Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στις επιχειρήσεις των στρατηγικών κλάδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε τέσσερα χρόνια, καθώς το ποσοστό των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν τουλάχιστον μία τεχνολογία AI αυξήθηκε από 7% το 2021 σε 18% το 2025. Ωστόσο, η πρόοδος δεν είναι ομοιόμορφη σε όλους τους τομείς, με ορισμένους κλάδους να ενσωματώνουν ταχύτερα τις νέες τεχνολογίες και άλλους να περιορίζονται ακόμη σε βασικές εφαρμογές.
Τα στοιχεία προέρχονται από νέα ανάλυση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία βασίζεται σε δεδομένα της Eurostat για την ψηφιακή χρήση στις επιχειρήσεις κατά την περίοδο 2021-2025. Η μελέτη εξετάζει την έκταση της υιοθέτησης της AI, τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται, τον βαθμό ενσωμάτωσής τους στις επιχειρηματικές λειτουργίες και τα εμπόδια που δυσκολεύουν την περαιτέρω αξιοποίησή τους.
Η ανάλυση αφορά δέκα στρατηγικούς τομείς, οι οποίοι θεωρούνται κρίσιμοι για την οικονομική ασφάλεια της ΕΕ, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και την αμυντική της ετοιμότητα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αγροδιατροφή, η ενέργεια, η μεταποίηση, η άμυνα, η υγεία και η φαρμακοβιομηχανία, οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες, τα μέσα ενημέρωσης, οι μεταφορές, το περιβάλλον και ο τουρισμός.
Οι πρωταγωνιστές και οι ουραγοί της ΕΕ
Την υψηλότερη διείσδυση της AI εμφανίζουν οι πολιτιστικοί και δημιουργικοί κλάδοι και τα μέσα ενημέρωσης, όπου το 38% των επιχειρήσεων χρησιμοποιούσε τουλάχιστον μία σχετική τεχνολογία το 2025. Ακολουθούν ο ενεργειακός τομέας με 34% και οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες με 30%. Στις συγκεκριμένες δραστηριότητες, η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται σε ευρύτερο φάσμα λειτουργιών, από την κυβερνοασφάλεια και την έρευνα και ανάπτυξη έως την παραγωγή.
Στον αντίποδα, οι μεταφορές και η αυτοκινητοβιομηχανία εμφανίζουν ποσοστό υιοθέτησης 12%, ενώ ο τουρισμός και η αγροδιατροφή βρίσκονται στο 13%. Σε αυτούς τους κλάδους, η χρήση της τεχνολογίας εξακολουθεί να συγκεντρώνεται κυρίως στο μάρκετινγκ, στις πωλήσεις και σε άλλες σχετικά εύκολα προσβάσιμες εφαρμογές.
Η εικόνα είναι πιο σύνθετη στη μεταποίηση και στους κλάδους που σχετίζονται με το κλίμα και το περιβάλλον. Οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν έτοιμα εργαλεία AI, αλλά η μετάβαση σε πιο ουσιαστικές εφαρμογές μέσα στις παραγωγικές διαδικασίες παραμένει περιορισμένη.
Συνολικά, η χρήση AI στο σύνολο της οικονομίας της ΕΕ, πέρα από τους δέκα στρατηγικούς κλάδους, αυξήθηκε από 8% το 2021 σε 20% το 2025. Αυτό σημαίνει ότι η υιοθέτηση στις στρατηγικές δραστηριότητες εξακολουθεί να υπολείπεται ελαφρώς του ευρύτερου μέσου όρου.
Η ανάπτυξη των εύχρηστων εργαλείων
Βασικός μοχλός της αύξησης είναι η ευρύτερη διαθεσιμότητα και το χαμηλότερο κόστος των γενικής χρήσης συστημάτων AI, τα οποία μπορούν να αναλύουν ή να παράγουν κείμενο, κώδικα, εικόνες, ήχο και βίντεο. Πολλές επιχειρήσεις ξεκινούν από εργαλεία που υποστηρίζουν τη δημιουργία περιεχομένου, την εξυπηρέτηση πελατών, το μάρκετινγκ και τις πωλήσεις, χωρίς να χρειάζεται να αναπτύξουν εξαρχής εξειδικευμένα συστήματα.
Η ευκολότερη πρόσβαση, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως και βαθύτερο μετασχηματισμό των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το JRC, τα μεγαλύτερα οφέλη παραγωγικότητας μπορούν να προκύψουν όταν η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται στις βασικές λειτουργίες, όπως η παραγωγή, οι εσωτερικές ροές εργασίας και οι υποδομές.
Η διαφορά φαίνεται και μεταξύ κλάδων με διαφορετικές ανάγκες σε κεφάλαια και εξοπλισμό. Στην ενέργεια, το ποσοστό των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν AI αυξήθηκε από 18% το 2021 σε 34% το 2025, ενώ στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες από 12% σε 30%. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την αυξανόμενη αξιοποίηση τεχνολογιών που απαιτούν υπολογιστική ισχύ και προηγμένες ψηφιακές υποδομές.
Δεξιότητες και κανονιστική αβεβαιότητα τα βασικά εμπόδια
Η έλλειψη κατάλληλης τεχνογνωσίας αναδεικνύεται ως ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την υιοθέτηση της AI. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται εξειδικευμένο προσωπικό, αλλά και αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης της εργασίας, ώστε τα νέα εργαλεία να ενσωματώνονται αποτελεσματικά στις καθημερινές λειτουργίες τους.
Παράλληλα, η κανονιστική αβεβαιότητα, οι ανησυχίες για την προστασία των δεδομένων και την ιδιωτικότητα δυσκολεύουν την ευρύτερη εφαρμογή της τεχνολογίας. Οι προκλήσεις αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε τομείς όπου χρησιμοποιούνται ευαίσθητα δεδομένα ή απαιτούνται εξειδικευμένες λύσεις.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει μία ενιαία προσέγγιση που να εξυπηρετεί όλους τους κλάδους. Για παράδειγμα, οι εφαρμογές στον τομέα του κλίματος απαιτούν συχνά μεγαλύτερη προσαρμογή στις ειδικές ανάγκες κάθε δραστηριότητας, ενώ στη μεταποίηση η χρήση έτοιμων εργαλείων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η AI έχει ενσωματωθεί στην παραγωγή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να αξιοποιήσει τα ευρήματα για τη διαμόρφωση στοχευμένων μέτρων στο πλαίσιο της στρατηγικής Apply AI, η οποία αποσκοπεί στην επιτάχυνση της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης. Το επόμενο ζητούμενο για την ευρωπαϊκή οικονομία δεν είναι μόνο να αυξηθεί ο αριθμός των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν AI, αλλά και να περάσουν από την αξιοποίηση απλών ψηφιακών εργαλείων σε εφαρμογές που βελτιώνουν ουσιαστικά την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητά τους.