είναι ήδη σαφές από τις δοκιμές: σύμφωνα με όσα ανέφερε στην New York Times ο Travis Beals, στέλεχος του Project Suncatcher, τα τσιπ μπορούν προς το παρόν να λειτουργούν για περίπου 15 λεπτά προτού χρειαστεί να απενεργοποιηθούν για να ψυχθούν. Η εταιρεία σκοπεύει να δοκιμάσει σε τροχιά ένα σύστημα ψύξης με σωλήνες μεταφοράς θερμότητας και επιφάνειες ακτινοβολίας.
Η δυσκολία δεν σταματά εκεί. Μια μεγάλη υποδομή σε τροχιά θα χρειαζόταν αξιόπιστη επικοινωνία με τη Γη, προστασία από την ακτινοβολία και τα διαστημικά απορρίμματα, καθώς και τρόπο αντιμετώπισης τεχνικών βλαβών. Σε ένα επίγειο data center, ένας τεχνικός μπορεί να αντικαταστήσει ένα εξάρτημα. Στο Διάστημα, η ίδια εργασία γίνεται πολύ πιο περίπλοκη και δαπανηρή.
Ο James Manyika, αντιπρόεδρος της Google αρμόδιος για την έρευνα, αναγνώρισε μιλώντας στην New York Times ότι η εταιρεία δεν αναμένει κάτι ουσιαστικά λειτουργικό τα επόμενα λίγα χρόνια. Η δοκιμή της 1ης Οκτωβρίου είναι, επομένως, ένα βήμα διερεύνησης και όχι η έναρξη εμπορικής υπηρεσίας.
Από έναν δορυφόρο σε έναν ολόκληρο σχηματισμό
Η Google έχει ανακοινώσει επίσης συνεργασία με την Planet για την εκτόξευση δύο πρωτότυπων δορυφόρων έως τις αρχές του 2027, με στόχο περαιτέρω δοκιμές του εξοπλισμού της σε τροχιά. Το νέο πείραμα της 1ης Οκτωβρίου προηγείται αυτού του ευρύτερου σταδίου ανάπτυξης.
Στις τεχνικές της μελέτες, η εταιρεία έχει εξετάσει ως υπόδειγμα έναν σχηματισμό 81 δορυφόρων που θα κινούνται σε κοντινή απόσταση. Αυτός ο αριθμός περιγράφει ένα ερευνητικό σενάριο σχεδιασμού· δεν σημαίνει ότι ένας τέτοιος σχηματισμός έχει ήδη εγκριθεί ή προγραμματιστεί για εκτόξευση. Η οικονομική βιωσιμότητα του σχεδίου εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το πόσο θα μειωθεί το κόστος μεταφοράς φορτίων σε χαμηλή γήινη τροχιά τις επόμενες δεκαετίες.
Η περιβαλλοντική εξίσωση παραμένει ανοιχτή
Τα data centers σε τροχιά συχνά παρουσιάζονται ως πιθανή απάντηση στην ενεργειακή πίεση των επίγειων εγκαταστάσεων. Όμως η εκτόξευση και η απόσυρση μεγάλου αριθμού δορυφόρων έχουν δικό τους περιβαλλοντικό κόστος.
Έρευνες εξετάζουν πώς τα υλικά που απελευθερώνονται όταν δορυφόροι καίγονται κατά την επανείσοδό τους ενδέχεται να επηρεάζουν τη χημεία της ατμόσφαιρας και τη στιβάδα του όζοντος. Οι επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης μεγάλης επέκτασης των δορυφορικών συστημάτων δεν έχουν ακόμη αποτιμηθεί πλήρως.
Για την Google, λοιπόν, ο πρώτος δορυφόρος έχει μια συγκεκριμένη αποστολή: να δείξει τι μπορούν πράγματι να κάνουν τα τσιπ AI σε τροχιά και ποια προβλήματα πρέπει να λυθούν στη συνέχεια. Η ιδέα ενός διαστημικού data center παραμένει προς το παρόν ένα φιλόδοξο στοίχημα, με την πρώτη της πραγματική δοκιμή να βρίσκεται πλέον λίγες ημέρες μακριά.